Klimaatalarm van centrale banken, rechters en adviesorganen is terecht




Ongevraagde, dringende adviezen over klimaatverandering beginnen zich behoorlijk op te stapelen op de bureaus van regeringen in Nederland en elders. De Nederlandsche Bank maakte vorige week duidelijk aan het kabinet: klimaatbeleid in Den Haag kan ambitieuzer en het móet ambitieuzer. Nederland „loopt achter bij de gestelde klimaatdoelen”, aldus de centrale bank. „Daarom is het cruciaal dat het klimaatbeleid in de komende kabinetsperiode flink wordt aangescherpt.”

Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevat meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer een handvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) waarschuwde afgelopen week ook al dat ondanks de beloftes over betere milieubescherming en klimaatbeleid, Nederland nog altijd een veel te zware wissel op de natuur trekt. Het percentage natuur en bosgebieden behoort tot de laagste in Europa en het overschot aan stikstof per hectare landbouwgrond is het hoogste van de hele EU. Ook neemt het aantal diersoorten in het water en op het land de laatste jaren af, meldde het CBS bij de presentatie van zijn jaarlijkse Monitor brede welvaart.Het valt op dat onafhankelijke organisaties zoals DNB en het CBS zich zo fel uitspreken. Dat past bovendien in een bredere ontwikkeling. Allerlei agentschappen, adviesorganen, rechters en organisaties in het maatschappelijk middenveld laten zich de laatste maanden gealarmeerd uit over de traagheid van de duurzame transitie. Het internationale energieagentschap IEA presenteerde deze week een urgent rapport met de conclusie dat de exploratie naar olie en gas, en het bouwen van nieuwe kolencentrales per direct moet stoppen om de klimaatdoelen uit het Akkoord van Parijs te halen. Grote aandeelhouders van olie- en gasbedrijven riepen recent op tot ingrijpende vergroening. Het Duitse Constitutionele Hof oordeelde drie weken geleden dat de Duitse regering haar klimaatwet fors moet aanscherpen, nadat een Nederlandse rechter dat eerder al deed in de Urgenda-zaak.Dat zijn alarmsignalen die door overheden, en de grote ondernemingen die het betreft, zeer serieus genomen horen te worden. Als dat al niet gebeurt vanuit een moreel plichtsbesef, moet zo langzamerhand toch doordringen dat dit een kwestie van eigenbelang is.Er is weliswaar reden tot voorzichtigheid bij al te politieke uitspraken van sommige van de instituties die zich nu roeren. Centrale banken en rechters behoren zich in de regel niet actief te bemoeien met politiek beleid, net zo min als andersom. Daarvoor zijn goede staatkundige redenen en het oprekken van het mandaat van deze instituties moet dus ook in deze klimaatcrisis kritisch worden bekeken. Maar als de uitvoerende macht zo evident faalt in een gemeenschappelijke taak zo existentieel als het leefbaar houden van de planeet, is het geoorloofd dat zij tot de orde worden geroepen door de andere machten.Bovendien: door het trage handelen van regeringen en bedrijven, vallen de gevolgen van klimaatverandering in toenemende mate wel degelijk binnen het mandaat van centrale banken en rechters. Neem de centrale banken. Een belangrijke taak van die instituties is het bewaken van de financiële stabiliteit. „Hoe meer je dingen voor je uitschuift, hoe groter de last in de toekomst en hoe meer schoksgewijs de aanpassing straks gaat plaatsvinden”, zei Olaf Sleijpen, directielid van DNB, in een gesprek met NRC. „Als hoeder van de financiële stabiliteit in Nederland maken we ons daar zorgen over.” Het Duitse Constitutionele Hof oordeelde dat „grondrechten worden geschonden door de emissiehoeveelheden die tot 2030 zijn toegestaan.” En dat: „De resterende mogelijkheden om de emissies na 2030 te verminderen aanzienlijk beperkt zijn, waardoor vrijwel elk type door grondrechten beschermde vrijheid in gevaar wordt gebracht.” Grondrechten gelden ook voor toekomstige generaties, is de redenering – dat klinkt toch steekhoudend.Klimaatbeleid verdient dus aan de formatietafel, in internationale gremia en in de bestuurskamers van grote ondernemingen een nog hogere prioriteit dan al het geval is. Groene investeringen moeten versneld worden uitgevoerd, zo bepleit DNB terecht. Om die te helpen financieren, en om uitstoot terug te dringen, moet de belasting op CO2 omhoog, betoogt DNB. Dat vereist serieuze actie. Wijzen naar andere landen en andere bedrijven voldoet al heel lang niet meer. Het probleem, en de oplossing, is in de kern namelijk simpel. Wereldwijd zijn in Parijs bindende afspraken gemaakt om de uitstoot van CO2 in 2030 met een kwart terug te brengen. Dat gaat nu te langzaam. Het is daarom tijd om regeringen en industrieën aan de afspraken te houden. Het gaat nu te traag en dat kan de planeet zich niet veroorloven.

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC Handelsblad
van 22 mei 2021

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 22 mei 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *