Bange cowboy die briljant schreef over de mythes van het wilde westen




De vorige week op 84-jarige leeftijd overleden auteur Larry McMurtry zal voortleven als schrijver van klassiekers als Lonesome Dove, The Last Picture Show en Terms of Endearment, maar creëerde een veel groter oeuvre dat dozijnen boeken, fictie en non-fictie omvatte. Hij groeide op in een familie van Texaanse veehouders, maar betoonde zich al snel ongeschikt voor het werk op de boerderij. Hij was „een jonge cowboy die zijn paard haatte en bang was voor elk ander beest in de buurt”. Zijn ouders stuurden hem maar naar Rice University in Houston, waar hij de literatuur ontdekte. En in plaats van koeienhoeder werd hij, zoals hij het zelf formuleerde, „book rancher, herding books into larger ranches”. Die bezigheid leidde uiteindelijk tot een bestaan als antiquair: zijn boekhandel Booked Up, in Archer City, Noord Texas, vlakbij zijn geboortehuis, bevatte rond de 400.000 boeken, ondergebracht in maar liefst vier gebouwen in het stadje. Schrijven en boeken verzamelen en verkopen zouden de twee fundamenten van zijn bestaan blijven: „Ik kan het een niet zonder het ander.”

Lees ook deze reportage over boekhandel Booked Up in Archer City: De onttakeling van een droom

Veel van zijn werk kan gelezen worden als een ontmythologisering van het cowboybestaan zoals dat in veel westernfilms en -boeken werd afgebeeld. Zelf schreef hij daarover, in zijn tamelijk briljante non-fictieboek Walter Benjamin at the Dairy Queen: „Het beeld van de cowboy was de eerste grote Amerikaanse verkooptruc. Billy the Kid, Buffalo Bill, Generaal Custer tot aan de Marlboro Man van tegenwoordig, het heeft helemaal niets met de werkelijkheid te maken. Maar de staying power van de mythes is enorm.”DepressieToen de auteur in 1991 een vierdubbele bypass-operatie onderging, werd die ingreep gevolgd door een langdurige depressie. Het tastte zijn productie niet aan maar, zoals hij zelf als geen ander wist, wel de kwaliteit van zijn proza. Al dan niet op instigatie van zijn uitgever breidde hij enkele van zijn vroege successen uit tot trilogieën, vervolgromans die doorgaans niet het niveau van hun voorgangers haalden. Maar de depressie gaf een introspectieve impuls aan zijn werk, die resulteerde in een veelvoud aan non-fictie waarvan In a narrow grave en het eerder genoemde Walter Benjamin at the Dairy Queen hoogtepunten waren.Het stak McMurtry dat hij voor veel van zijn literaire collega’s als een broodschrijver gold, maar dat brood werd in de loop der jaren wél royaal belegd, vooral dankzij de film- en tv-rechten die hij oogstte met bewerkingen van zijn boeken. Zijn debuut Horseman, Pass By (1961) werd al met succes verfilmd als Hud, met Paul Newman in een hoofdrol. En zijn The last picture show werd als film (geregisseerd door Peter Bogdanovich) een groter succes dan als roman. Terms of endearment (met Jack Nicholson) verwierf in 1983 een Academy Award voor beste film. Maar het meeste succes, althans in commerciële zin, had hij toch met het lijvige Lonesome Dove, dat hem niet alleen een Pulitzer Prize opleverde maar ook immens populair werd als tv-serie. Hij schreef de scripts vooral voor het geld, gaf hij onomwonden toe, „want Hollywood is een niet te controleren proces”.Minder bekend is dat McMurtry ook scripts schreef voor de verfilming van het werk van andere auteurs. Het meest bekend daarvan was ongetwijfeld het samen met zijn vriendin Diana Ossana geschreven Brokeback Mountain, gebaseerd op het gelijknamige controversiële verhaal van Annie Proulx. KleinzoonToen ik hem sprak, in 2003 in Archer City, was hij tamelijk somber over het voortbestaan van Booked Up. Zijn zoon James toonde weinig belangstelling voor boeken, maar was ook toen al een behoorlijk succesvolle singer-songwriter. McMurtry had zijn hoop gevestigd op kleinzoon Curtis, toen twaalf jaar oud, maar wenste het joch ook geen toekomst in het benauwende stadje van 1800 inwoners toe. („De mensen hier lezen niet, ze begrijpen niet wat ik hier doe, ze haten ons.”) In 2005 gunde hij zichzelf een sabbatical als boekhandelaar, en toen de hoop op voortzetting binnen de familie tevergeefs bleek, verkocht McMurtry in 2012 tweederde van zijn handel. Maar Archer City ging wel degelijk alsnog profiteren van zijn wereldfaam: zijn vrees dat het een soort ‘Larry McMurtry Themapark’ zou worden, werd in de afgelopen jaren een realiteit, die hem uiteindelijk noopte een groot deel van de hem resterende jaren in Arizona door te brengen.

Nieuwsbrief
NRC Boeken

Het laatste boekennieuws met onze recensies, de interessantste artikelen en interviews

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *