De EU krijgt maar geen vat op belastingontwijkend Amazon




Hoe kan het dat de grootste webwinkel ter wereld ondanks een fenomenale groeispurt door de coronacrisis nauwelijks belasting betaalt? Vrijdag presenteerden wetenschappers van de City, University of Londen een onderzoek naar de belastingstrategie van Amazon, met een jaaromzet van 319 miljard euro één van de grootste bedrijven ter wereld. De studie – getiteld De Amazon Methode – is uitgevoerd in opdracht van de linkse fractie in het Europarlement.
Vrijdag presenteerden wetenschappers een onderzoek naar de belastingstrategie van Amazon. Hoeveel belasting het bedrijf afdraagt is een zorgvuldig bewaard geheim. Wat wel duidelijk is geworden: hoe Amazon belasting ontwijkt.
Het bestuderen van Amazon was een frustrerende exercitie voor de Britse wetenschappers, zo blijkt. Want hoeveel belasting Amazon precies afdraagt, is volgens de onderzoekers een zorgvuldig bewaard geheim. Amazon presenteert „opzettelijk gegevens op een ondoorzichtige manier om zijn agressieve belastingstrategie te verbergen”, schrijven de onderzoekers. De data van Amazons dochtermaatschappijen worden „inconsequent en verwarrend” aangeleverd. Wat wel duidelijk wordt: hóé Amazon belasting ontwijkt, een onderwerp dat als een rode draad door de geschiedenis van het bedrijf loopt. Toen topman Jeff Bezos in 1994 het hoofdkantoor van zijn (toen nog) boekensite in Seattle vestigde, deed hij dat vanwege het gunstige belastingklimaat van de staat Washington. Nu Amazon is uitgegroeid tot een internationale onderneming, is Luxemburg de belangrijkste spil in Amazons belastingplanning. Die werkt als volgt: verreweg het grootste deel van Amazons winst (20 miljard euro in 2020) komt uit de Verenigde Staten, waarover het bedrijf vorig jaar in totaal 2,3 miljard euro belasting afdroeg. Maar in Europa, waar Amazon in hoog tempo peperdure nieuwe distributiecentra neerzet, lijdt Amazon ondanks een recordomzet enorme verliezen: vorig jaar 1,2 miljard euro. Zo helpen Amazons investeringen in Europa – 78 miljard euro sinds 2010, plus 135.000 banen – tegelijkertijd met het drukken van de belastingrekening.Nú verlies maken levert Amazon in de toekomst geld op: korting op de belasting. Een methode waar meer multinationals van profiteren Daar komt bij dat nú verlies maken volgend jaar geld oplevert: de 1,2 miljard euro verlies leverde Amazon een toekomstige belastingkorting van 56 miljoen euro op. Door dit systeem, een bekend fenomeen onder multinationals dat ‘voorwaartse verliesrekening’ heet, wordt verlies „een commercieel bezit”, legt hoogleraar internationaal en Europees belastingrecht Maarten de Wilde van de Erasmus Universiteit uit. „Verliezen zijn een fiscale tegoedbon die je in de toekomst inzet.”

Lees ook de column van Menno Tamminga: ‘Wie stopt bulldozer Amazon? Bent u dat?

Techbedrijven betalen weinigOm deze belastingconstructie mogelijk te maken sloot Amazon in 2003 een deal met belastingparadijs Luxemburg – de vestigingsplaats voor het gros van de Europese activiteiten. Het is de plek waar Amazons verliezen in Europa samenkomen en een deel van Amazons intellectueel eigendom is belegd. Voor techbedrijven, die online hun geld verdienen, maakt het feitelijk niet uit waar ze zich vestigen – de reden waarom ze landen kiezen met een gunstig belastingklimaat. Deze landen ontvangen deze bedrijven met open armen: Luxemburg kreeg er Amazons Europese hoofdkantoor met drieduizend werknemers voor terug. De Europese Commissie concludeerde in 2018 dat de huidige belastingsystemen niet zijn ingericht op techbedrijven, die online actief zijn en nauwelijks tot geen fysieke aanwezigheid hebben. Het gevolg is dat een gemiddeld techbedrijf 9,5 procent belasting betaalt, waar dat bij ‘traditionele’ multinationals op 23 procent ligt. Dit alles leidt tot frustratie bij het Europarlement, dat machteloos toekijkt hoe de fiscus in individuele Europese landen nauwelijks profiteert van de miljardenomzetten binnen hun landsgrenzen. Woensdag leed Eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging) een pijnlijke nederlaag, nadat het Gerecht van de EU besloot dat Amazon een Europese belastingnaheffing van 250 miljoen euro niet hoefde te betalen. De redenering van Vestager, die in 2017 de heffing oplegde omdat Amazon „illegale” belastingafspraken met Luxemburg maakte, werd door de rechter naar de prullenbak verwezen. Vorig jaar verloor Vestager een vergelijkbare zaak tegen Apple, dat een Ierse naheffing van 13 miljard euro alsnog niet hoefde te betalen. Hoe lossen we dit op?Wat kan Europa doen? Een gezamenlijke Europese aanpak blijft notoir ingewikkeld. EU-landen gaan zelf over hun belastinginning en nieuwe gezamenlijke Europese afspraken over belastingheffing zijn onmogelijk rond te krijgen, omdat unanimiteit is vereist en landen met een gunstig belastingklimaat als Nederland, Luxemburg en Ierland het blokkeren. Op de achtergrond speelt een netelige Europese discussie over nieuwe transparantieregels voor bedrijven, die ze zou verplichten per EU-land hun winst én de betaalde belasting te openbaren. Voorstanders hopen dat zulke verplichte transparantie het licht zet op schimmige constructies. Tot voor kort zat de discussie over Europese wetgeving muurvast, maar in februari leek een doorbraak mogelijk – onder meer omdat Oostenrijk en Nederland van positie veranderden en vóór het voorstel stemden. Maar nu de details met het Europarlement moeten worden uitonderhandeld, blijkt er nog altijd forse weerstand te bestaan. Ook landen die zich openlijk vóór meer transparantie uitspraken, zoals Frankrijk, proberen de reikwijdte van de uiteindelijke wetgeving in te perken. Door bedrijven bijvoorbeeld toe te staan ‘gevoelige’ data langer af te schermen. Maar vooral door transparantieverplichting louter voor winsten in EU-landen te laten gelden, waardoor het voor bedrijven aantrekkelijk wordt activiteiten te verplaatsten naar landen buiten Europa. Europarlementariër en voorzitter van de belastingcommissie Paul Tang (PvdA) toont zich gematigd hoopvol over een fermere aanpak van belastingontwijking, ook omdat de Amerikaanse president Joe Biden onlangs een ambitieus voorstel deed voor een minimumtarief van 21 procent winstbelasting. Biden wil tevens dat grote multinationals belasting betalen op markten waar ze actief zijn en niet alleen in de landen waar ze gevestigd zijn, om zo een einde te kunnen maken aan constructies via belastingparadijzen. Wat de discussie enorm zou helpen, volgens Tang: als iedereen zou weten hoeveel belasting Amazon precies betaalt. „Als zichtbaar wordt hoe weinig belasting ze in Europese landen betalen, zal dat zeker invloed hebben”, zegt hij. „Het liefst ook uitgesplitst naar alle landen buiten Europa.” Ook belastinghoogleraar De Wilde denkt dat een oplossing begint met bedrijven die eerlijker communiceren over wat ze precies aan belasting afdragen. „We weten nog steeds niet precies hoe het nou hoort. Waar hoor je belasting te betalen? Wat is genoeg? Wat is te veel?” zegt De Wilde. „Als je alleen maar wat brokken informatie hebt, dan wordt het wel heel moeilijk om harde conclusies te trekken.”
Reactie Amazon ‘Verkeerde weergave’
Volgens een woordvoerder van Amazon biedt het onderzoek een „verkeerde weergave” van de basisprincipes van internationale belastingheffing. „Amazon voldoet aan alle Amerikaanse en internationale belastingwetten en financiële boekhoudregels in alle landen waarin we actief zijn.” Dat het bedrijf geen winstbelasting in Europa afdraagt is logisch gezien de miljardeninvesteringen die het bedrijf de laatste jaren heeft gedaan zegt de woordvoerder. „Vennootschapsbelastingen zijn gebaseerd op winst, niet op inkomsten, en onze internationale winsten zijn laag gebleven gezien onze grote, wereldwijde investeringen.” Amazon laat verder weten „steun te verlenen aan de regeringen die werken aan een nieuw akkoord over mondiale belastingregels voor multinationale ondernemingen”. Eerder sprak Amazon-topman Jeff Bezos in reactie op de belastingplannen van de Amerikaanse president Joe Biden zijn steun al uit voor het verhogen van de winstbelasting.

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC Handelsblad
van 15 mei 2021

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 15 mei 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *