Kunst is een geval van met eigen ogen




Zoals alle theater dezer dagen was de voorstelling Wit konijn rood konijn alleen per livestream te zien. Vanuit veertig theaters tegelijk zelfs, gespeeld door evenzoveel acteurs. En die hadden alle veertig geen idee waar ze in stapten, want dit stuk manipuleert acteur en publiek. De Iraniër Nassim Soleimanpour schreef het toen hij als dienstweigeraar geen paspoort kreeg, en met zijn stuk legde hij als het ware de mantel van zijn machteloosheid om de schouders van wie het speelt. Ik koos voor de stream met actrice Hadewych Minis. Het was bijzonder. Verder zeg ik niks, want dat is de deal van dit stuk: je kijkt en je verraadt niks. Goed, ik bedwing me. Maar ik vertel toch maar even dat Hadewych Minis zich zonder aarzeling uitleverde. Ze vertolkte het stuk als een brief uit een fles. Nee, lichter, als een bericht onder een ballon die uit Iran hier naartoe was gewaaid. De hoofdrol gunde ze schrijver Soleimanpour en zijn woorden, maar ze greep haar kansen. Zo improviseerde ze onverschrokken een Disney-filmwaardige variatie op een struisvogel. Geef ik nu de boel weg? Nee hoor. Wie de voorstelling niet zag, weet nog niks. Zelfs wie het stuk door een ander gespeeld zag, door Pierre Bokma die hem ook deed, of door Dennis Rudge of Astrid van Eck, weet niks. Kunst is nu eenmaal vaak een geval van met eigen ogen. Detail van ‘The Plait’ (De Vlecht, 2020) van Kalliopi Lemos.
Foto Erik van Zuylen
Omdat ik dat weet, rijd ik naar Rotterdam, naar de Westersingel. Want daar is recent de sculptuur ‘De vlecht’ neergezet. Overal zag ik er foto’s van, en het leek me wel wat. Maar de stomp tussen mijn ogen krijg ik pas van het echte ding. Het is werkelijk een afgeknipte vlecht. Ruim zes meter hoog en gevlochten met strengen staaldraad. Wonderschoon en ijzersterk.Ik las dat de kunstenares Kalliopi Lemos hem maakte als symbool voor de bevrijding van vrouwbenauwende conventies. Ja, dat lange haar, dat wil wat. Uit Onder moeders vleugels herinner ik me Jo, die haar vlecht verkoopt om de armoe van haar moeder en zusjes te lenigen – een heldendaad. En uit Cissy van Marxveldts Joop van Dil-Ter Heul vergat ik nooit hoe verstoord haar verder zo „geduldige” man Leo reageert als ze een kort roaring 20s-kapsel heeft laten knippen. De Vlecht in het echt overweldigt me. Ik denk ook aan Rapunzel. Haar vlecht was haar schoonheid, maar ook de ladder voor de heks en voor de prins. Zelf had ze er niets aan en hier staat hij. Nu valt me ook de voet van de vlecht op – en ik denk aan de kleine zeemeermin: een jonge vrouw die haar staart wegdoet om zelf haar lot te kunnen bepalen. De vlecht aan de Westersingel is óók haar staart. Ga zelf kijken en je ziet het.

Nieuwsbrief
NRC Cultuurgids

Wat moet je deze week zien, horen of luisteren? Onze redacteuren recenseren en tippen

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *