Het begon feestelijk, daarna was het vooral wachten




„Er is íemand die getikt heeft: ‘positie Omtzigt, functie elders’ en dat hoort niet, zei Kamerlid Pieter Omtzigt deze woensdag voor een horde parlementair journalisten. „Er is hier geen spooktypemachine in Den Haag.” Pieter Omtzigt, en eigenlijk de hele Tweede Kamer, willen maar één ding weten: wie was in de eerste verkenningsgesprekken over het CDA-Kamerlid begonnen? Maar op de hoofdvraag die de verkenningsfase van de formatie al na een week tot een abrupt eind had gebracht, kwam ook na deze Kamerdag geen antwoord.

Lees ook de analyse: Rutte verliest regie over formatie

Het was een woensdag vol grote contrasten: tussen oude en nieuwe politiek, tussen de wens om volledige openheid en het vasthouden aan selectieve openheid en tussen een bedrukte en een feestelijke sfeer. En niet alleen in het Tweede Kamergebouw. Al in de loop van de ochtend hadden zich op het Plein ervoor kleine groepen demonstranten verzameld, die allemaal ergens anders voor kwamen. In een hoek stond anti-islambeweging Pegida te demonstreren tegen de beëdiging van Kauthar Bouchallikht, een islamitisch Kamerlid voor GroenLinks. Wie te dicht bij hem kwam, werd met rode verf ondergespoten door Pegida-voorman Edwin Wagensveld. Twee tegendemonstranten moesten eraan geloven. Even verderop was een tweetal aan het demonstreren tegen stralingsgevaar van zendingsmasten. „2G, 3G, 4G, 5G”, stond op een bord, „denk ook eens aan de G van Gezondheid”. Onder het standbeeld van Willem van Oranje stond één demonstrant op een fluitje te blazen – waartegen of waarvoor het aanhoudende geluid bedoeld was, bleef onduidelijk.Hoofdrolspeler Pieter Omtzigt (CDA) was alleen aanwezig voor de beëdiging.
Foto David van Dam
Beloften, bloemen en cadeausBinnen, in het Kamergebouw, was de stemming aan het begin van de middag nog feestelijk. Alle aanwezige Kamerleden legden één voor één, vanwege corona verdeeld in drie groepen van vijftig, de eed of de belofte af onder toeziend oog van familie en vrienden. Het was ongewoon druk geweest, in het gebouw waar de gangen nu al ruim een jaar grotendeels uitgestorven zijn. Er waren bloemen en cadeaus, er werden nieuwe fractiefoto’s gemaakt en felicitaties uitgewisseld.Er werd vooral uitgekeken naar later in de middag, waar een debat verwacht werd met de twee oud-verkenners Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66). Dat debat zou moeten gaan over hoe het kon dat de naam van Omtzigt terecht was gekomen op een notitie die Ollongren vast had gehouden en waarmee ze was gefotografeerd. Het is sindsdien onduidelijk hoe zijn naam daarop terecht is gekomen.Kamervoorzitter Khadija Arib .
Foto David van Dam
De hoofdrolspeler, Pieter Omtzigt, was het grootste deel van de dag niet aanwezig geweest. Dinsdag had hij al aangekondigd er alleen te zijn tijdens zijn beëdiging. Omtzigt zit voor een periode thuis omdat hij vermoeid is. Ondanks de notitie van de verkenners is hij wel voornemens terug te keren als parlementariër. Woensdag benadrukte hij dat kiezers gaan over wie er in de Tweede Kamer zit. „Daar gaat geen verkenner over. Daar gaat geen fractievoorzitter over. Daar gaat geen ambtenaar over.” Omtzigt zei ook dat hij had verwacht dat al binnen een dag nadat Ollongren zich had laten fotograferen met de notulen waarop zijn naam stond opgehelderd zou zijn hoe die daar was beland. „Dat we nu zeven dagen verder zijn, betekent dat er ergens iets verborgen wordt.” Omtzigt memoreerde de beloften van demissionair premier Mark Rutte die gingen over meer transparantie en openheid van de overheid, nadat het kabinet was gevallen over een rapport over de toeslagenaffaire. Volgens Omtzigt was de whodunnit die het Binnenhof nu al een week in de greep heeft, „de test of er écht openheid komt.”Mark Rutte (VVD) in gesprek met Jesse Klaver (GroenLinks). Sigrid Kaag (D66) en Lilianne Ploumen (PvdA) kijken toe.
Foto David van Dam
Zo waarlijk helpe mij God almachtigEen paar meter verderop en op hetzelfde moment sprak CDA-leider Wopke Hoekstra in de plenaire zaal uit: „Zo waarlijk helpe mij God almachtig.” Hij is sinds woensdag de fractievoorzitter van het CDA. Het was in die functie dat hij even later achter de interruptiemicrofoon stond om een verzoek tot een debat met de oud-verkenners dat PVV-leider Geert Wilders had ingediend te steunen – net zoals de rest van de Kamer. Wilders had óók gevraagd om voor het debat de gespreksverslagen, aantekeningen en notities van zowel verkenners als ondersteunende ambtenaren te ontvangen.

Lees ook dit artikel: Fragmenten uit de vrijgegeven verkennersnotities

Hoewel ook dat verzoek tot een meerderheid leidde, was het ook het startpunt van een middag die vooral in het teken stond van wachten op documenten. Eerst kon het debat niet doorgaan omdat een meerderheid van de Tweede Kamer vond dat er meer documenten overlegd moesten worden. Toen die gedeeld werden, vond een Kamermeerderheid het nog altijd niet genoeg. In de woorden van Wilders, die ook onder meer mail- en appverkeer wilde zien: „Alles moeten we hebben, anders krijgen we de onderste steen niet boven.” Het wachten eindigde met een anticlimax: het debat is verschoven naar donderdagmorgen.Nieuwe Kamerleden kregen zo in korte tijd veel mee van de procedurele kant van het Kamerwerk, en de vertragende kant ervan. BIJ1-fractievoorzitter Sylvana Simons vond dat ze zich op haar eerste dag nog goed kon verplaatsen in mensen buiten de politiek die meekeken naar het debat: „Ik denk dat het een pijnlijke vertoning is.”De voormalige verkenners Jorritsma (links) en Ollongren verlaten de plenaire zaal.
Foto David van Dam

Nieuwsbrief
NRC De Haagse Stemming

Volg de formatie op de voet en word zelf een Haagse ingewijde

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 1 april 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *