De machtige oliegigant valt als Goliath




Het is winst voor de hele mensheid dat Shell sneller moet vergroenen, op grond van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens. De Brits-Nederlandse oliemaatschappij moet als eerste ‘supermajor’, een van de zes grootste oliemaatschappijen, voor 2030 haar CO2-uitstoot met 45 procent verminderen van de meervoudige rechter. Dat betekent bijna geen nieuwe bronnen meer aanboren. De rechtszaak werd door Milieudefensie samen met andere organisaties – onder meer Greenpeace, Jongeren Milieu Actief, Queers for Climate en de Waddenvereniging – én 17.000 burgers aangespannen. „Deze uitspraak gaat de wereld veranderen”, verkondigde Roger Cox, de advocaat van de klimaatactiegroep. Critici, die blijkbaar liever multinationals dan mensen verdedigen, hekelen de rechterlijke uitspraak. Ze zijn boos over de ‘bemoeienis met een onafhankelijk bedrijf’ of beweren critici dat klimaatrechten niet dezelfde zijn als mensenrechten. Het is dan ook makkelijk praten wanneer het water niet aan je lippen staat, vanwege vervuiling van bedrijven als Shell. Neem de Nigerdelta, praktisch een rampengebied. De groene mangrovemoerassen veranderen in een dorre woestenij. Daarbij worden boeren, vissers en omwonenden al decennia aan lood en chroom blootgesteld, wat sommigen op den duur fataal wordt. Ook Curaçao staat, mede dankzij de nalatenschap van Shell, in de top van meest vervuilende landen. Op het eiland bevindt zich de Isla-raffinaderij, met een asfaltmeer waar je in plaats van vissen teer en chemisch afval vindt. De oliemaatschappij laat overal waar ze gaat – als een Magere Hein BV – dood en verderf achter.Het is dus onmiskenbaar dat klimaatrechten dezelfde zijn als mensenrechten. Tenzij je mensen, voornamelijk in de Global South, die in deze klimaatcrisis aan het kortste eind trekken, niet als zodanig erkent. Bovendien blijkt de oliemaatschappij al jaren op de hoogte te zijn van de schadelijke vervuiling. Maar het bedrijf vervuilt vrolijk verder. Ook nu pompt Shell nog miljoenen euro’s in de antiklimaatlobby, daarmee bewijzend dat hun duurzame beloften niets meer dan zoethoudertjes zijn.

Lees ook: Shell moet vergroenen of verdwijnen

Daarom is het zo belangrijk dat na jaren van protest, petities en politiek verzet de rechter deze uitspraak ten faveure van het klimaat deed. Hiermee zijn Shell en andere grootvervuilers uiteraard niet volledig vergroend. Het is nog maar de vraag of Russische, Chinese en Saoedische (staats)bedrijven zich überhaupt iets van het vonnis aantrekken. Maar het toont wel aan dat ook machtige oliegiganten feilbaar zijn. En net als Goliath in zijn gevecht met David door burgers neergehaald kunnen worden. Vooral de jongere generatie vraagt niet meer alleen om behoud van hun toekomst maar creëert er zelf een waar wetten niet voor multinationals werken, maar andersom. In Liberia hebben ze een gezegde: ‘The one who can’t hear, will feel’, vergelijkbaar met het Nederlandse ‘Wie niet horen wil moet voelen’ – veelal gebruikt bij het opvoeden van koppige kinderen. Een kind dat, om iets willekeurigs te noemen, ondanks waarschuwingen graag een vinger in het stopcontact steekt, kun je met het gezegde in gedachten laten begaan. Dat is cru maar effectief, want het ding met consequenties is dat je er wel mee kunt dreigen, maar dat ze, voor wie hardleers is, soms beter werken wanneer ze gevoeld worden.Dat blijkt dus ook het geval bij vervuilende multinationals. Shell stelt vaker dat het zich laat leiden door verandering uit de samenleving. Een duidelijker signaal dan deze rechtszaak is er niet. Behalve misschien de klap van de eigen val die komt als ze zelfs deze waarschuwing negeert, maar het dan al te laat is.
Clarice Gargard is programmamaker en freelance journalist.

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 3 juni 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *