De noodsteun blijft nog even, ondanks de nadelen




Het moment komt dichterbij dat de economie weer zonder noodsteun kan draaien, maar deze zomer is het nog niet zover. Met die boodschap kondigde het demissionaire kabinet donderdag een nieuwe ronde van noodsteun aan voor bedrijven, werknemers en zzp’ers. Nog eens 6 miljard euro trekt het kabinet uit om de bestaande subsidies door te trekken in de maanden juli, augustus en september. In totaal zal de noodsteun bijna 81 miljard euro kosten, verwacht het ministerie van Financiën voor de jaren 2020-2022. Van afbouwen van de steun zodra de economie open kan, zoals de economen van het Centraal Planbureau eerder adviseerden, is daarmee geen sprake. De subsidiepercentages voor lonen en vaste lasten zoals de huur werden sinds december diverse keren door het kabinet verhoogd. Op dat niveau wordt de steun voortgezet. Sterker, met terugwerkende kracht worden bepaalde subsidies royaler. Zo verdubbelt het kabinet de maximale subsidie voor bedrijven met meer dan 250 werknemers. Ook worden de voorwaarden coulanter voor bedrijven die zowel de NOW-loonsubsidie aanvroegen als de TVL-subsidie voor hun vaste lasten. Dat moet forse terugbetalingen van de subsidies voorkomen. Dat laatste kost 1,5 miljard euro extra, schat het kabinet. Het voortzetten van de steun doet het demissionaire kabinet terwijl het óók nadelen daarvan ziet. De drie demissionaire economische ministers gingen donderdag uitgebreid in op de „dilemma’s” bij het verlengen van de steun. Er is risico op oneigenlijk gebruik van de steun, van „verkeerde prikkels” voor ondernemers, en de kans neemt toe dat ontvangen steun later moet worden terugbetaald, schrijft het economisch crisistrio van Wopke Hoekstra (Financiën, CDA), Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) en Stef Blok (Economische Zaken en Klimaat, VVD) aan de Tweede Kamer. Het trio wil onnodige faillissementen voorkomen en tegelijk gezonde dynamiek in economie niet hinderen. Koolmees: „Te vroeg stoppen is onverstandig maar te laat ook.” Te veel subsidie Blok, tot voor kort minister van Buitenlandse Zaken en nu vervanger van de wegens burn-out uitgevallen minister Bas van ’t Wout, gaf een voorbeeld van zo’n risico. De TVL-subsidie is nu zo hoog dat sommige ondernemers meer subsidie krijgen dan de vaste lasten die ze moeten betalen. Blok: „We moeten eerlijk zijn dat er ook risico’s aan kleven. Het kan zijn dat bedrijven overgecompenseerd worden.” De TVL-subsidie is gebaseerd op een schatting van de gemiddelde vaste lasten van bedrijven in een sector. Sommige bedrijven krijgen daardoor te weinig, andere te veel. Te veel subsidie kan economische aanpassing afremmen, aldus de drie ministers. Van bedrijven zelf, maar ook van bijvoorbeeld verhuurders die hun huur niet verlagen. Toch houden de ministers de TVL-subsidie in stand. Blok: „Die keuze maken we in het belang van ondernemers die het ook nu nog zwaar hebben.” De ministers wezen erop dat ook veel levensvatbare bedrijven in de lockdownsectoren door hun reserves heen zijn en schulden hebben opgebouwd. Koolmees deed wel een „beroep op ieders morele verantwoordelijkheid”. De noodmaatregelen „zijn bedoeld voor wie het echt nodig heeft”.

Lees ook: Economen adviseren de steun af te bouwen, maar Kamerleden willen dat niet.

Daarbij speelt een rol dat de onzekerheden nog steeds groot zijn, zeiden de ministers. Ook in het derde kwartaal zijn er waarschijnlijk nog steeds bedrijven die niet voluit kunnen ondernemen door de coronabeperkingen. Belangrijk was ook dat de Tweede Kamer voor verlenging van de steun is. Koolmees en Van ’t Wout spraken de afgelopen tijd met zeventien Kamerfracties over wat zij wilden. Koolmees: „De boodschap was unisono: niet stoppen.” Bovendien daalt de steun vanzelf als bedrijven meer omzet draaien. Nog zo’n dilemma zag het crisistrio bij de 16 miljard euro aan belastingschuld die 250.000 bedrijven opbouwden tijdens de coronacrisis. Generiek kwijtschelden van die schuld, noemde Hoekstra onrechtvaardig. Veel bedrijven hebben hun schulden al wel terugbetaald. En niet alle bedrijven met belastingschuld zijn in nood: bij sommige steeg in 2020 de omzet. Bedrijven krijgen nu langer de tijd: ze hoeven bijvoorbeeld pas in oktober 2022 met terugbetalen te beginnen. In het vierde kwartaal wil het demissionaire kabinet wel de steun gaan afbouwen, als de pandemie dat toelaat. Intussen beloofde Hoekstra een vinger aan de pols te houden. Want „de risico’s en de nadelen van het doortrekken van steun zijn (maatschappelijk) steeds minder acceptabel naarmate de contactbeperkingen worden opgeheven”, schrijft het crisistrio aan de Kamer.

Lees ook: kabinet verlengt noodsteun.

De huidige subsidies (NOW en TVL) voor bedrijven met omzetverlies blijven gelden in juli, augustus en september.De inkomenssteun voor zzp’ers (TOZO) ook. De Er komt wel meer nadruk op „activeren”. Gemeenten gaan helpen met bijvoorbeeld scholing, zoeken naar een baan of schulden. Ook van kracht blijft de steun van gemeenten (TONK) aan huishoudens die hun inkomen door de coronacrisis zagen krimpen en hun (woon)kosten niet kunnen betalen.Met terugwerkende kracht verruimt het kabinet de TVL- en NOW-subsidie voor bepaalde bedrijven. Bedrijven krijgen langer tijd om belastingschulden terug te betalen. Ze hoeven daar bijvoorbeeld pas in oktober van 2022 mee te beginnen.

Nieuwsbrief
NRC Vandaag

Elke ochtend een overzicht van onze beste stukken en al het belangrijke andere nieuws

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 28 mei 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *