Het morele kompas van Sywert wijst vooral naar hemzelf




Komen er grote schermen? Is er popcorn? De voorpret was niet van de lucht bij het Sywertsceptische smaldeel op de sociale media toen bleek dat het zondagse Buitenhof het decor zou zijn van het eerste interview met ‘de man van negen miljoen’. Of het zou uitlopen op een biecht of een apologie was de vraag, maar hoe dan ook werd het een voorstelling met voorprogramma: het gesprek met Sywert van Lienden kwam pas na items over Schiphol en literatuur.Dat voorprogramma leverde prompt een veelzeggend moment op, waar het gaat om de verhouding tussen economie en cultuur in de Lage Landen. Nadat Dick Benschop van Schiphol had gepleit voor het zo snel mogelijk openen van Lelystad Airport, kreeg Adriaan van Dis het woord voor een pleidooi voor een ‘zachtmoedige knokploeg tegen de ontlezing’. Gloedvol stak de schrijver van wal over de betreurenswaardige nonchalance van de Nederlandse elites aangaande de teruglopende belangstelling voor het boek. Hij zag grote onverschilligheid, „vooral bij de politiek”. De gelaakte nonchalance incarneerde prompt achter Van Dis’ rug. Daar zat Benschop – ex-politicus sinds hij in 2002 na koud drie maanden genoeg had van zijn werk als volksvertegenwoordiger – vol overgave op zijn telefoon te kijken. Opiniemaker Van Lienden presenteerde een veelkantig bouwsel van constructies, complicaties en coïncidenties„Van lezen word je geen beter mens, je wordt niet slimmer, maar je begrijpt de wereld beter,” zei Van Dis recht in de camera tot de thuis voor hun beeldbuizen verzamelde Buitenhof-jongeren. Na de letters kwamen de cijfers. Van Lienden begon ermee Twan Huys te prijzen als „de scherpste interviewer van Nederland” – ergens in Nederland verslikte Mariëlle Tweebeeke zich in haar koffie. Hij vond dat zijn grootste fout een gebrek aan ‘transparantie’ was geweest.Veelkantig bouwselHuys zat Van Lienden dicht op de huid en liet de vragen soms erg snel over elkaar heen buitelen. De opiniemaker werkte intussen aan een veelkantig bouwsel van constructies, complicaties en coïncidenties. Als je een stap achteruit deed, zag je het beeld dat de Volkskrant en Follow the Money al hadden geschetst: dat van een man die publiekelijk beweerde ‘om niet’ te handelen, maar die miljoenen binnenhaalde en daarover zweeg tot anderen de bewijzen op tafel legden. Op de vraag of hij teleurgesteld in zichzelf was, antwoordde Van Lienden gedecideerd ‘ja’, maar hij haalde de glans van dat oordeel af door dadelijk weer te vertellen hoe ingewikkeld de hele situatie was.Het interessantste deel van het gesprek was ook het wonderlijkste. Huys vroeg naar het moment waarop Van Lienden had besloten zijn miljoenen een ‘maatschappelijke bestemming’ te geven. Van Lienden zei dat hij aan het eind van de zomer „een moreel kompas had laten opstellen”. Dat kompas was de CDA’er beter van pas gekomen vóór hij zichzelf ten onrechte als weldoener op de voorgrond plaatste.

Praat mee met NRC

Onderaan dit artikel

kunnen abonnees reageren.

Hier leest u meer over reageren op NRC.nl
.

Lees ook hoe de Haagse redactie van NRC naar het interview keek: Sywert van Lienden roept vooral veel nieuwe vragen op in tv-interview

Het werd nog vreemder. Van Lienden zei dat hij zich door dat morele kompas de volgende dingen had afgevraagd: „Hoe is het gelopen? Wat vind ik daarvan? Wat voel ik daarbij? Waar kom ik vandaan? Waar sta ik voor? Waar moet het ongeveer grosso modo naartoe?” Vier keer ik. Terwijl Adriaan van Dis probeerde niet al te opzichtig met zijn hoofd te schudden, vroeg ik me af of door de ontlezing inmiddels ook de gedachte verloren is gegaan dat het in de ethiek met name gaat over de gevolgen van je daden voor anderen. Van Lienden presenteerde hier een moreel kompas met ‘ik’ in alle vier de windrichtingen. Hopelijk heeft Van Dis (74) Van Lienden (30) na de uitzending een leeslijstje meegegeven. „Van lezen word je geen beter mens, maar je begrijpt de wereld beter.”

Nieuwsbrief
NRC Kijktips

Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma’s, series en films

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *