Adieu glinsterend Jelisejevski – NRC




Toen de rijke Russische koopman Grigori Jelisejev in 1901 in het centrum van Moskou zijn supermarkt opende, keken de Moskovieten hun ogen uit. Ze vergaapten zich aan het luxe interieur en verdrongen zich voor de schappen met exotisch fruit, olijfolie, Europese wijnen en vreemde schaaldieren. „De veelkleurige bewoners van het koninkrijk der zee zijn afkomstig van de onbekende oceaandiepten en geven een parelmoeren glans. Daarboven werpen de elektrische sterren hun schijnsel over de wijnflessen, die schitteren en glinsteren als diepe spiegels”, schreef de Russische schrijver Vladimir Giljarovski over het openingsfeest. Niet alleen de elektrische kroonluchters waren een noviteit voor de inwoners, ook de prijskaartjes. Precies honderdtwintig jaar later trekt de legendarische Jelisejevski-supermarkt opnieuw veel bekijks. Maar ditmaal komen de bezoekers niet voor hammen en wijnen. De supermarkt gaat dicht. ЕEen week voor sluiting maakt de zaak een desolate indruk. De aparte wijnafdeling, waar Jelisejev een eeuw geleden zijn Europese wijnen liet bottelen voor de Russische markt, is al met een hek afgesloten. In de schappen liggen enkel nog servetten, wat knakworstjes en bolletjes, een eenzame fles sojasaus. Moskovieten trekken er in optocht langs met hun mobieltjes in de aanslag. Twee meisjes poseren op de groenteafdeling en bewonderen de ornamenten. Dmitri, een dertiger in een oranje jas, richt zijn telefoon op de kroonluchter. „Het is jammer, hier ligt zoveel geschiedenis”, zegt hij. De kruidenier overleefde de bloedige Russische revolutie en de oorlogsjaren. De Sovjets doopten de zaak om tot Gastronom №1. In de jaren 30 was Jelisejevski naar verluidt de enige zaak in de USSR die ananassen verkocht. In de jaren 70 groeide het uit tot een centrum van illegale handel in kaviaar en andere luxe of gerantsoeneerde waren. In 1982 liep er een corruptiezaak tegen de toenmalige eigenaar Joeri Sokolov. Hij leidde een „notoir weelderig leven, handelde in zeldzame producten en had een zoon die naar verluidt aan de universiteit van Cambridge studeerde”, schreef The New York Times. Sokolov werd in 1984 geëxecuteerd. Na de privatisering in de jaren 90 groeide de winkel uit tot toeristische trekpleister. „Een van Moskous best bewaarde tijdmachines naar de vroege twintigste eeuw”, volgens The Washington Post onlangs. De pandemie bleek één wereldgebeurtenis teveel: Jelisejevski bezweek onder schulden, beknibbelende Russen en gebrek aan toeristen. De gemeente heeft beloofd de zaak te redden, maar hoe is onduidelijk. Het filiaal in Sint-Petersburg, dat Jelisejev in 1903 opende, is vorige maand overgenomen door Jevgeni Prigozjin. Hij is een oligarch die gelieerd wordt aan de Petersburgse trollenfabriek, het Russische huurlingenleger Wagner. Vanwege zijn rol als Kremlin-cateraar staat hij bekend als de ‘kok van Poetin’. De vraag die Russen zich nu stellen is welke traditie hij voort zal zetten.

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC Handelsblad
van 10 april 2021

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 10 april 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *