Biden verlangt naar een historisch presidentschap




Op 2 maart nodigde Joe Biden een groep historici uit op het Witte Huis. Twee uur sprak hij met het gezelschap van specialisten in de geschiedenis van Amerikaanse presidenten. Ze zaten aan een lange tafel in de East Room en Biden maakte notities in een zwart opschrijfboekje. Michael Beschloss zat erbij, schrijver van onder meer Presidential Courage, ondertitel: ‘Moedige leiders en hoe zij Amerika hebben veranderd’. Doris Kearns Goodwin was er, die Team of Rivals over het kabinet van Abraham Lincoln schreef, en recenter Leadership in Turbulent Times. Tegen haar zei Biden: ,,Ik ben geen FDR, maar…” Amerikaanse media die in de afgelopen weken de puzzelstukjes van die ontmoeting aan elkaar plakten, hadden weinig moeite om het zinnetje af te maken: Biden wil wél een Franklin Delano Roosevelt zijn, de president die de Verenigde Staten eerst met een New Deal uit de crisisjaren sleurde en vervolgens even energiek en onverschrokken zijn soldaten de Tweede Wereldoorlog in stuurde en zo nazi-Duitsland hielp verslaan. Joe Biden, die verlangt naar een historisch presidentschap.HaastBiden heeft besloten zich daarbij niet te laten weerhouden door zijn verkiezingsbeloften van nationale eenheid en samenwerking met de Republikeinse Partij. „Ik ben gekozen om problemen op te lossen”, zei Biden vorige week in zijn eerste persconferentie als president. „Mijn Republikeinse collega’s moeten zelf maar beslissen of ze daaraan meewerken of dat ze volharden in hun loopgraventactiek.” President Franklin D. Roosevelt, hier tijdens een radiotoespraak in 1938, trok de VS met een groot hervormings- en investeringsprogramma uit de Grote Depressie van de jaren dertig van de vorige eeuw.
Foto Bettmann
En hij heeft er haast mee. Roosevelt zat twaalf jaar lang in het Witte Huis. Als het een beetje tegenzit, heeft Biden maar anderhalf jaar de tijd. In november 2022 zijn de volgende verkiezingen alweer, waarbij de zetels voor het gehele Huis van Afgevaardigden en een derde van de Senaat worden verdeeld. Het is nog maar de vraag of de Democraten er dan in slagen hun kleine meerderheid in het Huis en de flinterdunne meerderheid in de Senaat te verdedigen. Die onzekerheid verklaart het hoge tempo waarmee de 78-jarige president wetsvoorstellen presenteert. Biden heeft harde lessen geleerd in de acht jaar dat hij Barack Obama’s vicepresident was. Diens zelfverzekerdheid verschrompelde onder de gestaalde tegenwerking van de Republikeinse Partij. De resultaten waren navenant. Acht jaar Obama leverde, naast een gestaag economisch herstel na de crisis van 2007 en 2008, alleen het nieuwe zorgstelsel Obamacare op. De zelfverzekerdheid van Barack Obama verschrompelde onder jarenlange Republikeinse tegenwerking. Zijn voormalige vicepresident Biden heeft daar harde lessen uit getrokken.
Foto Dennis Brack
Kostbare plannenIn de afgelopen maanden heeft Biden de Amerikanen al twee ambitieuze en kostbare plannen voorgeschoteld. Eerst was daar het pakket steunmaatregelen ter waarde van 1.900 miljard dollar om de gevolgen van de coronacrisis te bestrijden. Nul Republikeinen stemden voor dat wetsvoorstel. „En het is toch aangenomen”, zei Biden triomfantelijk op zijn persconferentie.

Lees ook Crisis of niet, in de VS blijft de politieke kloof

Republikeinse politici zijn permanent verontwaardigd dat Biden niet meer energie besteedt aan het zoeken naar hun instemming met grote plannen. Maar de president lijkt tot de conclusie te zijn gekomen dat zijn politieke tegenstanders – van wie een overgrote meerderheid pal achter Donald Trump bleef staan na de bestorming van het Capitool om Bidens verkiezingszege ongedaan te maken – van categorische onwil hun strategie hebben gemaakt. Hij reikt inmiddels over hun hoofden heen naar de Republikeinse kiezers en zegt dat die zijn beleid in meerderheid steunen.Dat ligt wel iets genuanceerder dan Biden beweert. Pew Research bijvoorbeeld deed in maart onderzoek naar het draagvlak van Bidens coronawetgeving. Het vond een ruime meerderheid van de Amerikaanse bevolking (70 procent) die Biden steunt. Onder Republikeinse kiezers was een grote minderheid (40 procent) positief over het hele steunpakket. Daarbinnen is een interessant verschil te zien tussen de Republikeinen met een hoog en die met een laag inkomen. Van de ‘rijken’ is maar 25 procent positief. Van de ‘armen’ – en dat waren juist in hoge mate de kiezers die door Trump voor het eerst naar de Republikeinse Partij zijn gelokt – was maar liefst 63 procent positief over Bidens steunwet. In de eerste maanden van zijn ambtstermijn heeft Biden behoorlijk wat krediet opgebouwd met zijn coronabeleid. Het tempo van de vaccinaties, traag begonnen onder zijn voorganger, is snel opgevoerd. Zo heeft Biden dubbel geprofiteerd van de epidemie. Bij de verkiezingen werd Trump door de Amerikanen gewogen en te licht bevonden als crisismanager. Nu kan Biden wijzen op een historisch hoog economisch herstel: 6 procent groei volgens sommige economen. Heeft alles te maken met de diepe afgrond waarin de lockdown vorig jaar de Amerikaanse economie had gestort. Biden eist even brutaal het succes op als zijn voorganger dat placht te doen. Tienduizend bruggenAfgelopen woensdag zette Biden zijn plannen uiteen voor de grootschalige renovatie van de beroerde Amerikaanse infrastructuur. In een fabriekshal in de fabrieksstaat Pennsylvania zei hij dat er zo’n 35.000 kilometer aan wegen moet worden verbeterd, dat er tienduizend bruggen moeten worden gerepareerd. Dat er betere treinverbindingen komen, betere vliegvelden, dat alle loden waterleidingen uit de huizen moeten, dat overal snel internet beschikbaar komt. Volgens Ronald Reagan (1980-1988) was de overheid niet de oplossing, maar het probleem. Sindsdien durfde geen president het aan het Witte Huis zo leidend te laten zijn. Foto: ANP
Maar in de wet zitten ook uitgaven voor posten die laten zien dat Biden een heel ruime definitie van infrastructuur hanteert, eentje die miljarden vrijmaakt voor research & development, eentje die elektrische auto’s gaat stimuleren, sociale woningbouw, kinderopvang, ouderenzorg. Sinds Ronald Reagan (1980-1988) verklaarde dat de overheid niet de oplossing, maar het probleem was, heeft geen Amerikaanse president het meer aangedurfd om het Witte Huis zo, laten we zeggen economisch en sociaal activistisch leidend te laten zijn. „Als we dit nu doen, zullen mensen over vijftig jaar terugkijken en zeggen: dat was het moment waarop de VS de toekomst veroverde”, zei Biden woensdag in Pennsylvania.Biden regeert met een onverstoorbaarheid die zijn aanhang verheugt en zijn tegenstanders wanhopig maakt.Nog geen tweeënhalve maand is Biden president of hij heeft al voor 3.900 miljard dollar (ruim 3.300 miljard euro) aan plannen bedacht – ruim 14 procent van het bruto binnenlandse product. „Ja, het is groot. Ja, het is gewaagd. En we krijgen het voor elkaar”, zei Biden. Het meest gewaagd: het infrastructuurplan moet allemaal worden betaald met een belastingverhoging voor het bedrijfsleven. Politico stelde onlangs niet voor niets vast dat de progressieve Senator Elizabeth Warren, zelf een jaar geleden nog presidentskandidaat, via de benoeming van haar getrouwen in Bidens regeringsteam een bovengemiddelde invloed heeft op het beleid. De Democratische Congresleden die in 2022 op de wip zitten, houden hun hart vast. Belastingverhoging in verkiezingstijd is vaak electorale zelfmoord. OnverstoorbaarVoorlopig regeert Biden met een onverstoorbaarheid die zijn aanhang verheugt en zijn tegenstanders wanhopig maakt. „Succesvolle presidenten waren succesvol door hun timing”, zei Biden op zijn persconferentie, met alweer een knipoog naar historische voorbeelden. „Eerst adresseer ik de twee crises waarvoor we ons gesteld zien: Covid en economie. Daarna pak ik één voor één de overige kwesties aan.” Vanuit de rechtse pers komt een gestage hagelregen aan beschuldigingen die maar niet aan Biden willen kleven, zoals dat hij eigenlijk dement is en dat zijn echtgenote zijn verpleegster is. Toch rommelt in de verte een kwestie die Bidens onverstoorbaarheid kan testen. Aan de zuidgrens melden zich sinds begin dit jaar in een hoger tempo migranten dan vele jaren hiervoor. Het is de vraag of zij allemaal naar de VS zijn getrokken omdat ze hopen dat het toelatingsbeleid van Biden milder is dan dat van Trump – zoals Fox News en de Republikeinse Partij beweren.

Lees ook Migrant is onderpand in steekspel van politiek, economie en drugskartels

Vooralsnog wordt met een beroep op de volksgezondheid het grootste deel van hen aan de grens geweerd of teruggestuurd. Maar de druk op de opvang is groot en de laconieke houding van Biden („dit gebeurt elk jaar rond deze tijd”) is ongeloofwaardig aangezien hij niet wil dat journalisten kijken in de opvangcentra voor migrantenkinderen voordat zijn ambtenaren die op orde hebben gebracht. Foto’s die door volksvertegenwoordigers naar buiten werden gebracht, toonden wel degelijk een crisisachtige situatie.Onverstoorbaarheid is goed zo lang er resultaten worden geboekt. Zolang de vaccinatiegraad toeneemt, zolang de economie aantrekt, zolang er wetten worden aangenomen. Maar gaat het haperen, dan wordt ook Biden kwetsbaar voor die andere les uit de geschiedenis, van de Britse premier Harold Macmillan die omschreef waar politici het meest voor moeten vrezen. „Voorvallen, mijn beste jongen, voorvallen.”

Nieuwsbrief
NRC De Haagse Stemming

Volg de formatie op de voet en word zelf een Haagse ingewijde

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *