Athenaeum Boekhandel krijgt nieuwe eigenaren




„Er is heel lang een teneur geweest van ‘het wordt allemaal minder in het boekenvak’, ik doe daar gewoon niet aan mee. Als je dat gaat doen wordt het een selffulfilling prophecy”, aldus Paulien Loerts, algemeen directeur van de Singel Uitgeverijen. Het optimisme over de toekomst van het boekenvak was voor haar reden om samen met Derk Haank, met wie ze ook de Singel Uitgeverijen in handen heeft, de meerderheid van de aandelen te kopen in Athenaeum boekhandel. Het is een opmerkelijke stap in een periode dat de boekhandels het zwaar hebben en de Boekverkopersbond, die de belangen van de Nederlandse boekhandels vertegenwoordigt, in januari nog in een brief aan het kabinet stelde dat honderden winkels op omvallen staan.Gedwongen ontslagenAthenaeum heeft het ook zwaar. De groep boekhandels – er zijn nu vijf vestigingen en een webwinkel – verkeert de laatste jaren al in zwaar weer, en corona heeft het er niet beter op gemaakt. Dit najaar vond een reorganisatie plaats waarbij een vestiging werd afgestoten en er gedwongen ontslagenen vielen (43 vaste medewerkers bleven over). Toen Caroline Reeders, directeur van Athenaeum, een baan elders vond en ook aandeelhouder Rob Polak na bijna dertig jaar liet weten langzaam terug te treden, ontstond de vraag wat nu? Athenaeum Boekhandel – dat in 1966 op het Spui werd gestart door de uitgevers Johan Polak (oom van Rob Polak) en Rob van Gennep – heeft een traditie hoog te houden als kwaliteitsboekhandel, een plek waar reuring is en waar niet de voor de hand liggende keuzes worden gemaakt als het gaat om signeersessies of boekpresentaties. Vooral in de beginjaren mengde het personeel zich in politieke discussies, de VARA maakte er radio en oud-directeur Guus Schut belandde zelfs in de cel omdat Athenaeum teksten had verkocht van de actiegroep Onkruit, waarin staatsgeheimen openbaar gemaakt zouden zijn. Die politieke tijden zijn voorbij en vooral de locatie op het Spui lijdt al jaren onder het opkomend toerisme. Als het aan Loerts ligt komt de reuring weer terug. „Het moet een plek worden waar je naartoe gaat als je literaire boeken wil kopen, het moet een soort cultureel commercieel buurthuis worden waar ook andere dingen gedaan worden, zoals het opnemen van podcasts en waar debatten gevoerd worden.” Leon Verschoor, boekverkoper van Athenaeum, bevestigt dat er wel wat moet gebeuren en denkt dat „een bak energie wel van pas komt”, vooral ook omdat onduidelijk is wat er na de pandemie in de stad gaat gebeuren. De inzet is vooralsnog: meer lokale samenwerking, een ontwikkeling die Loerts de afgelopen jaren in New York zag: „Vijf jaar geleden waren in New York alle boekhandels zielig, werden ze opgegeten door Amazon en toen zijn ze gaan nadenken over hoe ze het dan moesten aanpakken. Ze zijn meer op dat lokale gaan mikken, werken samen met de winkels en horeca eromheen. En ze bloeien inmiddels weer op. Nederland loopt altijd een paar jaar achter op Amerika, ik vertrouw erop dat dat ook hier gaat gebeuren.” De regering Trump hielp: de politieke boeken waren niet aan te slepen, merkt Rob Polak met een grijns op. „Een beetje een enge rechtse regering zou hier ook helpen…” Breder aanbodVergeleken met het Athenaeum van weleer, waar geen kook- kinderboeken of thrillers werden verkocht, is het met de jaren een veel bredere boekhandel geworden. „Het is logisch dat het assortiment is verbreed”, aldus Verschoor. „Het literaire boek staat al twintig jaar onder druk, dan ga je zoeken naar andere boeken. Maar we onderscheiden ons nog steeds. In alle delen van assortiment zie je het Athenaeum-stempel, dat is eigenzinnigheid, kwaliteit. Dat eigenzinnige zie je in alles, dus ook bijvoorbeeld in de kookboeken, er liggen geen stapels Jamie Olivers. Een goeie boekhandel onderscheidt zich in wat ze heel goed doen, niet in wat ze ook doen.” Daar komt bij dat de smaken volgens alle drie veel meer door elkaar zijn gaan lopen. Polak: „Twintig jaar geleden waren die werelden gescheiden, nu kopen mensen de bestseller én de klassieker. Als je je afvraagt wat er veranderd is in het lezerspubliek, dan is dat veranderd. Athenaeum is breder geworden en er is popularisering, de onderneming is daarnaast veel groter geworden.” Of de winkels eind april weer helemaal opengaan, betwijfelen ze. Loerts: „Kan je een oproep in het stuk zetten dat boekhandels essentieel verklaard worden? Voor altijd!” Polak: „Dat zijn ze namelijk vanuit het oogpunt van informatievrijheid. Dat boekhandels gesloten zijn, belemmert de uitoefening van grondrechten.”

Nieuwsbrief
NRC Boeken

Het laatste boekennieuws met onze recensies, de interessantste artikelen en interviews

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *