Grote Nederlandse claimzaak laat zien dat ‘sjoemelgate’ nog altijd doorettert voor Volkswagen




Uit sommige situaties kun je jezelf niet weg-elektrificeren. Autogigant Volkswagen mag het sjoemeldieselimago met een fanatieke strategie om de komende jaren héél veel elektrische auto’s te bouwen tamelijk succesvol hebben afgeschud – dat betekent niet dat het bedrijf (660.000 werknemers wereldwijd) van de kwestie af is. Woensdag en donderdag vindt in Amsterdam de rechtszaak plaats over mogelijke compensatie voor Nederlandse kopers van sjoemeldiesels: Volkswagen-auto’s die zijn uitgerust met een zogenoemd defeat device, dat ervoor zorgt dat de uitstoot tijdens rollerbanktests lager is dan op de weg. Dat Volkswagen in elf miljoen auto’s deze systemen toepaste kwam in 2015 naar buiten, en geldt als een van de grootste economische schandalen van de 21ste eeuw. De civiele zaak is aangespannen door de speciaal opgerichte Stichting Volkswagen Car Claim, waar twintigduizend Nederlandse autobezitters zich bij hebben aangesloten. Zij vinden dat de fabrikant, importeur Pon én toeleverancier Bosch onrechtmatig hebben gehandeld omdat hen niet eerlijk is verteld wat voor product ze kochten – namelijk een auto met een veel hogere uitstoot dan wettelijk is toegestaan. De stichting, waar onder andere ex-ANWB-directeur Guido van Woerkom bestuurslid van is, wil een verklaring van de rechtbank dat dit inderdaad niet mocht, in de hoop daarna met de partijen tot een schikking te komen. Over voorgenomen bedragen laat de stichting zich niet uit, maar in Duitsland ging het bij eerdere schikkingen vaak om enkele duizenden euro’s per gedupeerde. „Volkswagen heeft auto’s verkocht waarvan ze zeiden: ze zijn niet alleen groen, maar ook nog sportief en zuinig. Maar in de praktijk kon dat helemaal niet”, zegt advocaat van de stichting Patrick Haas. Het is wat hem betreft simpel: een overtreding van het consumentenrecht. De zaak breidt zich nog uitDe zaak laat zien dat het sjoemelverleden zes jaar na de eerste onthullingen nog altijd verder ettert, hoezeer fabrikanten inmiddels proberen uit te stralen dat ze zich op een groene, elektrische toekomst richten. ‘Dieselgate’ blijft een juridische warboel, die veel autobouwers treft en zich bovendien blijft uitbreiden.

Lees ook dit stuk over Volkswagen-topman Herbert Diess en zijn missie Tesla in te halen

Zo deed het Nederlandse ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in maart nog aangifte tegen Fiat-Chrysler, omdat het geknoeid zou hebben met de stikstofuitstoot van sommige modellen. En in 2020 bleek dat de Duitse autoriteiten onderzoek doen naar Mitsubishi, dat van precies hetzelfde wordt verdacht. In Frankrijk loopt nog een strafrechtelijk onderzoek naar Peugeot-fabrikant PSA (inmiddels gefuseerd met Fiat-Chrysler). Daar komen nog talloze claims van gedupeerde auto-eigenaren bij. In een aantal landen, waaronder in de Verenigde Staten, heeft Volkswagen die inmiddels afgehandeld. Hoewel het nooit expliciet bekend is gemaakt, is algemeen bekend dat de VS Volkswagen min of meer hebben gedwongen te schikken door te dreigen met het niet toelaten van nieuwe modellen op de markt. Het kostte de autobouwer in 2019 10 miljard euro. Veel vervuilende modellen werden bovendien teruggeroepen, wat beelden opleverde van talloze geparkeerde Volkswagens middenin de woestijn.In Duitsland schikte Volkswagen twee jaar geleden al voor meer dan 800 miljoen euro met 235.000 autobezitters die zich hadden aangesloten bij een massaclaim. Daarnaast liepen echter ook nog 80.000 individuele zaken, die voor een groot deel nog niet zijn afgerond. In mei 2020 kwam een van deze zaken voor het eerst terecht bij het Duitse Hooggerechtshof. Dat hof oordeelde dat de fabrikant Herbert Gilbert, eigenaar van een Volkswagen Touran, een deel van het aankoopbedrag moest terugbetalen, omdat zijn auto meer uitstoot dan hem bij de aanschaf duidelijk was. Volgens het Hooggerechtshof had het bedrijf „bewust immoreel” gehandeld. Volkswagen beloofde na dit precedent de andere Duitse autobezitters die een zaak hadden aangespannen te compenseren, een proces dat traag verloopt. Critici vermoeden dat Volkswagen dit expres doet: in Duitsland daalt het compensatiebedrag naarmate een autobezitter meer van zijn of haar auto gebruik heeft kunnen maken. Intussen klagen rechters over een vastgelopen rechtssysteem, omdat tienduizenden van deze zaken officieel nog in behandeling zijn.Europees arrest De Nederlandse zaak die woensdag en donderdag dient werd al in 2018 aangespannen, maar heeft de nodige vertraging opgelopen. Dat kwam mede door de uitbraak van het coronavirus, maar ook doordat de rechtbank wilde wachten op een uitspraak van het Europese Hof van Justitie in Luxemburg. Dat oordeelde in 2020 dat de software inderdaad illegaal is. Volkswagen beargumenteerde destijds dat dat eigenlijk niet het geval was.De stichting zegt altijd te hebben opengestaan voor een schikking om een zaak te voorkomen, maar dat Volkswagen daar tot dusver niet op is ingegaan. Mocht de Amsterdamse rechter de autofabrikant ongelijk geven, dan komt er nog een bedrag bovenop de 30 miljard euro die het autobedrijf naar schatting tot dusver heeft uitgegeven aan boetes en schikkingen. In coronajaar 2020 maakte Volkswagen een winst van ongeveer 10 miljard euro, in ‘gewone’ jaren is dat vaak nog een stuk hoger.De uitspraak volgt vermoedelijk pas na de zomer. Is bestuurslid Van Woerkom na de zaak en een eventuele schikking van plan de stichting op te heffen? Dat is niet de bedoeling. Er loopt inmiddels ook een claim tegen Daimler, fabrikant van Mercedes. Ook bij auto’s van dat merk zijn de afgelopen jaren sjoemelsystemen aangetroffen. „En we hebben nog meer claims in voorbereiding.”

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 26 mei 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *