De klokkenluider die moest zwijgen




Frits Veerman was waarschijnlijk de onopvallendste man van Nederland. Een oud-amateurwielrenner met een temperament zo gelijkmatig als een kaarsrechte polderweg. Hij fietste in Laren voorbij toen Marrie bij de SRV-man stond. Ze maakten een praatje, hij hoorde dat haar eerste echtgenoot was overleden. „De dag erop stond hij voor de deur met een liter ijs.” Zo’n man. Ze trouwden.Veerman is de held van de documentaire In de ban van de bom die KRO-NCRV dinsdag uitzond. Hij had in de jaren zeventig al een held moeten worden, maar toen zat Nederland niet op zijn heldendom te wachten. Sterker: hij werd gestraft. Tijdens zijn werk voor de uraniumverrijker Urenco viel het Veerman op dat zijn vriendelijke Pakistaanse collega Abdul Kahn (die ook oosterse kleedjes verkocht voor 25 gulden) verdacht veel vertrouwelijke tekeningen en foto’s mee naar huis nam. Wat doet een rechtschapen man dan? Hij waarschuwt zijn baas. Die deed niets met de informatie, bevreesd voor reputatieschade. Ook de BVD was niet geïnteresseerd.Eenzame fietserKahn ging op vakantie naar Pakistan en kwam niet meer terug. Inmiddels wordt hij daar vereerd als de vader van de Pakistaanse atoombom. Zijn in Nederland vergaarde kennis is doorverkocht aan Iran en wellicht aan Noord-Korea. Frits Veerman, de man die hem had willen tegenhouden, werd ontslagen. Hij werd geïntimideerd door de Nederlandse geheime dienst en twee dagen vastgehouden in de Bijlmerbajes. Hij moest zwijgen.Dat vertikte Veerman. Meer dan veertig jaar joeg de eenzame fietser op eerherstel, met Marrie aan zijn zijde en de laatste jaren met documentairemaker Frans Bromet in zijn wiel. Die legde de ene na de andere beeldschone scène vast. Veerman – een man met een voorkeur voor dikke vesten – die met een stapel brieven aanbelt bij het gebouw waar hij ooit werkte met Kahn. Hij wil de huidige bewoners uitleggen wat zich daar heeft afgespeeld. Veerman in zijn kamer met een wand vol ordners en vier laptops. Veerman bij de rechter om inzage te krijgen in zijn BVD-dossier. Marrie die vertelt dat het hem uitput, maar dat als hij een uur op zijn rug op de woonkamervloer heeft gedut, hij weer het mannetje is.Bromet maakt een rondgang langs kenners van het schandaal dat geen schandaal werd. Ze vermoeden allemaal dat het nooit de bedoeling was dat Kahn werd tegengehouden, omdat het midden in de Koude Oorlog helemaal niet slecht uit zou komen als ook bondgenoot Pakistan een atoombom had.

Praat mee met NRC

Onderaan dit artikel

kunnen abonnees reageren.

Hier leest u meer over reageren op NRC.nl
.
Wel een beetje een dipjeIn 2016 krijgt Veerman het net opgerichte Huis voor Klokkenluiders zo ver dat het zijn zaak gaat onderzoeken. Helaas blijkt die instelling de eigen klepel niet te kunnen vinden. „Het Huis heeft na twee jaar en drie miljoen euro budget per jaar nog geen enkel onderzoek afgerond”, zegt Bromet. Alleen Frits Veerman zelf lijkt er de moed nog in te houden. „Ik ben gezond van lijf en leden en de wetten zijn voor alle ingezetenen van Nederland gelijk.”„Er zit nu wel een beetje een dipje in,” zegt Veerman als hij moet worden geopereerd aan darmkanker. Uiteindelijk wordt het doorzetten van de tragische held Frits Veerman beloond. Na 45 jaar tegenwind komt het Huis voor Klokkenluiders in de zomer van 2020 met een rapport dat, niet onverwacht, vaststelt dat Veerman groot onrecht is aangedaan.Twee maanden geleden overleed Frits Veerman onverwacht, op zijn 76ste. De film van Bromet is een schitterend eerbetoon, vol liefde voor een underdog die niet van opgeven weet. Als men iets van deze documentaire heeft begrepen, wordt het Huis voor Klokkenluiders nu omgedoopt tot Frits Veerman Huis – en niet pas over veertig jaar.

Nieuwsbrief
NRC Kijktips

Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma’s, series en films

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *