Collectieve terugblik toont veelzijdige prins Philip




Wie bijna een eeuw vol maakt, waarvan zeven decennia in een publiek ambt, laat een spoor van anekdotes na. Zeker als je, zoals Philip Mountbatten, snel bent opgeklommen tot eerste lintjesknipper van een natie met gevoel voor traditie, en je vervolgens jaar in jaar uit stoïcijns plichtsbesef kruidt met ondeugd. Kleinzoon prins Harry roemde zijn opa deze week om zijn kunsten achter de barbecue en zijn bedrevenheid in plagerijen en geklets. Oud-premier Theresa May kreeg tijdens de herdenkingsplechtigheid in het Lagerhuis de lachers op haar hand met een anekdote over een bezoekje dat ze met haar man bracht aan het koninklijke kasteel Balmoral in Schotland. Philip wees hun zijn favoriete wandelroute. Toen premier May en haar man úren later terugkwamen, hoorden ze dat het inderdaad Philips lievelingsroute was – per auto. In de week dat veel Engelsen zich laafden aan de eerste versoepelingen van een strenge en lange lockdown, haalden monarchisten herinneringen op aan prins Philip, de hertog van Edinburgh, de ‘man van’, die eind vorige week op 99-jarige leeftijd overleed en deze zaterdag in kleine kring op Windsor Castle wordt begraven.

Gezinnen brachten bloemen naar Buckingham Palace, ook al werd dat in verband met de pandemie afgeraden. Burgers die ‘the Duke’ ooit ontmoetten, al was het maar nog zo kort, plaatsten foto’s van hún koninklijke moment op Instagram. De BBC kreeg weliswaar klachten toen ze op de dag van overlijden reguliere programma’s verving door eerbetoon, maar volgens peilingen staat ruim driekwart van de Britten achter de monarchie. De helft van de Britten dacht eind vorig jaar positief over Philip, een derde negatief. Het koningshuis is populairder bij ouderen dan bij jongeren. De begrafenis van Philip roept dan ook de vraag op of de Windsors op den duur een minder prominente plek in de Britse psyche zullen innemen.Politiek incorrecte uitglijdersDe collectieve terugblik toonde een veelzijdiger beeld van Philip dan het gangbare imago van een oude baas die altijd hoog achter zijn vrouw uit torende, maar nooit naast haar liep, en die naam maakte met politiek incorrecte uitglijders.

Lees ook de necrologie: Prins Philip bleef altijd de man van

Premier Johnson zei in het Lagerhuis dat elk woord dat aan Philip gewijd zou worden Philip zelf er een te veel zou hebben gevonden. De man die een heel leven een rol speelde in een pompeus en peperduur toneelstuk, vond het een gruwel als hij zelf de aandacht trok. Hij was, schreef -Anthony Lane in The New Yorker, het fregat dat ter bescherming altijd achter vliegdekschip Elizabeth voer.In de media werden alle fasen van Philips leven nog eens uitgediept. Zo waren er de zwartwitbeelden van de eerste ontmoeting tussen Philip en de toen pas dertienjarige prinses op de Royal Naval Academy in Dartmouth en de bijbehorende anekdote dat de achttienjarige Philip in een skiff de koninklijke sloep achterna zou zijn geroeid om de prinses uit te zwaaien. Deze week is hij herdacht als bbq-master en misleider, ook van Theresa May Onvermijdelijk was ook de herinnering aan de befaamde Thursday Club, de herenclub in Soho waar de lunches in de jaren vijftig overvloeiden in diners en waar de pas getrouwde Philip de beest zou hebben uitgehangen. De journalist Max Hastings, die zichzelf de laatste nog levende bezoeker van de Thursday Club noemt, schreef in The Sunday Times dat de plas alcohol die er geschonken werd, zo groot was dat er „een fregat in kon drijven”. Maar, bezwoer Hastings, er waren in tegenstelling tot de weergave in de tv-serie The Crown, „wijd en zijd geen vrouwen te bekennen”. Tijdens Hastings’ bezoek aan de club, was de prins er overigens niet.

De speciale Land Rover die zaterdag wordt gebruikt om de kist van prins Philip te vervoeren is mede door hemzelf ontworpen.
Foto Steve Parsons / Reuters

Er was ook een serieuze Philip. Hij brak een lans voor natuur en milieu toen dat nog ongewoon was en hij had een grote liefde voor techniek. Zijn kist zal zaterdag vervoerd worden met een Land Rover die hij zelf heeft helpen ontwerpen.Fysieke inspanningenOpvallend eerbetoon aan Philip is de condoleancepagina op de website van de Duke of Edinburgh’s Award. Philip ging als adolescent naar Gordonstoun, een kostschool waar de Duitse pedagoog Kurt Hahn met onder andere fysieke inspanning en teamwork bij jongeren zelfvertrouwen kweekte. In 1956 riep Philip een onderscheiding in het leven die losjes op Hahns filosofie is gebaseerd. Jongeren kunnen, onder andere door het voltooien van een expeditie in de natuur, eerbewijzen vergaren. Het idee werd in de hele wereld gekopieerd en alleen al in het Verenigd Koninkrijk namen 6,7 miljoen jongeren deel, een kwart afkomstig uit arme gezinnen.

Bekijk ook deze fotoserie over het leven van prins Philip

Ruby Elizabeth Fisher kreeg een gouden onderscheiding in 1966 en overwon zo het stigma dat ze had als kind van een alleenstaande ouder, schreef ze. Het zelfvertrouwen dat ze dankt aan het programma kwam haar goed van pas toen ze zelf twee kinderen met een handicap moest opvoeden. Patricia Dalrymple, deelnemer in 1958, droeg haar gouden onderscheiding vorig weekend als eerbetoon op aan de prins. Maxine Hamer, deelnemer begin jaren negentig, groeide op in een arbeidersmilieu, gebruikt de rugzak van destijds nog steeds en ontmoette de prins in 1995. „De prins maakte een blijvende indruk op gewone mensen en had grote invloed op het leven van een groot aantal jongeren.” De begrafenis is in verband met de pandemie ingekookt tot een familie-aangelegenheid. Geen cortège door de stad, geen hoogwaardigheidsbekleders, geen menigtes op straat. De Windsors moeten zich aan de coronaregels houden: maximaal dertig gasten, twee meter afstand, mondkapjes op en niet zingen. Prins Harry kwam over uit de VS zonder hoogzwangere Meghan Markle en bracht een week door in verplichte zelfquarantaine. Om 15.00 uur wordt een minuut stilte in acht genomen.

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC Handelsblad
van 17 april 2021

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 17 april 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *