Het gaatje van Grapperhaus – NRC




We zullen Ferdinand Grapperhaus blijven herinneren als minister van innige omhelzingen. Ook het idee van een achterdeurtje in WhatsApp laat hij maar niet los. In zijn nieuwste boek, De Weerloze Samenleving, pleit de demissionair minister van Justitie en Veiligheid opnieuw voor een klein, maar essentieel gaatje in de beveiliging van onze chatgesprekken.Chatdiensten als WhatsApp, Telegram, iMessage en Signal bieden nu end-to-endencryptie van gesprekken. Dat betekent dat de inhoud van het bericht tussen zender en ontvanger is versleuteld zonder tussenkomst. Ook de leverancier van de chatdienst heeft de sleutel niet en kan niet zien wat er geappt wordt.Grapperhaus wil, net als veel van zijn Europese en Amerikaanse collega-ministers en opsporingsvrienden, de mogelijkheid hebben om dit berichtenverkeer af te tappen. Niet altijd, maar „in gevallen waar aanwijzingen zijn voor de mogelijkheid van (voorbereiding van) ernstige misdrijven”, wil hij berichten kunnen ontsleutelen.Het probleem is dat zo’n verzwakking van de versleuteling niet eventjes geldt voor een klein groepje, maar voor altijd en iedereen. Dat levert veel ernstiger risico’s op dan de problemen die zo’n achterdeurtje zou moeten oplossen.End-to-endencryptie bemoeilijkt de opsporing en bestrijding van terrorisme en kinderporno, stelt Grapperhaus. Volgens hem had de politie ook graag meegekeken in de apps van de georganiseerde relschoppers die eind januari tegen de coronamaatregelen tekeergingen. „Nu speelde dat de politie parten bij de opsporing van relschoppers”, schrijft hij in zijn boek.Omdat de techwereld niets voelt voor ‘beperkte ontsleuteling’ geeft Grapperhaus zijn stokpaardje zelf maar de sporen. Vorige week meldde hij de Kamer dat hij een onderzoek start naar mogelijkheden voor een aftapverplichting voor chatapps. Wetenschappers en bedrijven protesteren: het gaatje van Grapperhaus druist in tegen het standpunt van het kabinet uit 2016, dat sterke encryptie niet wil beperken. Het is een misverstand dat bewust ingebouwde veiligheidsgaten alleen door de ‘good guys’ gebruikt zullen worden. Zulke kwetsbaarheden lekken uit, worden gestolen, gekopieerd en vervolgens misbruikt door criminelen. En waarom tappen als je gericht kunt hacken? Zelfs versleutelde berichten zijn onveilig als iemand toegang tot je telefoon of computer heeft. De politie is succesvol met het openbreken van gespecialiseerde netwerken die criminelen zelf gebruiken: de Nederlandse recherche bouwde mee aan software waarmee ze live konden meelezen met de cryptofoons van Encrochat.Je hoeft niet per se de inhoud van gesprekken te zien om meer te weten te komen. WhatsApp versleutelt de metadata niet – terwijl daar kostbare informatie uit af te leiden is. Dat weten criminelen ook; ze zullen daarom altijd op zoek gaan naar nieuwe methoden om te communiceren.

Praat mee met NRC

Onderaan dit artikel

kunnen abonnees reageren.

Hier leest u meer over reageren op NRC.nl
.
Hoe bepaal je wanneer er getapt kan worden? Grapperhaus schermt met toetsing en toezicht, maar de toezichthouders van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten staan al onder grote druk. Ze laten in een interview in NRC weten dat de balans tussen nationale veiligheid en privacy zoek is.Terug naar De Weerloze Samenleving. Encryptie maakt een samenleving juist weerbaarder. Natuurlijk, ook criminelen gebruiken sterke versleuteling, maar we zijn als volledig gedigitaliseerde maatschappij veiliger als iedereen kan vertrouwen op robuuste communicatiemiddelen. Er worden geen onomkeerbare stappen gezet, benadrukt Grapperhaus in zijn brief aan de Kamer. Beter is het dat er helemaal geen stappen gezet worden om ‘deels te ontsleutelen’. Laat gaan, dat aftap-plan. Laat het los.
Marc Hijink schrijft elke woensdag op deze plaats over technologie.

Nieuwsbrief
NRC Future Affairs

De spannendste stukken over de toekomst van tech, economie, klimaat en megatrends

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

nrc.next
van 17 maart 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *