De angst voor nieuwe varianten blijft hangen




„Corona is niet voorbij, maar de coronacrisis is wel voorbij.” Geert Wilders (PVV) wilde deze week in een Kamerdebat weten: waarom wordt er niet direct verder versoepeld, nu er zoveel mensen zijn gevaccineerd en de ziekenhuisopnames snel dalen?Maar demissionair premier Mark Rutte (VVD) is een stuk voorzichtiger. Hij noemde het huidige tempo van de versoepelingen al „ambitieus”, hij wil eerst afwachten wat dat voor gevolgen heeft.Vaccinatie is de uitweg uit de coronacrisis, was lange tijd het adagium van het kabinet. Inmiddels heeft ongeveer de helft van de volwassenen een eerste vaccinatie gekregen, in totaal zijn er meer dan tien miljoen prikken gezet. Voor september moet elke volwassene die dat wil volledig gevaccineerd zijn. Het kabinet denkt dan alle regels te kunnen opheffen. En toch zijn er zorgen: kunnen dan echt alle regels worden afgeschaft?Misschien wel de belangrijkste reden voor twijfel is de mogelijkheid van een nieuwe variant waardoor vaccins minder goed werken. Tot nu toe valt dat mee: neem de Britse variant, die de Wereldgezondheidsorganisatie de naam ‘Alpha’ heeft gegeven. Dat virus is flink besmettelijker, het verdrong in de eerste maanden van dit jaar het ‘oude’ virus uit Nederland en inmiddels is 95 procent van alle besmettingen terug te leiden tot die variant. Maar de vaccins werken nog heel goed tegen de Alpha-variant, blijkt uit onderzoeken. Wie met het virus in aanraking komt, heeft ruim 90 procent minder kans om ziek te worden als die is gevaccineerd met Pfizer, dat in Nederland het vaakst wordt gebruikt.Toch weten nieuwe varianten wat procentjes van die effectiviteit af te snoepen. Uit onderzoek in Israël, dat nog niet door vakgenoten is beoordeeld, blijkt dat als een virus door de vaccinatiebarrière heen breekt het vaak om de Beta-variant gaat, die voor het eerst in Zuid-Afrika werd ontdekt. De afweer die wordt opgebouwd na vaccinatie lijkt ook minder goed te werken tegen de Gamma-variant uit Brazilië.Beide varianten komen al lange tijd in Nederland voor. De Beta-variant uit Zuid-Afrika werd bijvoorbeeld eind december al gevonden in de kiemsurveillance van het RIVM. Daarin wordt van willekeurige positieve tests uitgezocht om welke variant het gaat. De vrees was dat deze variant snel terrein zou winnen, maar dat is niet gebeurd. Half maart was zo’n 3,5 procent van de besmettingen veroorzaakt door de Beta-variant, daarna is het aandeel alleen nog maar gekrompen. Afgelopen weken gaat het niet eens om een procent.De Gamma-variant uit Brazilië groeit nog wel, al gaat dat wat langzamer dan eerder verwacht. In april dacht het RIVM op basis van de gegevens die tot dan toe bekend waren dat half mei ongeveer tien procent van de besmettingen van de Gamma-variant zou zijn. Uit de laatste kiemsurveillance blijkt dat het zo’n 3 procent was. Het RIVM verwacht nu dat half augustus een derde van alle besmettingen van deze variant kan komen.Maar op dit moment gaan de grootste zorgen uit naar variant Delta, die in India voor grote problemen zorgde en nu in het Verenigd Koninkrijk snel terrein wint. Inmiddels wordt ruim de helft van de besmettingen in het VK veroorzaakt door deze variant.

Lees ook: Corona in september de baas? ‘Wishful thinking’, vinden deze critici

Daar stijgt het aantal positieve tests inmiddels weer wat en ook het aantal ziekenhuisopnames daalt niet langer – hoewel de aantallen laag zijn, grofweg op het niveau van de relatief rustige zomer van 2020. Brits onderzoek suggereerde dat de vaccins minder effectief zijn bij deze variant, met name na één prik. Bij andere varianten had een eerste dosis al behoorlijke invloed, maar bij de Delta-variant neemt dat „aanmerkelijk” af, zo stelde Jaap van Dissel van het RIVM afgelopen week in de Tweede Kamer. Na een tweede dosis beschermen vaccins beter, maar ook dan is er „nog enig verschil waar te nemen”. Bij de Britse Alpha-variant lag de effectiviteit van twee doses Pfizer rond de 93 procent, blijkt uit dit onderzoek, bij de Delta-variant was dat nog 88 procent. Omdat het onderzoek relatief klein was, waren er wel forse betrouwbaarheidsintervallen. Daarnaast is de vraag nog hoe ziek die mensen precies worden: mogelijk gaat het om een milde vorm van Covid. Maar, zo stelde Van Dissel, het is wel iets om in de gaten te houden.In Nederland is de Indiase variant nog niet breed verspreid: in de kiemsurveillance wordt hij wel gevonden, maar nog niet vaak: in de laatste rapportage ging het om 3 gevallen van in totaal ruim 800 geanalyseerde monsters. Hoe hard de variant in Nederland groeit, is daarom nog niet vast te stellen. Wat wel zorgelijk is: eerder ging het voornamelijk om mensen die in India waren geweest, inmiddels gaat het ook om mensen die in Nederland besmet zijn geraakt. Dat wil zeggen dat deze variant ook breed onder de Nederlandse bevolking rond gaat.

Nieuwsbrief
NRC Vandaag

Elke ochtend een overzicht van onze beste stukken en al het belangrijke andere nieuws

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC Handelsblad
van 5 juni 2021

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 5 juni 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *