Bibian Mentel was vol van leven, tot aan de dood




Toen Bibian Mentel op haar 27ste voor de tweede keer in een half jaar werd gediagnosticeerd met een zeldzame vorm van botkanker in haar rechteronderbeen, kreeg ze van haar artsen drie dagen de tijd om een keuze te maken tussen twee kwaden: opnieuw een botbesparende ingreep met het risico op uitzaaiingen, of een amputatie. Op dat moment was ze de beste snowboardster van Nederland. Ze huilde, maar verdronk niet in haar tranen. Dat kreeg ze van haar moeder mee, die huilen als kind afleerde in een Jappenkamp.Heel bewust koos ze voor de operatie die haar leven voorgoed zou veranderen. Maar niet dan nadat er een Einsteinachtige professor op haar verzoek met vijf prothesen aan haar ziekenhuisbed had gestaan waaraan ze kon voelen – aan het materiaal, de tenen. Zo kon ze zich een voorstelling maken van hoe het zou zijn om voortaan op een kunstbeen door het leven te gaan. Nog voor het daadwerkelijk zover was, werd ze nieuwsgierig naar de nieuwe mogelijkheden die ze zou krijgen. Terwijl specialisten hadden gezegd dat ze snowboarden uit haar hoofd moest zetten, stond ze vier maanden later alweer op de piste. Zeven maanden na de amputatie werd ze nationaal kampioen tussen de valide snowboarders. Haar beperking was een uitdaging geworden die ze omarmde door zich elke dag vol overgave aan het leven vast te klampen. Door zich te concentreren op de dingen die ze nog wél kon, keuzes te maken waarmee ze dichtbij zichzelf bleef, soms haar hoofd als een struisvogel in het zand te steken, vooral herinneringen te verzamelen en altijd te blijven dromen over nieuwe doelen en kansen – de vijf regels waarnaar ze leefde en die ze in lezingen met de wereld deelde. Steevast glimlachend, stralend, uiterlijk onbevreesd, omdat de weeffout in haar lot niet strookte met het leven van het zondagskind dat opgroeide op het water van de Loosdrechtse Plassen, en als jonge twintiger de vrijheid voelde een rechtenstudie te verruilen voor een carrière als snowboarder. Paralympische lobbyMaar in de jaren die volgden kwam de kanker talloze keren terug, vaak in haar longen. Zware operaties en tientallen bestralingen weerhielden haar er echter niet van te blijven snowboarden. Haar ziekte zag ze als een blessure waarvan ze met een uitzonderlijke koppigheid telkens wist te herstellen. Tegenover vijftien kankerdiagnoses zette ze zeven nationale en zeven wereldtitels. Op de Paralympische Spelen van 2014 in Sotsji stond het snowboarden dankzij haar jarenlange gelobby voor het eerst op het programma. Bibian Mentel was uitgegroeid tot internationaal symbool van veerkracht en optimisme en had invloed in de mondiale topsport. Uiteraard pakte ze ook zelf de gouden medaille. Bibian Mentel op de Paralympische Spelen van 2018 in Pyeongchang.
Foto Joel Marklund/EPA
Ze werd twee keer uitgeroepen tot sportvrouw van het jaar, is Ridder in de Orde van Oranje-Nassau en schreef vier boeken waarin ze uitlegde hoe ze omging met die „kutkanker”. Ze richtte de Mentelity Foundation op en bleef zich ondanks aanhoudende tegenslagen inzetten voor kinderen met „een uitdaging”. Haar grote droom was de kostbare beenprothesen die zij nodig hebben om te kunnen sporten in het basispakket te krijgen. Om dat te realiseren is nog altijd veel geld nodig.Ze werd pas voor het eerst met haar sterflijkheid geconfronteerd toen er in 2016 een tumor werd gevonden in de hilius, een plek niet ver van het hart, waar zoveel bloedvaten en zenuwen samenkomen dat regulier bestralen niet tot de mogelijkheden behoorde. Artsen zeiden niets meer voor haar te kunnen doen. Nog die avond genoot ze als nooit tevoren van een diner met haar gezin en viel ze na afloop rustig in slaap. Maar haar man deed geen oog dicht. Edwin Spee, met wie ze in 2012 trouwde, was er nog niet klaar voor haar te verliezen. In de Verenigde Staten vond hij een machine waarmee patiënten met een tumor in de hilius succesvol behandeld waren. Het probleem was dat een intakegesprek alleen al 45.000 euro zou gaan kosten. Een week later zat het stel aan het ontbijt toen ze op de radio hoorde dat de MRIdian voor het eerst ook naar Europa kwam. Sterker: er stond er eentje in het VUmc in Amsterdam. Alsof het zo moest zijn. En de behandeling sloeg aan. Titanium constructieMaar zoals zo vaak in het leven van Bibian Mentel was de opluchting van korte duur. Na een droomverblijf op een van de Britse Maagdeneilanden, waar ze op uitnodiging van de zakenman Richard Branson kwam spreken en vooral genieten, bleek uit een scan dat er een grote tumor in haar nekwervel woekerde. Neurochirurgen in Leiden slaagden erin met een titanium constructie de nek te stutten. Zelf sprak Bibian liever van een ‘necklace’, waarmee ze in de winter van 2018 in Zuid-Korea twee keer paralympisch kampioen werd. Een valpartij had tot een dwarslaesie kunnen leiden, maar dat risico was ze bereid te nemen, omdat ze weigerde te stoppen met leven. De kanker keerde terug als een mitrailleursalvo, steeds sneller en heviger, maar ze bleef van elke dag genieten – ‘carpe diem’ stond er op haar rechterpols getatoeëerd, en ook op die van Edwin. Eens vloog ze de middag na een slechtnieuwsgesprek naar Barcelona voor wijn en tapas. „Met zorgen maken los je geen problemen op”, zei ze dan.Maar zelfs de geboren optimist slaagde er de laatste twee jaar steeds minder goed in het leven altijd maar te blijven toelachen, zeker toen ze bij een rugoperatie in maart 2019 een gedeeltelijke dwarslaesie opliep en in een rolstoel belandde. In de spiegel zag ze een fitte vrouw, moeder van drie, als in een versneld afgespeelde film aftakelen. Snowboarden ging niet meer. De kanker kreeg de overhand. Het voelde alsof haar skelet op instorten stond, wat feitelijk ook zo was.Huldiging in maart 2018 in de gemeente Wijdemeren na haar paralympische titels bij de Spelen van Pyeongchang.
Foto Remko de Waal/ANP
Ze raakte steeds meer afhankelijk van haar gezin, van Edwin, die haar mantelzorger werd en tot haar verdriet in zijn eentje het huishouden draaiende moest zien te houden. Hij verzorgde haar wonden en maakte haar aan het lachen, trad op als haar beschermheer, haar coach en als haar woordvoerder. Dreunde bij de dokter met grote precisie de batterij aan pijnstilling op die zijn vrouw nodig had om de dag door te komen. Dat deed hij met liefde, was vorig jaar te zien in een documentaire waarin regisseur Jesse Bleekemolen een beeld schetste van een vrouw wiens veerkracht voor de buitenwereld met een masker van onverzettelijkheid onbegrensd leek, maar die daarachter begon in te zien dat ze niet genoeg tijd zou krijgen om oma te worden. Het ergste vond ze om haar achttienjarige zoon Julian met het onvermijdelijke einde te confronteren, en de wetenschap dat haar gezin, haar steun en toeverlaat, zonder haar verder zou moeten. Twintig jaar kanker trok ook op hen een wissel. Ze leefden op het ritme van de onheilstijding. Zelfs was ze bang door complicaties niet zelfstandig meer te kunnen communiceren of ademhalen en in het ziekenhuis te sterven, maar steeds droogde ze haar tranen en ging ze door met waar ze in uitblonk: leven. Dancing with the StarsOndanks dat haar ruggengraat voor een groot deel bestond uit plaatwerk en titanium, stond ze er eind 2019 op haar deelname aan het tv-programma Dancing with the Stars voort te zetten, waarin ze het in haar rolstoel tot de finale schopte en aan de hand van danser Joost Findhammer genoot van elke seconde. Door zichzelf uit te blijven dagen kwam ze nog haar bed uit. Dan hoefde ze even niet ziek te zijn. Doelen stellen werd haar overlevingsstrategie. Een stip aan de horizon waardoor ze haar levensverwachting maximaal wist op te rekken. En zelfs toen begin februari bekend werd dat er uitzaaiingen in haar hersenen waren gevonden en artsen adviseerden van haar dierbaren afscheid te gaan nemen, liet ze een online congres met speeches van oud-schaatser Mark Tuitert, hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder en straatvoetballer Roxanne Hehakaija een paar dagen later gewoon doorgaan. Had ze dat ‘bucketlistevent’ niet door laten gaan, dan was ze al begonnen met doodgaan, zei Edwin namens zijn vrouw. De laatste fase was als een wintersportvakantie, zo hadden ze dat onlangs op bed afgesproken; halverwege kun je al balen dat het er bijna opzit, maar je kunt er ook voor kiezen nog te genieten van wat komen gaat en op de dag van vertrek nog even snel de lift omhoog nemen, voor een allerlaatste afdaling.

Lees ook: De kanker kwam terug, Bibian Mentel ook

Bibian was te verzwakt om nog naar de studio te komen, maar in het laatste halfuur verscheen ze in beeld, opgewekt als altijd. Ze voelde zich boven verwachting goed. De pijnstillers deden hun werk. „Ik mag niet klagen”, zei ze met de humor van een vrouw die wist dat je de dood, net als het leven, maar beter toe kunt lachen. Ze was dankbaar voor de liefde die ze voelde van al die mensen die haar van een afstandje maar ook aan haar bed bewonderde om haar dappere levenshouding. Ze prees zich gelukkig dat ze de tijd nog kreeg om tegen haar dierbaren te zeggen wat gezegd moest worden. Ontdaan van dat juk waren de dagen die haar restten als cadeautjes; wakker worden naast haar man, met een knuffel van haar zoon en de ochtendzon in haar gezicht. Veilig thuis en in hun nabijheid overleed Bibian Mentel maandag op 48-jarige leeftijd. Van een vaarwel wilde ze niets weten. Tegen eenieder die afscheid kwam nemen zei ze met een gulle glimlach: „Tot een volgende keer”.

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *