Na zes jaar ‘aanjagen’, ‘schakelen’ en ‘verbinden’ schiet de aanpak van verwarde personen nog altijd tekort




Eén dode en vier gewonden vielen er vrijdagavond laat bij een steekpartij in de Amsterdamse buurt De Pijp. De verdachte, een 29-jarige man uit Amstelveen, viel willekeurig gekozen mensen aan op straat. Volgens getuigen vertoonde hij verward gedrag, zo meldt de Amsterdamse driehoek (burgemeester Femke Halsema, de politie, en het OM). De man is gearresteerd, de vier gewonden zijn inmiddels buiten levensgevaar. Het incident doet denken aan de Groningse ‘bioscoopmoorden’ van 2019, waarbij een schoonmakersechtpaar werd doodgestoken door Ergün S., die dacht dat hij in een computerspel zat. En aan de moord op oud-minister van Volksgezondheid Els Borst (D66) in 2014. De dader, de zwaargelovige Bart van U., had naar eigen zeggen een opdracht van God uitgevoerd: dood degene die verantwoordelijk is voor euthanasie. Hij bracht Borst met messteken om het leven, omdat zij de Euthanasiewet had ingevoerd.

Lees ook: Verwarde personen: de politie moet het 96.000 keer per jaar oplossen

Al jaren neemt het aantal incidenten met verwarde personen – de zogenaamde E33-meldingen – toe, volgens cijfers van de politie. In 2020 waren er zo’n 103.000 incidenten, ongeveer 5 procent meer dan het jaar daarvoor. Let wel: bij E33-meldingen is géén sprake van een strafbaar feit. ‘Onbegrepen gedrag’ Niet iedereen verstaat hetzelfde onder ‘verwardheid’. Hulpverleners spreken bovendien liever van ‘onbegrepen gedrag’. Volgens het Aanjaagteam Verwarde Personen, dat in 2015 voor een jaar werd aangesteld om de opvang voor mensen met onbegrepen gedrag te verbeteren, zijn verwarde personen „mensen die de grip op hun leven (dreigen te) verliezen, waardoor het risico aanwezig is dat zij zichzelf of anderen schade berokkenen”.Na de moord op Borst ging er een golf van verontwaardiging door het land. Hoe kon Bart van U., die in 2012 was veroordeeld tot drie jaar cel wegens wapenbezit, op vrije voeten zijn? En waarom had niemand van de geestelijke gezondheidszorg (ggz) ingegrepen om de aan wanen en visioenen lijdende Van U. te helpen? In 2015 beloofde de toenmalige minister Edith Schippers (Volksgezondheid, VVD) verbetering van de opvang voor verwarde mensen. Gemeenten, justitie, politie, en de ggz moesten nauwer samenwerken als het om verwarde personen gaat.Het Aanjaagteam Verwarde Personen (2015-2016) werd in het leven geroepen, daarna het Schakelteam Verwarde Personen (2016-2018), en daarna het Verbindend Landelijk Ondersteuningsteam (2019-heden), maar na zo’n zes jaar aanjagen, schakelen, en verbinden is er nog geen sluitende aanpak van de problematiek rondom mensen met onbegrepen gedrag. Wel werden er aanbevelingen gedaan, zoals ‘investeer in preventie’, ‘stel het individu centraal’, en ‘versimpel de papierwinkel’. Beschikbare beddenOok werd er geëxperimenteerd met projecten waarin ggz en politie nauw samenwerkten. In 2020 kwam er een landelijk Meldpunt Zorgwekkend Gedrag (0800-1205). Begin dit jaar werd een landelijk ‘dashboard’ gelanceerd dat politie en zorgverleners ‘real time’ inzicht geeft in waar in Nederland beveiligde bedden beschikbaar zijn voor mensen met onbegrepen gedrag.Voorbeelden van succesvolle pilotprojecten zijn de ‘wijk-GGD’ en de ‘street-triage’. Wijk-GGD’ers bezoeken personen met onbegrepen gedrag thuis, kijken welke zorg ze nodig hebben, en regelen die. Street-triage is er meer voor de acute situaties: een team van een sociaalpsychiatrisch verpleegkundige en een politieagent gaat af op E33-meldingen en schat ter plaatse in wat de persoon met onbegrepen gedrag nodig heeft. Het kabinet lijkt zijn hoop op die pilots te hebben gevestigd. In december schreven demissionair minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) en demissionair staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, ChristenUnie) aan de Tweede Kamer dat ze organisaties als gemeenten, ggz, en politie willen stimuleren aan de slag te gaan met deze en andere projecten die zichzelf hebben bewezen. Want, schrijven de bewindslieden, die zouden „echt het verschil” kunnen maken.

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *