Na elke hausse duiken er weer nieuwe schandalen op




Dow 36.000: de nieuwe strategie om te profiteren van de komende stijging van de aandelenbeurs. Zo heette het boek dat columnist James Glassman en econoom Kevin Hassett in 1999 publiceerden. De bomen reikten in dat jaar tot aan de hemel op de beurzen. Opmerkelijke gebeurtenissen deze week: indexrecords op de Amerikaanse en de Amsterdamse beurzen, en de deconfiture van vermogensbeheerder Archegos. Wat hebben ze met elkaar te maken? En zit er een adder onder het gras?
Langdurige koersstijgingen hadden hordes particulieren naar de beurs getrokken, geholpen door de steeds toegankelijker handelsmogelijkheden, met dank aan de mobiele telefoon. In de zomer van 1997 vond al een ware campinghausse plaats, waarbij beleggers ‘struikelend over de scheerlijnen’ hun orders doorgaven.De Dow Jonesindex zou uiteindelijk pieken op ruim 17.000 punten in januari 2000. En het is pas nu – 21 jaar en een dotcom-, Lehman- en coronacrisis later – dat de beloofde 36.000 punten in zicht komen. Deze week braken de beurzen volop records. De AEX sloot eindelijk boven de piek van 703,18 punten van september 2001. In de Verenigde Staten boekte de S&P 500-index deze week nieuwe records. Net als twintig jaar terug heeft een hele nieuwe generatie van beleggers haar weg naar de beurs gevonden. Ditmaal geholpen door nóg eenvoudiger toegang: via apps op de telefoon of computer. De kosten van aan- en verkopen zijn nog veel verder gedaald. En dat moedigt een strategie aan waarbij snel en veel gehandeld wordt. Er zijn tal van economische redenen aan te voeren waarom de beurskoersen zo hoog zijn, of waarom ze misschien wel té hoog zijn. Het kan in ieder geval geen kwaad om te zien welke structurele risico’s er ditmaal, net als tijdens vorige hausses, onder het oppervlak liggen. Een nieuwe generatie beleggers heeft de weg naar de beurs gevonden, net als twintig jaar terugKamperen op een walvisDe Ierse monnik Sint-Brandaan verkende, zo gaat het verhaal, in de zesde eeuw de Atlantische Oceaan. Hij meerde met zijn bemanning aan op wat een eilandje leek, maakte een vuur en kwam er daarna op hardhandige wijze achter dat hij op de rug van een enorme en slecht gehumeurde walvis kampeerde. Het verhaal komt ook terug in de sprookjes van duizend-en-een-nacht, waarin Sindbad de Zeeman hetzelfde overkomt. De metafoor gaat over lieflijkheid en onschuld, waaronder een duistere wereld huist. En inderdaad: elke financiële hausse heeft haar eigen onderwereld, waarvan de kleine belegger zich op dat moment niet of nauwelijks bewust is.Eind jaren negentig was dat het feest waarop zakenbankiers en financiers zichzelf trakteerden. De beursgang (initial public offering) van wéér een techfonds was dermate lucratief dat pas later bleek hoeveel bedrog hier plaatsvond. Zoals Friends & Family-arrangementen, waar relaties al vóór de beursgang in konden stappen, om daarna te profiteren van de koersexplosie op de eerste handelsdag. Of zakenbanken die hun beste cliënten vroeg toegang gaven, om daarna andere lucratieve deals met hen binnen te slepen. En jonge internetbedrijven die grotendeels alleen op papier bestonden. In Nederland kennen we de ophef destijds rond internetonderneming World Online. Koop dat stuk strontInternationaal bekend is het geval van Henry Blodget, een beursanalist bij zakenbank Merrill Lynch, die in het openbaar koopaanbevelingen publiceerde voor internetbedrijven die hij in interne mails een piece of shit noemde. Het onderzoek door de Amerikaanse toezichthouder SEC is nog steeds vermakelijk leesvoer. Blodget werd vervolgd, betaalde een miljoenenboete en mag tot op de dag van vandaag niet meer werken in de financiële sector.De aanloop naar de financiële crisis van 2008 kende zijn eigen dynamiek. Financiële innovaties baarden een heel nieuw soort beleggingen en constructies. Een berucht voorbeeld: hypotheken konden worden gebundeld en verhandeld als mortgage backed securities (MBS). Die werden weer verpakt in collateralized debt obligations (CDO’s), waarvan tranches met verschillende risico’s werden gemaakt. Die werden dan weer gebundeld in CDO’s van CDO’s (CDO squares). Een van de gevolgen was dat aan een veel te groot deel van de onderliggende hypotheken de allerhoogste kredietwaardigheid kon worden toegekend. Dat was totaal in tegenspraak met de werkelijke gezondheid van de door al deze financiering opgepompte huizenmarkt. En, o ja, er waren zelfs CDO’s die zich alleen gedroegen als CDO’s, zonder dat er zelfs maar leningen of hypotheken aan ten grondslag lagen. Deze ‘synthetische’ varianten zullen we straks opnieuw tegenkomen. Banken hielden veel van deze financieringen en beleggingen uit het zicht in zogenoemde special purpose-ondernemingen. Ook die ontmoeten we nu weer.In de zalige tijden waarin de nieuwe generatie beleggers momenteel leeft, kan het geen kwaad om de vraag te stellen: zit er op dit mooie eiland, waar de koersen tot in de hemel groeien, nu óók een walvis onder het oppervlak? En zijn er, los van economische overwegingen, ook technische en structurele ontwikkelingen waar op gelet moet worden?SPAC gaat door het dakIncidenten zijn er genoeg. Het gemak waarmee een zwerm kleine beleggers in februari machtige hedgefondsen kon verslaan in de slag om het aandeel GameStop bijvoorbeeld. Geholpen door hun organisatiegraad in de sociale media, en nauwelijks gehinderd door aan- en verkoopkosten, konden zij boven zichzelf uitstijgen. Moderne beleggingsfondsen, exchange traded funds (ETF’s) waar je zo in en uit kunt stappen, geven de kleine beleggers toegang tot investeringen waar vroeger alleen professionals bij konden. SPAC’s zijn heel bijzonder, want beleggers weten in principe niet waar ze aan beginnenRecenter is de opkomst van Special Purpose Acquisition Companies (SPAC’s). Dat zijn fondsen die leeg naar de beurs worden gebracht, om pas daarna met overnames te worden gevuld. Heel bijzonder, omdat beleggers dus in principe niet weten waar ze aan beginnen, behalve de hoop op rendement. De Financial Times berichtte deze week dat de SPAC-boom inmiddels zó groot is dat er alleen al in het eerste kwartaal van dit jaar voor 1.300 miljard aan fusies en overnames mee is gedaan. Dat is de grootste omvang sinds begin jaren tachtig, en ook meer dan tijdens de ruigste dagen van de dotcom-hausse van twintig jaar terug.Zo zijn er wel meer moderniteiten, maar die zijn allemaal zichtbaar. Zijn er dan ook mechanismen die we normaal pas te zien zouden krijgen nádat de schade is aangericht? De afgelopen week bood een inkijkje in een nieuw fenomeen, dat synthetic equity wordt genoemd. En dat dankzij een man die, net als Henry Blodget waarmee dit verhaal begint, na misstappen was verbannen uit de financiële wereld – van Hongkong in dit geval: Bill Hwang.‘Familiefonds’ van Hwang Vorige week vrijdag werd Wall Street opgeschrikt door de verkoop van enorme pakketten aandelen in onder meer ViacomCBS en Discovery, en later ook bedrijven als het Chinese Baidu en Tencent. De verkopers bleken grote zakenbanken als Goldman Sachs, Morgan Stanley, Credit Suisse en Nomura. Allemaal waren transacties aangegaan met Archegos. Dat is het ‘familiefonds’ van Hwang – een snel opkomende vorm van vermogensbeheer die zich door de familiestatus aan veel toezicht onttrekt.In kort bestek ging het hier om equity swaps, een transactie waarbij Hwang een vast bedrag betaalde aan een zakenbank in ruil voor het rendement op een pakket aandelen. Hij bezat de aandelen zelf dus niet en hoefde het bezit dus ook niet te melden bij de beursautoriteiten. Toen de aandelen eerder flink kelderden, kwam een sneeuwbaleffect op gang. Hwang zou, in plaats van geld te ontvangen, geld moeten gaan betalen en moest daarvan al vast een deel opzij zetten – een margin call. Dat kon hij kennelijk niet, en de zakenbanken begonnen de onderliggende pakketten snel te verkopen, waardoor het probleem alleen maar erger werd. Credit Suisse, het zwaarst getroffen, houdt inmiddels rekening met een verlies van 4 miljard dollar.Het kan nog erger worden. Deze week rees het vermoeden dat Hwang niet alleen met meerdere banken handelde, maar misschien ook wel dezelfde deals met hen deed. Alsof hij bij verschillende banken een hypotheek afsloot op hetzelfde huis. Zo kwam een stukje boven water van een relatief nieuw fenomeen: het synthetische aandelenbezit. Klein kun je het niet noemen: bij de jongste telling bleek dat over bijna 3.000 miljard dollar aan aandelen dergelijke contracten zijn afgesloten.Is het gevaarlijk? Dat moet nog blijken. Maar het wijst kleine beleggers op de krochten van de financiële markten. De donkere steegjes, en de clubs waar je beter niet binnen gaat. Er is al een generatie bankiers voorbij sinds Lehman, en twee generaties sinds de dotcom-hausse. Het geheugen is kort.

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *