Nieuwe Franse steun voor Air France-KLM, Nederland wacht af




Frankrijk stapt opnieuw in, Nederland wacht af. Luchtvaartmaatschappij Air France krijgt opnieuw financiële steun van de Franse staat. Zusterbedrijf KLM daarentegen ontvangt nog geen nieuwe miljarden van het Nederlandse kabinet. Door een nieuwe aandelenemissie waar Nederland niet aan zal deelnemen, dreigt het Nederlandse belang in Air France-KLM te verwateren. Maar volgens demissionair minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) zal dat de publieke belangen van Nederland niet schaden.Air France en KLM zijn zwaar getroffen door de coronacrisis. „De ergste crisis die de luchtvaart ooit heeft meegemaakt”, noemde topman Ben Smith het in februari. Het bedrijf leed vorig jaar een recordverlies van 7,1 miljard euro, ofwel 20 miljoen per dag. De omzet bedroeg 11,1 miljard euro, 59 procent minder dan in 2019.Maar ondanks die slechte resultaten is er volgens KLM op korte termijn geen acute noodzaak het eigen vermogen te versterken. Bovendien wil KLM liever geen start- en landingsrechten (slots) opgeven op Schiphol. Dat is een voorwaarde die de Europese Commissie stelt aan staatssteun. Air France wil wel steun maar moet daarvoor inschikken en plaatsmaken voor een concurrent, mogelijk Ryanair, op de Parijse luchthaven Orly. Tweede steunoperatieAir France-KLM maakte dinsdag bekend dat de Europese Commissie een nieuw steunpakket van in totaal 4 miljard euro voor de Franse luchtvaartmaatschappij heeft goedgekeurd. Die steun mag alleen ten goede komen aan Air France en niet aan KLM, stelt de Commissie. Brussel beoordeelt elke vorm van staatssteun die hoger is dan 250 miljoen euro. De Franse staat mag de nationale luchtvaartmaatschappij steunen, maar daaraan zitten wel voorwaarden. Het is de tweede steunoperatie voor de groep: vorig jaar hielpen Frankrijk en Nederland haar al met 10,4 miljard euro. Frankrijk steunde Air France, via de holding, voor 7 miljard euro aan directe leningen en bankgaranties. Het Nederlandse kabinet steunde expliciet KLM met 3,4 miljard euro. In de Tweede Kamer klonk destijds al het geluid dat Nederlands geld niet naar Franse vliegers mocht gaan. Het Nederlandse pakket bestond uit leningen, waarvan 1 miljard direct van de overheid en 2,4 miljard van banken. Het Rijk staat voor 90 procent garant voor de lening van banken. KLM moet de leningen binnen 5,5 jaar aflossen en betaalt een rente over de directe lening en een premie over de garantie aan de staat. Nederland noemde KLM daarbij „belangrijk voor de Nederlandse economie” en „een essentiële schakel in de infrastructuur”.Sindsdien hebben minister Hoekstra, zijn Franse ambtgenoot Bruno Le Maire en hun ambtenaren maanden onderhandeld met de Europese Commissie over nieuwe steun. Die zou met name nodig zijn voor Air France; de groep meldde dinsdag dat het operationele verlies in het eerste kwartaal uitkomt op circa 1,3 miljard euro. SchuldenbergZelfs op het hoogtepunt van de verkiezingscampagne in Nederland voerde CDA-lijsttrekker Hoekstra geheime onderhandelingen met de Fransen, de Commissie en de luchtvaartmaatschappijen. Geheim, want Air France-KLM is beursgenoteerd. De belangrijkste vragen: hoe helpen we de nationale luchtvaartmaatschappijen af van hun schuldenberg? En welke concessies verlangt de Europese Commissie in ruil voor staatssteun?De details liggen nu op tafel: de Franse staat wil de directe lening van 3 miljard euro die Air France in mei 2020 ontving, omzetten in een eeuwigdurende obligatie. Dat moet de balans van de groep versterken. Maandag meldde persbureau Reuters al dat Air France-KLM een deel van zijn leningen zou willen omzetten in ‘hybride instrumenten’ die voor aandelen kunnen worden ingeruild. Eind vorig jaar had de groep een nettoschuld van 11 miljard euro. Dat was 4,9 miljard meer dan eind 2019.Bovendien wil de groep nieuwe aandelen uitgeven, voor maximaal 1 miljard euro. Frankrijk, dat ruim 14 procent van de aandelen bezit, wil meedoen. De Franse bijdrage komt vervolgens ten gunste van Air France. Ook aandeelhouder China Eastern Airlines wil participeren. Delta Air Lines, eveneens aandeelhouder, mag niet deelnemen vanwege de staatssteun die de maatschappij in de VS krijgt. De Nederlandse staat daarentegen heeft besloten niet mee te doen aan de aandelenemissie van Air France-KLM. „Het kabinet wil allereerst de kapitaalbehoefte voor KLM verder onderzoeken”, schrijft Hoekstra dinsdag in een brief aan de Tweede Kamer. „Vanwege de onzekere vooruitzichten voor het herstel van de luchtvaartsector en het ontbreken van een acute noodzaak bij KLM, wil het kabinet de komende periode benutten om hier een beter beeld van te krijgen.”Hoekstra schrijft dat het kabinet „in een later stadium definitief zal besluiten over eventuele kapitaalsteun”. Daarbij zal ook, door de onderneming, worden afgewogen „wat de impact is van de mogelijke maatregelen vanuit de Commissie op de bedrijfsvoering en financiële positie van KLM”. Hoekstra doelt onder meer op afstaan van slots op Schiphol.VerwateringDe beslissing niet te participeren heeft gevolgen voor het Nederlandse belang in Air France-KLM. Het kabinet bouwde dit in februari 2019 in het geheim en tot grote verrassing van de Fransen op tot 14 procent. Als alle 214 miljoen nieuwe aandelen worden uitgegeven, verwatert het Nederlandse belang tot 9,3 procent. In de brief aan de Kamer schrijft Hoekstra: „Deze wijziging […] heeft geen gevolgen voor de borging van de publieke belangen. De Nederlandse staat blijft een grote aandeelhouder en belangrijke stakeholder van de onderneming.” De minister wijst er ook op dat de zogenoemde ‘staatsgaranties’ van Nederland sinds kort gelden voor vijf jaar in plaats van negen maanden. Die garanties zijn afspraken tussen de Nederlandse staat en Air France-KLM over het gebruik van Schiphol als internationale hub en blijvende vestiging van KLM in Nederland. „Met deze staatsgaranties en de verlenging van de opzegtermijn wordt het publieke belang van KLM en Schiphol voor Nederland in voldoende mate geborgd.”SlotsDan de concessies die de Europese Commissie stelt aan Air France. Die zijn niet ongewoon. Brussel wil dat luchtvaartmaatschappijen die staatssteun krijgen daar iets voor terugdoen. De vrije interne markt moet worden beschermd. Europees Commissie Margrethe Vestager (Mededinging) heeft daarbij één instrument (remedy): beperking van het aantal slots. Dat zijn tijdsperioden om te starten en landen op luchthavens. Zo moest Lufthansa maximaal 24 slots op Frankfurt inleveren en 24 op München. Alleen dan mocht de Duitse overheid de luchtvaartmaatschappij financieel ondersteunen.Maar, stelden Air France en KLM de afgelopen maanden keer op keer, het ene slot is het andere niet. Op Frankfurt en München is nog plek, daar zijn nog niet alle slots vergeven. Een luchtvaartmaatschappij die wil vliegen op een van beide Duitse vliegvelden, kan daar gewoon terecht. Schiphol en de Parijse luchthaven Orly – aantrekkelijk voor vakantieverkeer, want dichter bij het centrum van Parijs en beter bereikbaar dan Charles de Gaulle – zijn echter vol. Schiphol telt op jaarbasis 500.000 slots (vliegbewegingen: landen of opstijgen) en daar komen er vrijwel zeker geen bij. Veel politieke partijen stelden in hun verkiezingsprogramma’s dat Schiphol niet of nauwelijks mag groeien. KLM heeft 50 tot 60 procent van de slots op Schiphol. Levert de Nederlandse luchtvaartmaatschappij er nu een paar in, als een remedy voor de overheidssteun, dan krijgt ze die nooit meer terug. Zo kost de tijdelijke staatssteun, aldus KLM, een hoop omzet op de langere termijn.

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *