Na de prik zoenen en knuffelen? ‘Neeeee’




Op het Dijkwegpad in Amsterdam Nieuw-West, bij de uitgang van de Calandhal, heerst een serene rust. Het is donderdag 1 april, de ochtend loopt op z’n eind, de zon verwarmt de stoeptegels. Dan verschijnt mevrouw Engel (76) met een wat jongere vriendin. Engel heeft net haar Pfizer-vaccin gekregen. Het is stil in het vaccinatiecentrum, zegt de vriendin: „Er waren geen mensen voor ons, geen mensen achter ons.” De locatie in Amsterdam is nieuw, ze werd half maart geopend. Het centrum heeft een capaciteit van tweeduizend prikken per dag, maar dit aantal wordt nog niet gehaald. Mensen mogen zelf een locatie kiezen, en deze geniet nog weinig bekendheid. Dat zal wel bijtrekken, verwacht een locatiecoördinator. „De maatschappij moet naar ons toekomen.” Ook in Emmeloord is het rustig. „Ik had een hele rij mensen verwacht, die floep, floep, floep naar binnen zouden gaan”, zegt Doutzen Huistra (75) uit Wapserveen. Per uur arriveren er zo’n twintig mensen; veel minder dan in half februari, toen mensen in een rij buiten stonden te wachten op hun vaccinatie-afspraak. Afspraken liepen uit en tientallen hoogbejaarden zaten op hun rollator in de winterkou te wachten. Nu staat er aan de achterkant van het ziekenhuis in Emmeloord, bij het Dokter Jansencenrum, een verwarmde tent.

Lees ook: Opnieuw prikpauze voor AstraZeneca

In het vaccinatiecentrum van Ede moeten de mensen iets langer wachten, maar ook daar is het niet afgeladen vol. De maximale prikcapaciteit is duizend mensen per dag, maar omdat er nog niet genoeg vaccins beschikbaar zijn, werden er deze donderdag ruim zeshonderd prikken uitgedeeld, aldus een GGD-woordvoerder. Hoe gaat het met vaccineren op verschillende plekken in het land? Wat denken mensen van zorgenkindje AstraZeneca? Willen ze dat vaccin nog wel? En gaan mensen weer knuffelen en zoenen? „Neeeeeee, wij blijven voorzichtig.” WachtmuziekDe meeste mensen konden snel na hun uitnodiging terecht – soms dezelfde dag al, soms één of twee weken later. Ze moesten vaak wel de wachtmuziek van de GGD trotseren, maar na een jaar in de wachtstand kon dat er nog wel bij. Leen (74) uit Amsterdam is enthousiast over het contact met de GGD. „Jij hebt een half uur zitten kwekken met die mevrouw”, zegt zijn vrouw Ineke (73). Ze zijn net allebei gevaccineerd. „Ja, het was een leuke vrouw”, zegt Leen. „Of tenminste, ze had een leuke stem.” Het gesprek ging over het feit dat Leen een uitnodiging had gehad, maar Ineke nog niet. „Ze vroeg uit zichzelf wanneer mijn vrouw geboren is, en toen mocht zij ook komen.” Anderen namen zelf het initiatief. De vrouw van Siep Stuurman (74) had via via een nummer gekregen dat ze moesten bellen, dus toen eindelijk de brief op de mat viel had Stuurman zijn afspraak al gemaakt. Ook Suzi Steiner uit Zandvoort stelde zich proactief op. Haar moeder Ljerka Steiner (74) kon in eerste instantie pas na vijf weken terecht – in de hele regio zat alles vol. Suzi Steiner kreeg het advies om elke dag te bellen en hengelde zo deze prikafspraak in Amsterdam binnen. 35 minuten rijden vanuit Zandvoort, geen enkel probleem. „Al had ik ervoor naar Limburg moeten rijden!”Mondigheid loont, zoveel is duidelijk. Eugenie Wubben (74) uit Rijsbergen is net geprikt in Breda, met dank aan doortastend optreden. „Ik ben eergisteren begonnen met bellen en toen was alles vol in april en in mei. Ik was heel boos. Ik kon alleen ver weg naar Eindhoven of Helmond. Absurd. Gisterochtend dacht ik: ik ga het gewoon nog eens proberen. En wat denkt u: ik kon vanochtend terecht.” De meeste mensen die NRC sprak zijn boven de 70. Ze kregen hun eerste Pfizer-prik; de tachtigers kregen al de tweede. Sommige mensen boeit het weinig welk vaccin ze kregen, anderen zijn blij dat het geen AstraZeneca is. Dat kwam eerder al negatief in het nieuws vanwege mogelijke bijwerkingen, en vrijdagmiddag werd bekend dat mensen onder de zestig er voorlopig niet mee worden ingeënt. „Als ik dat zou hebben gekregen, had ik gewacht. Dat vertrouw ik niet”, zegt Annie Kuijpers (78) uit Tilburg. Haar man Ad (79): „Ik weet dat niet. Ik heb me er niet in verdiept. Maar ik doe wat mijn vrouw zegt.”Karen Ebbinkhuijsen (48), die donderdag in Ede wel AstraZeneca kreeg, twijfelde vanwege de berichten over de vaccinatie. Annie, 78, en Ad Kuijpers, 79, uit Tilburg.
Foto Merlin Daleman
Die kon ze krijgen omdat ze een zoontje heeft met het syndroom van Down. „Vooral het nieuws van deze week dat Duitsland het prikken met AstraZeneca beperkt, bracht me aan het twijfelen”, zegt ze. „Maar ik dacht: de kans op bijwerkingen is klein. Ik vind de voordelen opwegen tegen de nadelen.” Vrijdagmiddag vertelt ze aan de telefoon hoe ze schrok van het bericht dat ook in Nederland voorlopig geen 60-minners meer zullen worden ingeënt met AstraZeneca. „Dat heb ik weer. En ik twijfelde al zo. Wat ik mis in de berichtgeving is waar ik op moet letten: hoe weet ik of ik een bloedstolling heb? En ik twijfel of er niet meer mis is met dat vaccin. Waarom zouden ze anders al na vijf meldingen stoppen met prikken?”Ondertussen worden op verschillende plekken 60- tot 64-jarigen met Astra-Zeneca ingeënt. In Streefkerk bijvoorbeeld, waar ze hun prik krijgen in de Hervormde Kerk. De reeds geprikten moeten een kwartiertje wachten om te kijken of er geen allergische reactie optreedt. Een van hen is Harm Veerbeek (63) vertelt zich geen zorgen te maken over eventuele bijwerkingen. „Daar geef ik niet om.” Verderop zit Petra van Herk, 63 jaar, die wel liever een ander vaccin had gekregen. Maar „we mochten niet kiezen”, zegt ze, en nu is ze toch wel blij dat ze eindelijk is gevaccineerd. Ze heeft genoeg van de coronacrisis. „We zijn al drie keer niet op vakantie geweest.”Veilig naar de supermarktWat verandert er voor mensen, nu ze het vaccin hebben? Gaan ze weer knuffelen, bij mensen op bezoek en met vakantie? Leen en Ineke overwegen hun kleinkinderen weer binnen te ontvangen – die zien ze nu alleen in de tuin. Ljerka Steiner en haar man, Zandvoorters met Kroatische roots, willen na de tweede prik direct afreizen naar Kroatië. „Normaal zitten ze daar elk jaar tussen april en oktober”, vertelt dochter Suzi. Maar veruit de meesten zeggen dat ze zich niet anders gaan gedragen. Ze gaan door met afstand houden en mondkapjes dragen, „dat zijn de regels”, zeggen ze. Het is onzeker of gevaccineerden het virus ook niet meer kunnen doorgeven, zeggen ze.

Lees ook: Korte prikstop legt zwakheden in vaccinatiestrategie opnieuw bloot

Siep Stuurman uit Amsterdam laat de beslissing over eventuele versoepelingen in het privéleven afhangen van de wetenschap. „Onderzoekers neigen er nu naar dat je na een prik ook geen anderen meer kunt besmetten. Tot dat zeker is, blijf ik voorzichtig.” Afstand houden dus. Behalve op bergpaadjes, zegt Stuurman, op 74-jarige leeftijd nog altijd een fervent bergbeklimmer: „Daar kun je geen anderhalve meter afstand houden zonder dat één van de twee in de afgrond stort”. Hij verheugt zich op de terugkeer naar oude omgangsvormen. „Straks mag je weer iets revolutionairs doen als mensen een hand geven, een zoen of schouderklopje.”Nog niet iedereen weet of ze na de tweede prik hun (klein)kinderen weer gaan knuffelen. „Oh, zo ver heb ik nog niet nagedacht”, zegt Betty Miedema (74), die in Amsterdam net haar eerste Pfizer-prik heeft gehaald. „Daar hebben we nog niet over nagedacht”, zegt ook Joke Schomaker (71), die vandaag mee is met haar man Harry (74). „Knuffelen doen we nu niet met de kinderen. We boksen.” Harry, hardop filosoferend: „Misschien dat we straks wel zo nu en dan een kus kunnen geven.”Ook voor Ad en Annie Kuijpers uit Tilburg is knuffelen met derden voorlopig niet aan de orde. „Neeeeeee”, aldus Annie Kuijpers. „Wij blijven voorzichtig.” Haar man: „Anderen denken er ook zo over. Dus dan wordt er niet geknuffeld.” Ook niet met hun zoon? Annie Kuijpers: „Wij doen het met de ellebogen.” De vaccinatie mag dan bij velen niet tot gedragsverandering leiden, ze is wel degelijk belangrijk voor mensen. Veel ouderen voelen zich veiliger en daardoor vrijer: een bezoekje aan de supermarkt is geen bron van stress meer. „Het gevoel verandert”, zegt Joop Houtman (75) in Amsterdam. „Voor je gevoel is het een stukje vrijheid. Ik weet wel dat ik het nu nog kan overbrengen, maar ik ben nu minder bang dat ik ziek word.” Voor veel mensen is de vaccinatie daarom een feestelijke gebeurtenis. „Het ging goed en was gezellig”, zegt Mevrouw Deinum (74) uit Emmeloord voordat ze haar Twingootje in duikt. Tijdens het wachten sprak ze met haar medegevaccineerden over de kerk en de politiek.Gjalt Meijer (76) uit Steenwijk is minder positief. Tegen de parkeerwachters in Emmeloord zegt hij: „Ze hedde geen koffie doar”. „En ze verstoan ook geen dialect, terwijl ze hier vandoan kom’n.” Voor de koffie moest hij maar naar huis, hadden ze tegen hem gezegd. „Nou mooi niet”, zegt Meijer lachend. „Ik ga door naar Urk voor een vissie.”Met medewerking van Mark Middel, Denise Retera, Arjen Schreuder en Frederiek Weeda

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC Handelsblad
van 3 april 2021

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 3 april 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *