Het Britse vriendinnetje – NRC




Van Napoleon wordt wel gezegd dat hij geen échte vrienden heeft gehad: te druk met carrière maken en de baas spelen. Op Sint Helena, het ballingsoord waar hij deze woensdag tweehonderd jaar geleden overleed, hoefde hij niet meer te regeren. En dus was er alle tijd om zich als mens te ontwikkelen. Hij sloot er inderdaad vriendschap, maar wel met een weinig voor de hand liggend persoon: een Engels meisje van dertien jaar oud. Haar naam was Betsy Balcombe en ze was de dochter van een medewerker van de Britse East India Company die op deze post in de Atlantische Oceaan gestationeerd was.Het duo leerde elkaar kennen in oktober 1815, op de eerste dag van Napoleons verblijf op Sint Helena. De woning van de gevallen keizer was nog niet klaar en daarom moest hij logeren in een gebouw op het terrein van de familie Balcombe. Omdat Betsy van alle gezinsleden het beste Frans sprak, praatte zij het meest met Napoleon. Zoals zijn gewoonte was, bestookte Napoleon zijn gesprekspartner met vragen. In haar memoires beschreef Betsy hoe hun eerste conversatie verliep. Napoleon: „Wat is de hoofdstad van Frankrijk?” Betsy: „Parijs.” N: „Van Italië?” B: „Rome.” N: „En Rusland?” B: „Nu Petersburg, vroeger Moskou.” Hier begaf Betsy zich op gevaarlijk terrein, want Moskou was in 1812 in de brand gegaan toen Napoleon de stad bezette. Hij vroeg haar: „Wie heeft de stad afgebrand?” Het meisje durfde geen antwoord te geven, ondanks Napoleons aandringen. Die zei toen maar zelf: „U weet heel goed dat ik dat gedaan heb.” Betsy riposteerde: „Ik denk dat de Russen het gedaan hebben, om van de Fransen af te komen.” Napoleon moest lachen om dit brutale – en juiste – antwoord. Het ijs was gebroken.In de maanden hierna ontwikkelde Napoleon zich tot een soort lollige oom. De twee leverden elkaar constant streken die niet kinderachtig genoeg konden zijn. Zo pikte Boney, zoals Betsy hem noemde, daags voor een bal haar nieuwe jurk in en gaf die pas terug op het allerlaatste moment. Betsy was toen de wanhoop al nabij over wat ze moest aantrekken naar deze voor haar zo belangrijke festiviteit. Zij maakte zich op haar beurt soms meester van Napoleons zwaard, waarmee ze hem dan bedreigde – tot afgrijzen van zijn entourage. En toen Betsy een keer ruzie had met zijn persoonlijk secretaris, hield Napoleon de man stevig vast zodat zij hem met haar knuisten een pak slaag kon geven. Spelletjes deden ze ook. Met kaarten speelde Napoleon altijd vals en als ze blindemannetje deden met andere kinderen, kneep hij Betsy graag in haar neus.In oktober 1808 keerden de Balcombes terug naar huis. Het afscheid van Napoleon was dramatisch. Betsy huilde tranen met tuiten toen de keizer een lok van zijn haar overhandigde, als aandenken. Hij zei: „Jij zeilt weg naar Engeland en laat me achter om te sterven op deze miserabele rots. Kijk naar die vreselijke bergen – ze zijn mijn gevangenis. Je zult spoedig horen dat keizer Napoleon dood is.”

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 3 mei 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *