In het oeuvre van DMX waren zijn demonen nooit ver weg

In het oeuvre van DMX waren zijn demonen nooit ver weg

[ad_1]


In het leven en de muziek van rapper en acteur Earl ‘DMX’ Simmons, waren zijn demonen nooit ver weg. In zijn beste werk zette DMX (‘Dark Man X’) zijn pijn en emoties intens rauw en onverdund om in een karakteristiek grommende en emotioneel geladen rapflow, waarmee hij zijn kort afgemeten, knauwende woordensalvo’s afvuurde.
De muziek waarmee DMX eind jaren negentig succes had, leek nauwelijks te passen in het toenmalige hiphopklimaat. Het was de tijd waarin Puff Daddy verkleed in glimmende pakken voor kleurige neonverlichte decors danste en successen vierde met gelikte, vaak op oude hits terug grijpende clubkrakers. Het grote succes van de ongefilterde hardcore rap van DMX, die steeds schakelde tussen de schaduwrijke straten waarin hij als getraumatiseerde tienerjongen met wat zwerfhonden leefde, en de Heer bij wie hij eeuwige verlossing zocht, betekenden een harde breuk met die zogenoemde shiny suit era.
DMX en zijn Ruff Ryders-crew domineerden eind jaren negentig de hiphopscene in bakermat New York volledig met hun vaak aanstekelijk simplistische, opruiende beats, en de bezielde, doorleefde raps van DMX over trauma en zonde, uitzichtloosheid en straatmachismo, geweld en verlies, vergiffenis, verslaving en verlossing.

Het waren thema’s die het fundament vormden van een overweldigend en mythisch oeuvre waarmee de rapper zeer succesvol was. DMX was tussen 1998 en 2003 de eerste artiest die zijn eerste vijf albums achter elkaar op één zag binnenkomen in de Amerikaanse Billboards – waarvan de eerste twee binnen één jaar – ook dat was een record. DMX verkocht in de eerste drie jaar van zijn carrière ruim 15 miljoen albums en speelde in meerdere succesvolle films. Toen hij na zijn records brekende debuutjaar in 1999 werd gepasseerd voor een Grammy Award, boycotte labelgenoot Jay-Z de uitreiking.
Worsteling met drugs
DMX (1970) groeide op in Yonkers in de staat New York, bij een moeder die Jehova’s getuige was, en zijn oma. Hij vertelde later dat hij als jongen regelmatig door zijn moeder en haar partners in elkaar geslagen werd – eenmaal sloeg ze met een bezem twee tanden uit zijn mond. Hij werd seksueel misbruikt. En toen een mentor die hij vertrouwde hem op zijn veertiende een joint aanbood, zonder te vertellen dat daar ook de uitgekookte cocaïnevariant crack in zat, begon een levenslange worsteling met drugsverslaving. „Waarom zou je dat een kind aandoen?”, zei een hevig geëmotioneerde DMX eind 2020 in een interview met rapper Talib Kweli. „Het monster was geboren.”
De MC was in de jaren tachtig al actief als beatboxer en rapper en stond als ‘DMX the Great’ in 1991 in de invloedrijke Unsigned Hype-column van het Amerikaanse hiphoptijdschrift The Source – waarin het toonaangevende blad maandelijks de meest belovende opkomende hiphopartiest van het moment portretteerde. Hij had toen nog een meer klassiek aandoende rapstijl – de auteur vergeleek hem met LL Cool J en PMD. Zijn officiële debuutsingle ‘Born Loser’ verscheen in 1992 bij het label Ruffhouse, waar ook The Fugees en Cypress Hill hun werk uitbrachten.

In 1995 was hij te horen op de undergroundtrack ‘Time To Build’ van Mic Geronimo, met als andere gastartiesten Jay-Z en Ja Rule – alle drie zouden ze later uitgroeien tot wereldwijde hiphopsterren en boegbeelden van het legendarische hiphoplabel Def Jam. DMX zelf brak – na diverse gastoptredens bij onder meer Ma$e, The LOX en LL Cool J – in 1998 definitief door met zijn debuutalbum It’s Dark and Hell Is Hot en tweede album Flesh of My Flesh, Blood of My Blood.
DMX in 2006, New York. Foto Louis Lanzano/AP
Zijn platenmaatschappij Def Jam had geaarzeld om DMX te tekenen, maar zijn urgentie en verkoopsucces gaven het label nieuw elan. DMX bracht de hardere, grimmige New York-rap terug naar de voorgrond. Hij was geen rapper die het moest hebben van een ingenieus en virtuoos spel met taal en techniek. Zijn raps waren rechtstreeks – puur, soms panisch en hectisch, dan weer gebroken en duister. Pijn en littekens, hoop en verlangen, zonder opsmuk vertolkt en met een overrompelende, zuivere energie. In de gloedvolle wijze waarop hij ingetogen en introvert kon zijn, soms desolaat zelfs, maar ook dreigend, grof en vol razende bravoure – hoorbaar opgejaagd door onverteerbare emoties – is zijn muziek verwant aan het werk van de in 1996 vermoorde 2Pac.
Koning van zijn stad
DMX – die als acteur te zien was in speelfilms als Belly, Romeo Must Die en Cradle 2 the Grave – was in zijn succesvolste periode de koning van zijn stad. Maar waar generatiegenoot Jay-Z zou uitgroeien tot een steenrijke, zeer geslaagde hiphopzakenman, haalden de demonen DMX steeds weer in. Zijn carrière raakte diep in het slop en hij werd veelvuldig gearresteerd voor zaken als drugs- en wapenbezit, autodiefstal, roekeloos rijgedrag, het verwaarlozen van zijn honden, belastingfraude, het bezit van valse papieren, et cetera.

Hij worstelde vaak openlijk met de vraag hoe zijn carrière moest rijmen met zijn religieuze overtuigingen. Bij een concert in Ahoy stond hij begin deze eeuw pas een uur of vier te laat op het podium, om zich sterk vermoeid en ongeïnspireerd door een kort optreden te vechten. Volgens zijn label liet DMX de promotor van het concert weten dat hij „het licht had gezien” en dat zijn carrière de goedkeuring van God niet kon verdragen – en had hij urenlang zijn bus niet uit willen komen. Vaak kondigde DMX aan te willen stoppen met de muziek en zich op het verkondigen van het Woord te willen concentreren.
Zijn meest recente officiële album Undisputed stamt uit 2012. In 2015 verscheen zonder zijn toestemming nog een album met restmateriaal, Redemption of the Beast. Twee jaar geleden werd bekend dat DMX opnieuw een platencontract had getekend bij Def Jam, het label waar hij twintig jaar eerder zijn populairste werk had uitgebracht.
Dit voorjaar werd de rapper naar het ziekenhuis gebracht na een hartaanval die volgens entertainmentsite TMZ zou zijn veroorzaakt door een overdosis. DMX belandde in een coma, zo maakte zijn manager bekend, en zijn longen en hersenen werkten niet meer zelfstandig. Vrijdag maakte zijn familie zijn overlijden bekend. DMX is 50 jaar oud geworden.

Nieuwsbrief
NRC Cultuurgids

Wat moet je deze week zien, horen of luisteren? Onze redacteuren recenseren en tippen

[ad_2]

admin

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *