3FM is alleen passé voor wie er niet naar luistert




Muziek, muziek, muziek, muziek – de trein dendert vierentwintig uur per dag door. Rag’n’Bone Man, Manfred Mann, Duran Duran, Fischer-Z, Eefje de Visser, Graham Nash, Kate Nash. Gemiddeld achttien tracks per uur, 432 per etmaal. Avril Lavigne, Sara Bareilles, Blondie, Billie Eilish, Chef’Special, WIES, Chainsmokers, Inhaler, Froukje, Snelle, Harry Nilson.

OVER DEZE SERIE BIJLO STEMT AF

Cabaretier Vincent Bijlo luistert dit jaar iedere maand een ander radiostation en doet vervolgens verslag van zijn bevindingen. Want ook in het ‘Tijdperk van de Podcast’ verslaat radio nog altijd zijn duizenden. Kent u een radiostation waar Bijlo beslist naar moet luisteren? Tip ons via media@nrc.nl.
„Harry Stylessssssss. Een heeeele heeele heeeele goedemiddag.” Ik ben ingestapt bij Timur op 3FM, van maandag tot donderdag tussen 12.00 uur en 14.00 uur ’s middags. „Toffe track van Harry Styles, ‘Treat People With Kindness’. Ja vind ik een goed idee, laten we dat doen. Hee, ik heb piemelnieuws over Harry Styles.” „Wat, piemelnieuws?” De vrouwelijke sidekick hapt naar lucht. „Echt? Dat meen je niet.” „Jazeker, piemelnieuws.” Timur zet een nieuwslezersstem op, „Harry Styles gaat spelen in de film My Policeman. Hij gaat seks hebben op het scherm. Alles moet er zo echt mogelijk uitzien. Woo. En, er zitten naaktscènes in de film. Tot zover dit piemelnieuws, goedemiddag.” Hij start de volgende track. Een narcistische zangeres piept en kreunt. Ze klinkt alsof ze erg van het piemelnieuws geniet.Vrienden hadden me al gewaarschuwd voor 3FM. „Het is niks meer”, zeiden ze. „Vroeger, toen was het wat, toen het nog Hilversum 3 heette. De Avondspits, Gesodemeurders, Weeshuis van de hits, Manneken Pop, dat waren nog eens programma’s.” Ja, vulde ik aan, „en De Muzikale Fruitmand, dat was toch wel het heetste uurtje van de week! En NCRV Zaterdag Sport, met voetbaltoppers als DOVO-Kozakken Boys, die altijd eindigden in 2-2.”Laat ze maar, dacht ik, de vroeger-was-alles-betermensen, ze varen blind op hun geheugen, dat louter hoogtepunten onthoudt en het piemelnieuws, dat toen ook al op de zender te horen was, door de zeef van vergetelheid laat zakken.OmroeppolitiekHilversum 3, opgericht in 1965, moest een antwoord zijn op de zeezenders en Radio Luxemburg, die de popmuziek de Nederlandse huis- en slaapkamers binnenbrachten. De zender werd een allegaartje, het slachtoffer van de eeuwige Hilversumse omroeppolitiek. Dominees werden afgewisseld met Rock ’n’ Roll, James Last met Hardrock, Gert en Hermiens ‘Duiven op de Dam’, ‘Shalalalie, shalalala’, met Led Zeppelin.Als ik luister verlang ik terug naar die tijd waarin ik nog onbekommerd flauw kon zijnNadat in 1974 de meeste zeezenders door de politiek het zwijgen was opgelegd, stegen de luistercijfers. Elke omroep kreeg zijn vaste uitzenddag. Maandag de AVRO, op dinsdagen de VARA, op woensdag de KRO, donderdag de TROS en de vrijdagen voor de kleinere zendgemachtigden. Die vrijdag, herinner ik me, was altijd zeer avontuurlijk. EO-leden liepen, als ze de radio niet op tijd uitzetten, de kans stijf gevloekt te worden door de VPRO.Veranderend radiolandschapIn 1985 werd Hilversum 3 Radio 3 en in 1992 werd de zender horizontaal geprogrammeerd. Elke werkdag was nu op hetzelfde tijdstip hetzelfde programma te horen. De radio werd op die manier een soort metgezel, een vertrouwde vriend die de hele dag in je buurt bleef. Inmiddels was het radiolandschap veranderd, de commerciële omroepen hadden hun intrede gedaan. Ook begon men in marktaandelen te denken. Dat vereiste profilering en het definiëren van doelgroepen. Radio 3 werd de ‘De Jongste Zender van Nederland’. De zender hield wat betreft luisteraars redelijk stand tussen het commerciële popgeweld, mede door samenwerkingen aan te gaan met popfestivals als Pinkpop, Lowlands en Noorderslag en door alternatievere muziek te draaien.Maar het feest mocht niet blijven duren. Vanaf 2015, toen de zender met een vierdaags feest zijn vijftigjarig bestaan vierde – op forteiland Pampus nog wel – zette langzaam maar zeker de daling van de luistercijfers in. Een aantal deejays dat de zender droeg verhuisde naar andere zenders. Ik noem een Paul Rabbering, een Coen en Sander, een Gerard Ekdom, een Giel Beelen en een Michiel Veenstra. Men was intussen vergeten, zoals dat ook vaak gebeurt bij nationale voetbalteams, om voor voldoende vernieuwing te zorgen. De koers van het station begon te zwalken. De programmering werd soms meerdere keren per jaar omgegooid, leuzen en logo’s veranderden. Men voerde een tijd de slogan ‘Serious Radio’, dat veranderde in ‘The Music Starts Here’ en nu is het ‘LAAT JE HOREN’.Het marktaandeel is nog nooit zo laag geweest als nu, slechts 2,2 procent van de Nederlandse luisteraars stemt af op 3FM; vier jaar geleden lag dat nog rond de 6 procent. Er gaan stemmen op om de zender op te heffen. Jongeren luisteren toch geen radio meer, zeggen ze. Geef de FM-frequenties aan Radio 5, de deejays vinden hun weg wel naar andere stations. Is die kritiek terecht? Vervult 3FM geen publieke taak meer?Dat doet het wel degelijk. Luister eens een weekje naar de frisse, vrolijke en maatschappelijk betrokken toon. Hoor de vrouwelijke deejays, op geen enkele zender zijn het er zo veel als op 3FM. Hoor de beginnende Nederlandse muzikanten, die uitgebreid de tijd krijgen om hun muziek te promoten in live optredens op zender.De itempjes die de muziek afwisselen zijn soms wat bravig, ik hoor graag wat meer lef en brutaliteit. De spelletjes en quizjes zijn af en toe erg flauw, maar dat waren ze vroeger ook, op dat nu zo bejubelde oude Hilversum 3. Misschien hoort een zekere mate van flauwheid wel bij een popzender. Jongeren kunnen heel flauw zijn, ikzelf was vroeger ook veel flauwer dan nu. Sterker nog, als ik naar 3FM luister verlang ik zelfs terug naar die tijd waarin ik onbekommerd flauw kon zijn. Dat ik kon lachen om grapjes als ik die deejays Mark en Ramon, in hun programma VRIJ hoorde maken. „Ik hoorde twee vlooien tegen elkaar praten. Zegt de ene tegen de andere: Go with the vlo!” En dan kei- en keihard lachen, om vervolgens Douwe Bobs ‘Slow Down’ starten. Dat is popradio.3FM is een station dat als een trein door de dag rijdt. Als je instapt hoor je bij de club, je wordt aangesproken, je bent deelgenoot. Je kan inbellen. Je kan een muntje in de ‘Karaokemachien’ doen en meelallen met je favoriete muziek. Gelukkig is dat niet op de zender te horen. Het is een platform voor jonge, zelfbewuste mensen met een muzieksmaak die net buiten die van de commerciële zenders valt.Wat mij betreft mag het nog alternatiever. Ik hoor alleen maar Engels en Nederlands in vierkwartsmaat, er bestaan meer talen en maatsoorten op de wereld. Dat zou zendermanager Sharid Alles moeten weten. Voordat ze bij 3FM ging werken leidde ze FunX, de zender van de zogenaamde urbane jongeren, daar hoorde je een veel diverser repertoire.3FM ligt zeker niet voor pampus, laat ze daar maar lekker de radio opnieuw uitvinden, het medium is het waard.
3FM
Te ontvangen via FM, DAB+, satelliet en internet. Beste tijd om te luisteren: op maandagen van 21:00 uur tot middernacht, wanneer Sagid Carter 3voor12 radio presenteert.

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 4 mei 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *