Geen politieke stabiliteit in zicht




De verkiezingscampagne eindigde dinsdagavond op de plek waar die zich grotendeels afspeelde: het tv-scherm. Deze campagne geen flyerende of aanbellende politici, geen wervende partijbijeenkomsten. Dit keer bijna uitsluitend lijsttrekkers die, elkaar al bevechtend tijdens een- op-een tv-debatten, streden om de gunst van de kiezer. Een alles dominerend thema ontbrak, maar daardoor werd er geregeld inhoudelijk gedebatteerd. Grote ideologische conflicten bleven uit, maar inhoudelijke verschillen werden wel duidelijk.Met het Slotdebat van de NOS eindigde een verkiezingscampagne die nooit spannend werd. Omdat de coronacrisis zowel kiezers als verkiesbaren leek af te leiden: de ruimte voor een felle ideeënstrijd was beperkt. En omdat de grote voorsprong van Mark Rutte en de VVD de onderlinge strijd verlamde. In peilingen steekt de premier ruim boven de rest uit.

Bent u er nog niet uit? Doe de NRC Stemhulp

Ondanks die bijna vanzelfsprekende overwinning woensdag van de VVD ligt veel nog open. Zo moet blijken hoe groot de VVD echt wordt. De partij zet in op continuering van het crisisleiderschap van Rutte, dat sinds het begin van de coronacrisis sterk gewaardeerd wordt. Maar kan de VVD daar ook electoraal van profiteren? In de Peilingwijzer, een gewogen gemiddelde van drie peilingen, zet de VVD sinds begin januari in een (lichte) daling, nu iets boven het huidige zeteltal in de Tweede Kamer van 33. En hoe groot blijkt de onderstroom van maatschappelijke onvrede over de coronabestrijding die juist verandering wil? De grote consensus onder de gevestigde partijen over de crisisaanpak van het kabinet voorkwam dat corona een politieke splijtzwam werd. FVD, de partij die eerder bijna uit elkaar viel om intern antisemitisme en racisme, was de luidste dissonant, met één simpele belofte: een einde aan de lockdown. Ingewikkelde formatieEén ding lijkt zeker: de verkiezingen maken aan de politieke onzekerheid geen einde. Ook na woensdag zullen het onzekere verloop van de pandemie en de wankele staat van de economie als een sluier over de nabije toekomst hangen. Dat beïnvloedt de marges van de politiek tijdens de kabinetsformatie. En dat net op het moment dat Nederland welhaast opnieuw op de tekentafel gaat. Op de onderhandelingstafel liggen tal van reusachtige dossiers die los van de coronacrisis staan. Van een herziening van de arbeidsmarkt tot een ander belastingstelsel, van het woningentekort tot het effectief verminderen van CO2-uitstoot.De formatie zal extra bemoeilijkt kunnen worden door de historisch verdeelde Tweede Kamer die er lijkt te komen. Mogelijk worden vijftien fracties verkozen, een record. Behalve fragmentatie dreigt ook nivellering: dat, op de VVD na, veel partijen zo uitkomen op tussen de tien en twintig zetels. Voor een coalitie die ook in de senaat op een meerderheid kan rekenen zouden dan weleens vijf partijen nodig kunnen zijn.Voor hij aan zijn vierde kabinet begint wil Rutte eerst een ‘nationaal herstelplan’ formuleren, om het land uit de huidige crisis te loodsen. Dat moet op een breder politiek draagvlak steunen dan alleen de toekomstige coalitiepartners, die pas in een tweede fase een groter regeerakkoord moeten sluiten. De meeste andere partijen zien daar weinig in.Waar alle mogelijke onderhandelaars het wel over eens zijn: niet weer maanden onderhandelen zoals in 2017. Toch is er naast de gefragmenteerde politieke verhoudingen en grote dossiers nog een derde factor die de formatie dit jaar extra moeizaam maakt. Elke coalitie krijgt te maken met grote parlementaire enquêtes: over de Groningse gaswinning, de Toeslagenaffaire, het coronabeleid. Zeker die eerste twee hebben het vertrouwen geschaad van burgers in de overheid. Terwijl politici woensdag de kiezer juist dáárom vragen: vertrouwen. Formatieflirten pagina 9

Nieuwsbrief
NRC De Haagse Stemming

Volg de verkiezingen en formatie op de voet en word zelf een Haagse ingewijde

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

nrc.next
van 17 maart 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *