Is de middelvinger van Ai Weiwei verboden in Hongkong?

Is de middelvinger van Ai Weiwei verboden in Hongkong?

[ad_1]


Het is een iconisch beeld, de foto uit 1997 waarop de Chinese kunstenaar Ai Weiwei zijn middelvinger opsteekt op het Plein van de Hemelse Vrede in Beijing. Op de achtergrond is de toegangspoort tot de Verboden Stad te zien, Ai’s vinger raakt net niet het portret van Mao aan de gevel. De foto maakt deel uit van de serie Study of Perspective, waarin Ai fotografeert hoe hij zijn middelvinger opsteekt tegen een hele reeks van beroemde gebouwen wereldwijd, waaronder ook het Witte Huis in Washington. Het kunstwerk is onderdeel van de collectie van het nog te openen museum M+ in Hongkong, maar het is de vraag of die daar met het snel veranderende politieke klimaat nog wel tentoongesteld kan worden. China heeft er met een strenge veiligheidswet die vorig jaar zomer inging de greep op de maatschappij versterkt, en nu ontkomt ook de kunst niet aan een proces van zuiveringen. Eunice Yung Hoi-yan, parlementslid in Hongkong voor een partij die op de hand is van Beijing, suggereerde vorige week dat de foto mogelijk in strijd is met de nieuwe veiligheidswet. In de wet staat onder meer dat het verboden is om samen te spannen met buitenlandse mogendheden om zo het gezag van de Chinese staat te ondermijnen. Ze noemt het opsteken van je middelvinger „zeer ordinair en respectloos tegen China”. StaatsgevaarlijkMaar is het daarmee ook meteen staatsgevaarlijk? Ja, zegt Yung, en ze heeft daar een interessante redenering voor bedacht. Het kunstwerk is onderdeel van bijna 1.500 werken van zo’n 350 Chinese moderne kunstenaars die de Zwitserse diplomaat, kunstverzamelaar en zakenman Uli Sigg in 2012 aan M+ schonk. De middelvingerfoto van Ai Weiwei is geschonken aan het nog te openen museum M+ in Hongkong.
Foto Kevin Mak
Yung vindt die generositeit achteraf nogal verdacht. „Omdat het kunstwerk is geschonken door de Zwitserse zakenman, vraag ik me af of iemand probeert haat op te wekken tegen de centrale overheid (in Beijing) door financiering of sponsoring.” En dat zou onder de nieuwe wet weleens verboden kunnen zijn. Zou, want de wet kent strenge straffen maar notoir vage omschrijvingen van wat er nu precies wel en niet mag.

Lees ook deze reportage over de collectie van Uli Sigg: Iconische Chinese hedendaagse kunst in een Zwitsers sprookjespaleis

Juist Sigg is nog niet zo makkelijk te framen als een ‘vijand van China’. Yungs opmerking zou dan ook vooral komisch zijn als hij niet tegelijkertijd zo giftig was in het huidige Hongkongse politieke klimaat. Sigg, voormalig ambassadeur in Beijing met een groot hart voor moderne Chinese kunst en kunstenaars, doneerde de kunstwerken omdat hij vond dat ze aan China, en niet aan hem persoonlijk, toebehoorden. Hij probeerde aanvankelijk om een Chinees museum voor zijn unieke en befaamde collectie te interesseren. „Ik zou het heel graag in China hebben gedaan! Het zou een voorbeeld kunnen zijn van hoe je zoiets doet. Maar niemand had interesse”, zei Sigg daar in 2012 over. M+ is een prestigieus museumproject dat eind 2021 open moet gaan. Het project stamt al van ruim tien jaar geleden, maar had te maken met veel uitstel en budgetoverschrijdingen. Het ontwerp is van de architecten Herzog & De Meuron, die ook het Olympisch Stadion, bijgenaamd ‘Het Vogelnest’, in Beijing ontwierpen. In het gigantische gebouw van M+ moeten 33 galeries, drie bioscopen en een aantal kantoorruimtes komen. Er komt ook een daktuin met een in het oog springende wenteltrap naar boven. Vanaf de daktuin heeft het publiek straks een spectaculair uitzicht op Victoria Harbour.Suhanya Raffel, directeur van M+, stelt dat werk van Ai niet in de ban gaat. „Geen probleem, dat tonen we”, zei ze onlangs. „Ai is deel van onze collectie. Onze tentoonstellingen en verzamelingen zijn ontwikkeld op basis van historische en academische feiten, en dat is wat we van plan zijn te tonen.”Nieuwe veiligheidswetOok filmmakers en distributeurs hebben last van de nieuwe veiligheidswet. De Hongkongse documentaire Inside the Red Brick Wall, die eind dit jaar zijn internationale première moet beleven op het IDFA in Amsterdam, is opeens moeilijk te distribueren in Hongkong.De film gaat over wat zich afspeelde binnen de Polytechnic University toen demonstranten er in 2019 vastzaten nadat de politie de rebelse universiteit had omsingeld. Hij is gemaakt door een collectief, misschien ook om individuele regisseurs te beschermen.De Beijing-gezinde krant de Ta Kung Pao zette onlangs op de voorpagina de aanval in op niet alleen de film, maar vooral ook op de Arts Development Council die gaat over subsidieverstrekking aan de kunsten in Hongkong. Dat de Council de film subsidie gaf, was volgens de krant een van de vele tekenen dat deze instelling wordt geleid door „anti-overheidsgezinde elementen”. De Council ging daarop door de knieën. Men erkende dat er inderdaad „recente zorgen in de media en in de gemeenschap” leefden rondom het subsidiebeleid, en gesteld werd dat alle deelnemers zich voortaan dan ook volledig moesten houden aan de wetten, ook aan de nieuwe nationale veiligheidswet. Anders kan de subsidie worden ingetrokken.Of het de directeur van M+ inderdaad zal lukken om het werk van Ai Weiwei tentoon te stellen, is afwachten. Eunice Yung heeft de overheid opgeroepen om alle tentoonstellingen in M+ van tevoren te controleren om te zien of er geen kunstwerken bij zitten die in strijd zijn met de nieuwe wet. Zij vindt Carrie Lam, de hoogste leider van Hongkong, aan haar zijde. Die verklaarde als reactie op vragen van Yung: „We moeten de artistieke vrijheid respecteren, maar ik weet zeker dat medewerkers (van kunstcentra) in staat zijn om te bepalen of werken bedoeld zijn om haat op te wekken of relaties tussen twee plaatsen (Hongkong en Beijing, red.) te vernietigen en de nationale veiligheid te ondermijnen”, aldus Lam. „We houden dat streng in de gaten”, voegde ze eraan toe.

Nieuwsbrief
NRC Cultuurgids

Wat moet je deze week zien, horen of luisteren? Onze redacteuren recenseren en tippen

[ad_2]

admin

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *