Kea Fogelberg (1950-2021): scherp voor politici, warm voor vluchtelingen




Als de KLM na de oorlog geen gebrek aan piloten had gehad, was Kea Fogelberg in 1950 nooit in Nederland beland. Haar vader, een Zweedse piloot, verhuisde eerst tijdelijk, daarna definitief met zijn vrouw en baby Kea naar Nederland. Hier werden nog twee kinderen geboren. „Thuis werd altijd Zweeds gesproken”, vertelt Kea’s jongere zus Teresa Fogelberg, „want mijn moeder was een Zweedstalige Finse.” Kea werd een echte Nederlandse. Ze ging geneeskunde studeren in Leiden en is nooit meer weggegaan uit die regio, op een half jaar onderzoek na op een suikerplantage in Tanzania. In 1979 vestigde ze zich als huisarts in Leiden. Verloskunde had haar warme aandacht, zegt Engelien Geerdink-Officier, collega-huisarts en vriendin. „Ze voerde actie voor betaald zwangerschapsverlof voor vrouwelijke huisartsen. Daar had nog nooit iemand over nagedacht, want huisartsen waren mannen in die jaren. Ook konden vrouwelijke huisartsen geen hypotheek krijgen. Een vrouwelijke huisartsenpraktijk kon nooit wat worden, redeneerden banken.”

Kea Fogelberg in 2017.
Foto Jiri Büller

In de loop der jaren verlegde Kea haar aandacht naar stervensbegeleiding. Ze werd bestuurslid van Hospice Issoria in Leiden, ze volgde een opleiding tot kader-arts palliatieve zorg en in 2011 werd ze SCEN-arts, die een euthanasieverzoek toetst aan de zorgvuldigheidseisen en steun biedt aan de uitvoerend arts. Ze werd een vraagbaak voor huisartsen die palliatieve zorg verlenen en gaf de familie van terminale patiënten haar privénummer zodat ze haar dag en nacht konden bereiken. Engelien Geerdink-Officier: „Kea wilde zelfs promoveren op het begrip ondraaglijk lijden, een van de zorgvuldigheidseisen voor euthanasie.” Het liep anders. Toen bij haar man Hans de Zeeuw, met wie Kea in 1991 was getrouwd, Parkinson werd geconstateerd, gaf ze haar promotie-onderzoek op om hem in zijn laatste periode bij te staan. Op zijn 75ste, in 2016, hielp ze hem bij zijn euthanasieproces. „Ze deed het met volle overtuiging”, vertelt Geerdink-Officier. „Toch zei ze: ‘Ik voel me de moordenaar van mijn man’. Waarmee ze bedoelde: zonder mij had hij niet kunnen sterven.” In 2019 maakte Kea met filmmaker Ron Visser de documentaire Contact. Daarin wordt een huisarts gevolgd bij zijn begeleiding van een terminale patiënt. De film is bedoeld voor huisartsen in opleiding die naar Kea’s idee te weinig leren over het contact met stervende patiënten. Kea Fogelberg had nog een passie en dat was de hulp aan mensen zonder verblijfspapieren. Eind jaren negentig richtte ze stichting Gezondheidszorg Illegalen Leidenop. Een gezin uit Sierra Leone vernoemde een dochter naar haar„Als huisarts vond Kea het heel belangrijk dat ook deze groep toegang kreeg tot medische hulp”, vertelt Tamara Breton, medewerker van Diaconaal Centrum De Bakkerij in Leiden, waar Kea Fogelberg wekelijks een medisch spreekuur hield voor ongedocumenteerden. „Kea had iets heel moederlijks over zich. Ze ging heel ver voor de ‘meest kwetsbaren der kwetsbaren’, zoals ze deze mensen noemde. Ze ging met hen mee naar afspraken bij artsen, deed boodschappen voor hen en kon zich als een pitbull opstellen tegenover ambtenaren en politici. Ze kon dan scherp en ongeremd zijn. Zij zag niet de illegaal, maar een mens met mensenrechten.” De band met ‘haar’ vluchtelingen was zo warm dat sommigen bijna familie werden. Een gezin uit Sierra Leone vernoemde een dochter naar haar.Als Kea zich ergens in stortte, deed ze dat voor 300 procent, volgens haar zus Teresa. Toen de gemeente Leiden vorig jaar de huisvesting afschafte voor uitgeprocedeerde asielzoekers (de bed-bad-brood-opvang), richtte Kea samen met De Bakkerij het Leids Ongedocumenteerden Fonds op, dat via crowdfunding opvanglocaties bekostigt voor uitgeprocedeerden. „Kea was een vrouw van de praktijk. Oplossingsgericht en strijdbaar. Daarmee maakte ze niet altijd vrienden”, aldus Teresa.Ook anderszins was Kea geïnteresseerd, zorgzaam en gastvrij: zo zette ze in haar huis tussen de boerderijen van het buurtschap Weipoort in Zoeterwoude regelmatig koffie en thee met zelfgebakken appeltaart voor passerende wandelaars. In het najaar van 2020 werd bij Kea Fogelberg kanker geconstateerd. Met pijn in het hart moest de huisarts-nooit-in-ruste, zoals in een rouwadvertentie zou komen te staan, haar vele werkzaamheden neerleggen. „Kea was heel opgelucht toen ik haar kwam vertellen dat haar spreekuur bij De Bakkerij werd overgenomen door drie gepensioneerde huisartsen”, vertelt Tamara Breton. De laatste maanden werd Kea Fogelberg thuis verzorgd door familie en vrienden. Zelfs in die laatste fase bleef ze zich bekommeren om haar ongedocumenteerden. Breton: „Kea regelde dat een getraumatiseerde vluchteling die ze begeleidde afscheid van haar kon komen nemen. Zodat hij kon ervaren dat een afscheid niet per se tot nieuwe trauma’s hoeft te leiden.” Kea Fogelberg overleed op 14 april, 70 jaar oud. Haar kist werd per paard en wagen naar de Dorpskerk in Zoeterwoude gebracht. In plaats van bloemen waren er bijdragen voor het Leids Ongedocumenteerden Fonds.

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *