Alle cafés moeten ineens bier hebben




In het magazijn van het Eindhovense muziekcafé Wilhelmina, achter de bruinhouten bar en vlak bij het podium, liggen vier roestvrijstalen tanks. Dommelsch-stickers maken duidelijk wat erin zit. Althans: hoort te zitten. Want de tanks, elk met een capaciteit van duizend liter, zijn al maanden leeg.Wilhelmina is net als alle andere cafés en restaurants in Nederland sinds halverwege oktober vanwege het coronavirus gesloten. Het bier, dat normaal gesproken met een tempo van duizend liter per week door de tapkraan stroomde, had ineens geen bestemming meer. De brouwerij haalde het op, met de belofte om gratis een nieuwe voorraad te leveren zodra de horeca weer open mocht.Ruim een half jaar later is het zover. Voor cafébaas Frans van den Nieuwenhof had het geen week langer moeten duren. „Alle muren in mijn huis zijn beschadigd, omdat ik er doorheen ben gelopen”, zegt hij terwijl hij naast de glanzende tanks staat. „Dus ik zou zeggen: doe er maar bier in.”Het zijn drukke dagen voor bierbrouwers. Vorige week dinsdag maakte het kabinet bekend dat horeca-eigenaren acht dagen later, op woensdag 28 april, hun terrassen weer mochten openen. Nederland telt pakweg 50.000 kroegen, eetcafés en restaurants, waarvan naar schatting 40 procent tot de helft een terras heeft. Niet al die zaken gaan daadwerkelijk open, want alleen een terras uitbaten is vaak niet winstgevend.Alsnog blijven er vele duizenden horecabedrijven over die, nadat ze al maanden geen fust hadden besteld, nu plotseling binnen een week allemaal tegelijkertijd een nieuwe biervoorraad willen. Hoe pakken brouwerijen zo’n omvangrijke bevoorradingsoperatie aan?Hoge silo’sAls je vanaf Café Wilhelmina de N69 pakt, een kwartier naar het zuiden rijdt en dan afslaat naar Dommelen, passeer je vanzelf een rijzige façade van roodbruine bakstenen. Het is de Dommelsch-brouwerij, een uit de late negentiende eeuw stammend pand waar nu al jaren geen bier meer wordt gebrouwen. Dat gebeurt áchter het oude gebouw, op een fabrieksterrein vol metershoge silo’s: de grootste Nederlandse brouwlocatie van het Belgische bierconglomeraat AB InBev (omzet: omgerekend 39 miljard euro). Niet alleen Dommelsch wordt er gemaakt, maar ook andere InBev-merken als Hertog Jan, Leffe en Jupiler.

Lees ook: Het terras is voor de dertigplusser, het park meer voor de jongeren

De brouwerij ondervond de gevolgen van de horecasluiting. „De productie van fusten lag helemaal stil”, vertelt Kristof Daskalovski (33). De Vlaming was net een paar maanden de baas bij de brouwerij in Dommelen toen het coronavirus Nederland bereikte. Ook naar tankbier, voor in grote vaten zoals die bij Café Wilhelmina, was totaal geen vraag meer. Vanwege de gestegen verkopen in de supermarkt vulde de brouwerij wel meer flesjes. Toch daalde de jaarproductie vorig jaar van 150 à 160 miljoen liter naar tussen de 120 en 130 miljoen liter. „Maar”, zegt Daskalovski, „nu zijn we terug op volle toeren.” De brouwerij, waar 250 mensen werken, draait 24 uur per dag, zeven dagen per week.Het is donderdag, krap een week voor de heropening van de terrassen. Daskalovski loopt de hal binnen waar de machines staan die de fusten vullen. Een robot tilt de twintiglitervaten van pallets af en zet ze op een lopende band, die de vaten door een wasstraat voert en langs een vulstation. Na een paar minuten hijst de machine de volle fusten weer op een pallet. „We vullen er driehonderd per uur”, schreeuwt Daskalovski over de herrie van de productielijn heen. Aan het begin van de tweede lockdown haalden de grote vier brouwers (Heineken, AB InBev, Grolsch, Bavaria) bij al hun Nederlandse horecaklanten het bier op, dat anders in de fusten en tanks zou zijn bedorven. Hoeveel bier er nu weer richting de horeca gaat, is moeilijk te zeggen. AB InBev kreeg tweeduizend bestellingen binnen, maar het aantal liters dat daarmee gemoeid is, heeft het concern niet direct paraat. Grolsch en Bavaria doen geen uitspraken over hoeveel bier ze voor de terrasopening leveren. Alleen Heineken kan vertellen dat het de voorbije dagen „circa 1 miljoen liter” naar klanten heeft gebracht.OverschotDe productietijd van het bier was voor de brouwers in Dommelen de grootste complicerende factor met betrekking tot de terrasopening. Dommelsch-pils heeft een brouwduur van twee weken, bij sommige biersoorten is die nog langer. Om op het moment suprême voldoende bier in voorraad te hebben, moest de brouwerij de productie op tijd opschroeven – nog vóórdat er zekerheid was over versoepelingen van de coronamaatregelen. Met het risico te vroeg in actie te komen en achter te blijven met een groot overschot aan beperkt houdbaar bier.Eigenlijk moest de brouwerij dus – vrij naar Mark Rutte – met 50 procent van de kennis voor 100 procent de bierproductie bepalen. Gaan de terrassen écht open? En zo ja: bestelt de cafébaas dan zijn gebruikelijke duizend liter, of neemt hij voor de zekerheid eerst wat minder af? Brouwerijmanager Daskalovski: „Ik produceer liever die duizend liter bier. En of ze dat dan gaan bestellen of niet, dat is ons probleem. Maar als iemand bestelt, moeten we kunnen leveren.” Uiteindelijk durfde AB InBev begin april de gok aan om de productie te verhogen. Het concern voerde toen ook de jaarlijkse verhoging van de bierprijs door. Een liter Dommelsch kost nu 3,13 euro, 3,3 procent meer dan voorheen.

Foto Merlin Daleman

InBev moest niet alleen inschatten hoeveel bier er nodig was, maar ook van welke merken, vertelt horecadirecteur Michele Van Spilbeeck (31). Ze praat via een videoverbinding vanuit haar auto, omdat ze in aanloop naar de heropening continu op pad is. „Het hangt af van welke soort horecazaak opengaat. Jupiler vind je bijvoorbeeld sneller terug in een sportkantine. Die gaat nog niet direct open. We verwachten dat er wel weer meer Hertog Jan besteld zal worden. Dat is eerder voor restaurants.”

Niet alle horeca-eigenaren zijn blij met de voorwaarden waaronder de terrassen weer open gaan. Lees ook: ‘Dit heeft nauwelijks zin’

In de brouwerij staat Daskalovski tussen rijen met kolossale opslagtanks. Al het gebrouwen bier belandt in een van deze reservoirs, in een raamloze ruimte onderin het brouwerijcomplex. Totale opslagcapaciteit: zo’n 2,5 miljoen liter. Als je dat allemaal in flesjes stopt, kan je een stapel bierkratten vullen die bijna tien keer zo hoog is als de Mount Everest. „Ze zitten allemaal vol”, zegt Daskalovski met zijn blik op de tanks. Normaal gesproken is dat een ongewenste situatie. Als er geen bier meer bij kan in de opslag, moet het brouwproces worden stopgezet. Nu is het anders. Daskalovski vertrouwt erop dat de uitstroom groot genoeg is om de instroom te compenseren. Die is enorm: dagelijks begint de brouwersafdeling vijftien nieuwe brouwsels, van elk 40.000 liter, die na twee weken in de opslag zullen belanden.Batterij tankwagensPompen stuwen het bier vanuit de opslagtanks door lange buizenstelsels naar vulafdelingen voor flesjes en fusten. En naar een batterij tankwagens, zoals die van Jos Verbugt (54). De laadruimte van zijn elektrische vrachtauto is volgepompt met 4.000 liter Dommelsch.Verbugt, een Limburger in een fluorescerende InBev-jas, kwam 25 jaar lang dagelijks bij horecaklanten, maar het afgelopen half jaar niet. „Ik heb in het magazijn gewerkt, en kratten naar distributiecentra van supermarkten gebracht”, vertelt hij terwijl hij de vrachtwagen opstart voor de rit naar een reeks kroegen in Eindhoven. Vandaag heeft Verbugt zijn eerste horecalevering in maanden. Hij is niet alleen. Tot aan 28 april rijdt er in Dommelen dagelijks tweehonderd keer een vrachtwagen het terrein af om horecaklanten te bevoorraden. Zowel grote opleggers met fusten, als kleinere tankwagens. In Eindhoven parkeert Verbugt de truck op het plein voor Café Wilhelmina. Hij opent de klep aan de achterkant en rolt een slang uit, die hij als een brandweerman meezeult, via een zijdeur, naar het magazijn met de vier roestvrijstalen tanks. Verbugt bevestigt de slang aan een koppelstuk onderaan een van de tanks. „Duizend liter”, zegt hij, „dat duurt tien, twaalf minuten.”Verbugt loopt terug naar de vrachtwagen. Op een computerscherm voert hij wat instellingen in. Dan drukt hij op een grote blauwe knop: ‘Pomp Start’. De installatie in de vrachtauto komt zoemend tot leven – en het bier begint te lopen.

Nieuwsbrief
NRC Vandaag

Elke ochtend een overzicht van onze beste stukken en al het belangrijke andere nieuws

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 28 april 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *