Mysterie: waar zijn de werkers gebleven?




De crisis is nog niet over en toch klinkt nu al overal in het rijke Westen dezelfde klacht: help, we kunnen geen personeel vinden! Dezelfde berichten duiken in België, Duitsland, Engeland, de VS, Australië en Nederland op over een tekort aan personeel. Eindelijk mag je uit eten, en dan zijn de restaurants deels dicht omdat ze geen koks kunnen vinden. Economen zijn verrast. Want er zijn ook nog steeds veel minder mensen aan het werk dan voor de crisis. Je zou zeggen dat er dus wel personeel te vinden moet zijn. Neem de VS. Daar dachten economen dat er in april een miljoen banen zouden bijkomen. Het werd een kwart van een miljoen. Er zijn historisch veel vacatures, maar ook nog 8 miljoen mensen minder aan het werk dan voor corona. Deze onverwachte problemen om mensen te vinden, kunnen het herstel schaden. Je moet je voorstellen: het opheffen van de lockdowns is voor de economie net alsof de sluizen opengaan. Het opgebouwde spaargeld kan eindelijk een lekker terrasje of een fijne minivakantie vinden. Het probleem is in de Angelsaksische media al omgedoopt tot de ketchupfles-economie. Samen met een tekort aan bepaalde halffabrikaten zorgt het personeelstekort voor opstopping. De hoop is: uiteindelijk stroomt het wel, net als bij de ketchupfles. Je schudt en schudt aan de fles en plots stroomt de saus er met bakken tegelijk uit. In deze crisis is economisch gezien alles telkens weer anders dan verwacht Wat is er aan de hand? In de VS is er een ideologische discussie over ontketend. Het ligt aan de hogere werkloosheidsuitkering die de Democratische president Joe Biden uitdeelt, denken Republikeinen. Mensen hóeven niet te werken. Nou, bied dan betere banen en hogere lonen, riposteert Bidens kant. Maar ja, dat is wellicht lastig voor de horeca en de vrijetijdssector, met de pijn van de crisis nog in het lijf. En met onzekerheid over hoeveel omzet ze kunnen draaien. Daarbij geldt: de lonen in de VS stijgen al wel. Terwijl dit debat woedt, proberen economen uit te vinden waarom er zoveel vacatures zijn en tegelijk mensen aan de kant staan. En dan wordt het moeilijk. Er klinken tal van hypotheses. Zijn mensen nog steeds huiverig om te werken in sectoren als de horeca waar ze risico’s lopen om besmet te raken? (Ook al lopen landen als de VS en VK voor met vaccineren.) Worden ouders gehinderd omdat hun kinderen nog steeds niet volledig naar school gaan? Komt het doordat er minder arbeidsmigranten uit andere landen zijn? Zijn veel oudere mensen met vroegpensioen gegaan tijdens de crisis? En jonge mensen begonnen aan een opleiding waardoor ze nu niet meer beschikbaar zijn? Of is er iets permanents veranderd in de voorkeuren van werknemers? Hebben koks die nu hebben geproefd aan weekenden doorbrengen met hun gezin nog wel zin om altijd op vrijdag- en zaterdagavond te werken? Nederland is intussen een geval apart: de arbeidsmarkt wàs al krap. Hier was voor corona al een tekort aan koks. De grote vraag ook hier: is dit een tijdelijke opstopping of is er iets permanent veranderd? Vergeet niet dat de corona-economie ook zijn eigen banen creëerde. Zo zijn jonge mensen gaan werken voor de callcenters van de GGD. Als dat werk verdwijnt, melden ze zich wellicht weer bij de horeca aan. In deze crisis is economisch gezien alles telkens weer anders dan verwacht. De eerste klap bleek kleiner, de veerkracht groter en nu weten we niet wat er gebeurt als de sluizen opengaan. Dat is niet vreemd. Dit is een ongekende crisis, met unieke overheidssteun, en menselijk gedrag dat moeilijk te voorspellen valt.
Marike Stellinga is econoom en politiek verslaggever. Ze schrijft elke week op deze plek over politiek en economie.

Nieuwsbrief
NRC Vandaag

Elke ochtend een overzicht van onze beste stukken en al het belangrijke andere nieuws

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC Handelsblad
van 29 mei 2021

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 29 mei 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *