Dit kabinet geeft geheime diensten meer macht: onacceptabel

Dit kabinet geeft geheime diensten meer macht: onacceptabel

[ad_1]


Tijdens het sleepwet-referendum in 2018 stemden burgers tegen het omstreden voorstel voor een nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv). Dat is de wet die de bevoegdheden van geheime diensten zoals de MIVD en de AIVD regelt. De overheid voerde de wet toch in en beloofde deze na twee jaar te evalueren. De overheid voerde de wet toch in en beloofde deze na twee jaar te evalueren. Zo zouden het ministerie van Binnenlandse Zaken en het ministerie van Defensie en de Tweede Kamer op tijd kunnen bijsturen, mochten de zorgen van de nee-stemmers uitkomen. Die zorgen kwamen uit. En de evaluatie ligt er sinds enige maanden ook.

Lotte Houwing, beleidsadviseur Bits of Freedom

Merel Koning, senior beleidsmedewerker Amnesty International

Flora Schulte Nordholt, beleidsadviseur Free Press Unlimited
Maar de bijsturing die het demissionair kabinet heeft voorgesteld, baart grote zorgen: in plaats van het aantrekken van de teugels worden deze mogelijk nog meer gevierd. De diensten krijgen mogelijk nog meer vrijheid omdat de mensrechtenwaarborgen worden weggenomen. De tegenmacht – het toezicht – staat op het spel. BulkgegevensDe balans tussen macht en tegenmacht is zoek. Dat komt doordat de voorgestelde wijziging van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten de geheime diensten toestaat massaal gegevens te verzamelen en te analyseren. Die massaverzameling van gegevens worden bulkgegevens genoemd. Voor het toezicht op bulkgegevens is in 2018 een nieuwe toezichthouder ingesteld, de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB). Die commissie toetst vooraf of de inzet van specifieke bijzondere bevoegdheden door de AIVD en de MIVD (de Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten) rechtmatig is en controleert zo de macht van deze diensten. Een belangrijke bescherming tegen misbruik van vergaande bevoegdheden dus, zoals het schenden van de privacy. Deze bescherming dreigt te verdwijnen nu de ministers in het voetspoor van de evaluatiecommissie voorstellen om dit toezicht te beperken. De TIB zou dan niet meer mogen meewegen wat de diensten van plan zijn met al die gegevens. Zij buigen zich dus ook niet meer over de vraag of gegevens in bulk met buitenlandse diensten zullen worden uitgewisseld, en zo ja, met welke diensten en voor welk doel. De toezichthouders trokken in NRC (7/3) aan de bel in een ontluisterend interview. Een van de toezichthouders dreigde zelfs met opstappen. Er is nog een ander voorstel van de evaluatiecommissie dat het demissionair kabinet wil overnemen, maar waar tegenmacht ontbreekt. Dat is het voorstel om één uniforme regeling te maken voor het verzamelen en verder verwerken van bulkgegevens.

Lees ook: Toezichthouders op AIVD en MIVD vrezen ‘uitholling’ van hun bevoegdheden

Tot zo ver een goed plan. Maar goede waarborgen ontbreken , zoals korte bewaartermijnen en het wissen van gegevens van mensen die niet de interesse van de diensten hebben. Goed dat hier een uniforme regeling voor komt. Maar goede waarborgen zoals korte bewaartermijnen en een garantie voor een passend toezichtsniveau ontbreken.De diensten verzamelen de data van vele miljoenen mensen in binnen- en buitenland. Dat doen zij bijvoorbeeld via het tappen van het internet, het hacken van een internetserver en het kopiëren van alle gegevens die zij daar vinden, of via medewerkers van bedrijven die het maar al te spannend vinden om bulkdata stiekem aan geheime diensten te geven. De data van mensen die helemaal niet de interesse hebben van de dienst, worden als bijvangst het net ingesleept van de geheime diensten. En dat sleepnet was juist de streep die nee-stemmers trokken tijdens het referendum in 2018.

Praat mee met NRC

Onderaan dit artikel

kunnen abonnees reageren.

Hier leest u meer over reageren op NRC.nl
.
Op schootHet ontbreken van goede mensenrechtenwaarborgen bij bulkverzameling en -verwerking is gevaarlijk, temeer omdat het hier ook om bevoegdheden voor algoritmische en Big Data-analyse gaat. Dat het fout gaat als de overheid zonder duidelijke regels en zonder goed toezicht met algoritmes gaat grasduinen in bulkdata hebben we gezien bij de Toeslagenaffaire. Terwijl het puin van dat schandaal nog geruimd wordt, stelt het demissionair kabinet voor dat geheime diensten zonder goede waarborgen en goed toezicht met algoritmes en bulkdata aan de slag mogen gaan. Deze kwestie illustreert dat de gewoonte van onbalans tussen macht en tegenmacht nog diepgeworteld zit.Dat brengt ons bij het laatste probleem. De inlichtingen- en veiligheidsdiensten zitten op schoot bij de schrijvers van het nieuwe wetsvoorstel. Maar er lijkt aan de schrijftafel geen plek voor de toezichthouders en de stem van de burger. Die stem was luid en duidelijk in 2018 tijdens het referendum maar wordt sindsdien volstrekt genegeerd. In een volwassen rechtsstaat hoort het creëren van macht met tegenmacht samen te gaan zodat mensen beschermd worden tegen misbruik. Dat dit geen overbodige luxe is, behoeft helaas geen uitleg meer. Het demissionaire kabinet wil, tegen de uitkomst van het referendum, de wil van de Nederlanders, en elke stroming in, de geheime diensten meer macht geven en de tegenmacht afbreken. Dat is onacceptabel.

Nieuwsbrief
NRC De Haagse Stemming

Volg de formatie op de voet en word zelf een Haagse ingewijde

[ad_2]

admin

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *