Geheugenkenner: ‘meest waarschijnlijk dat Rutte jokte’




Hoogleraar psychologie Douwe Draaisma zat donderdag vol spanning voor de tv. Wat zou de verdedigingslinie worden van Mark Rutte? Waarom had hij beweerd dat hij niet met de verkenners over Pieter Omtzigt had gesproken, terwijl later uit de notulen bleek dat hij dat wél gedaan had. Draaisma: „Ik kon mijn oren niet geloven toen Rutte verklaarde dat hij zich écht niet kon herinneren dat hij het over Omtzigt had gehad. Ik zei tegen mijn vrouw: ik ben bij heel wat alzheimercafé’s te gast geweest, maar zo zout heb ik het nog nooit gegeten.”Draaisma is in Nederland dé kenner op het gebied van het menselijk geheugen. Naast zijn wetenschappelijk werk als hoogleraar in Groningen publiceerde hij ook boeken voor een breed publiek, zoals Als mijn geheugen me niet bedriegt.Hoe werkt het geheugen bij het opslaan van een gesprek?„Daar speelt een aantal factoren mee. Als het op je eigen terrein is, zoals bij Rutte het geval was, heb je tal van associaties die als haakje kunnen dienen om nieuwe herinneringen aan op te hangen. Maar dan nog is het helemaal niet zo gek dat je dingen na een paar dagen vergeten bent. Dat blijkt uit tests waarbij we mensen vragen wat ze uit zichzelf nog weten van een gesprek. Als je mensen echter vraagt of er misschien ook nog iets over onderwerp x of y gezegd is, roept dat vaak zaken in herinnering die niet meer vanzelf gereproduceerd kunnen worden. Dat vind ik het gekke aan deze kwestie. Het zou kunnen dat Rutte het écht vergeten was, maar op het moment dat dat blaadje met erop ‘Positie Omtzigt: functie elders’ in het nieuws kwam, had dat als een trigger voor zijn geheugen moeten dienen.„Als hij de dag dat hij met de verkenners sprak meerdere soortgelijke gesprekken had, was dat ook een mogelijke verklaring geweest voor zijn vergeetachtigheid. Maar daarvan was geen sprake.”De verkenners Ollongren en Jorritsma hadden wel een reeks ontmoetingen. Verklaart dat hun amnesie?„Nee, niet voldoende. Want ook voor deze twee geldt: op het moment dat de tekst op dat blaadje bekend werd, had dat als een geheugenprikkel moeten werken.”Premier Rutte beweert ook dat het voor hem zo’n triviale opmerking was dat hij hem meteen vergat.„Zo triviaal was die opmerking niet, want hij had het met CDA-lijsttrekker Hoekstra over Omtzigt gehad. Dus het was een onderwerp dat hem bezighield. Nog een reden om zo’n opmerking te onthouden.”Kan het zijn dat hij zelf is gaan geloven dat hij het niet gezegd heeft?„Nee. Er wordt wel beweerd dat als je iets maar vaak genoeg herhaalt, je op die manier je herinnering verandert, maar dat zijn indianenverhalen.”Wat is uw conclusie?„Honderd procent zeker weet je het natuurlijk nooit, maar de geheugenwetten zijn in Ruttes nadeel. Het meest waarschijnlijke scenario is dat hij heeft gejokt, ook donderdag in het debat in de Tweede Kamer.”

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC Handelsblad
van 3 april 2021

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 3 april 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *