De verkenners voeren campagne – NRC




De verkiezingen zijn achter de rug en de uitslag is representatief voor wat het volk wil, of we het er nu als individu mee eens zijn of niet. Dat heet democratie. Deze bestuursvorm zien we als een teken van beschaving. Die is echter niet voorbehouden aan mensen.Als in een kolonie honingbijen, Apis mellifera, een nieuwe koningin aantreedt, erft zij het nest en een deel van de hofhouding om haar te verzekeren van een goede start. Haar moeder, de oude koningin, vertrekt op zoek naar een nieuwe locatie. Een flink aantal trouwe volgelingen gaat met haar mee. De koningin mag dan koningin heten, zij is niet degene die bepaalt wat een goede nieuwe locatie is. Dat doen alle bijen samen. Hangend aan een tak, dak of fietsstuur vormen duizenden honingbijen een zwerm. Een aantal verkenners gaat eropuit om een geschikte plek te zoeken voor een nieuw nest en ze keren dan terug om campagne te voeren voor de locatie van hun keuze. Dat doen ze enthousiaster naarmate de locatie gunstiger is. Verkenners met een niet zo sterk verhaal sluiten zich bij hen aan, net als andere bijen. Daardoor tekenen zich langzaam maar zeker steeds minder partijen af, die ieder steeds groter worden omdat ze meer stemmen krijgen. Tussen haakjes: het gaat hier uitsluitend om vrouwelijke honingbijen; mannen spelen geen enkele rol in dit verhaal. Zij hebben dan ook geen stemrecht.Het kan zijn dat zo’n zwerm ‘geschept’ wordt. In onze gebieden zijn we geneigd koeien, kippen en ander vee niet echt in het wild los te laten. Een imker, zoals we een honingboer ook wel noemen, zal er dan ook alles aan doen zo’n zwerm te pakken te krijgen om de bijen te bewegen een veilige kast als nieuwe locatie te accepteren. Maar soms ontsnapt zo’n zwerm aan de aandacht en zoeken ze zelf uit waar ze een nieuw nest willen bouwen. En dat bepalen ze dus democratisch. Als er eenmaal een meerderheid is voor één bepaalde plaats, wordt het volk opgewarmd om daarnaartoe te vertrekken. Letterlijk. Door geagiteerd en met snelle vibraties door de zwerm heen te bewegen, stimuleren de verkenners de bijen hun vliegspieren te laten trillen, waardoor de temperatuur van de zwerm stijgt tot 35 graden Celsius. Vervolgens laten ze zich de weg wijzen door de verkenners en vliegen die duizenden bijen in een dichte groep naar de nieuwe locatie. Ik heb eens een kolonie verwilderde honingbijen gevonden in een prachtige holle boom. Die boom had de pech naast een wandelpad te groeien en helde daar iets overheen. De beheerders van dat gebied wisten niet dat er een prachtig, groot nest in was gebouwd door een volk honingbijen. Ze zaagden de boom om, om de intelligente hoofden van menselijke recreanten te beschermen. In de stam die naast het pad eindigde, vond ik nog wat restanten was, waaruit de laatste honing druppelde die gretig gedronken werd door enkele zieltogende bijen. Soms kiest een volk verkeerd. En dat kan de teloorgang van een hele maatschappij betekenen.

Nieuwsbrief
NRC Wetenschap

Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 31 maart 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *