Nineties Lab experimenteert met het theater van de toekomst




Theatercollectief Nineties Productions presenteerde vorig jaar al een van de interessantste experimenten van fysiek en online theater in coronatijd: de voorstelling Memento mori. Door gebruik van greenscreens bood de voorstelling live een andere ervaring dan op het scherm: waar je in het theater de achterkant van zwoegende acteurs in groene pakken zag, werd er in de digitale ruimte een hele wereld tot leven gewekt. Als bezoeker op afstand speelde het liveaspect echter ook een belangrijke rol: „Ook online is nog regelmatig een been te zien, als iemand probeert te verdwijnen onder een groene plaat. Het is geen gelikte film, eindeloos gemonteerd, maar mensenwerk, gemaakt op het moment dat je ernaar kijkt”, aldus de NRC-recensie destijds.Voor theatermakers Anne Maike Mertens en Yannick Noomen, de artistiek leiders van Nineties Productions, smaakte het theater in een digitale omgeving naar meer. Samen met Likeminds, IJ Producties en Performance Technology Lab, begonnen ze een laboratorium voor podiumkunstenaars met ideeën voor virtueel theater.Hun virtuele theater is gebouwd op basis van Ohyay, een onlineplatform dat de gebruiker in staat stelt om zelf digitale ruimtes te bouwen. Noomen: „Het is een soort fotoshop met alle soorten feeds die je kunt bedenken: video, audio, chatvensters, je kan allerlei interactieve elementen naast elkaar inzetten.” Digitaal ‘in de rij’Als dat enigszins abstract klinkt, valt het tijdens een bezoek aan het virtuele theater op zijn plek. Bij binnenkomst in het laboratorium ben je via je webcam ‘aanwezig’: met je videofeed sta je in de rij voor de ticketbalie, met voor en achter je andere bezoekers die eveneens live zichtbaar zijn. Steeds als de rij vooruit gaat moet je zelf een stapje vooruit zetten, tot je aan de ticketbalie daadwerkelijk de QR-code van je kaartje voor je webcam moet houden om binnen te kunnen komen. Het effect is begoochelend: je kan kletsen met de mensen om je heen in de rij, en het gevoel van écht aanwezig zijn is vele malen sterker dan in een omgeving als Zoom of Skype. Noomen: „Door de virtuele ruimte serieus te nemen als locatie konden we een digitaal hier-en-nu creëren, waarin je echt het gevoel krijgt dat je samen met andere mensen tijd doorbrengt. Maar we zagen ook dat er nog veel meer mogelijk was, mogelijkheden die ook buiten de coronacrsis van waarde zijn: je kan bijvoorbeeld publiek uit alle delen van de wereld trekken, iedereen zit gezamenlijk op de eerste rij en er is auditief en visueel ontzettend veel mogelijk.”Iedere week ander collectiefNa een oproep werden negen verschillende makers en collectieven geselecteerd die ieder een week in het (fysieke) lab aan de slag gaan, om vervolgens steeds op zaterdag hun werk voor het digitale publiek te tonen. Mertens: „Zelf maken we geen voorstelling maar bouwen we het virtuele theater, dat zich op basis van de input van makers en publiek blijft ontwikkelen.”De zorg voor de vertaling van alle aspecten van de live-ervaring van een theaterbezoek is doorgevoerd in alle aspecten van de omgeving. In de bar na de performance kun je op een barkruk plaatsnemen naast de persoon met wie je wilt praten, die je dan harder hoort dan het geroezemoes om je heen. In een steegje om de hoek kun je met graffiti je eigen kunst achterlaten, en in een discotheek kun je op muziek van een eveneens via videofeed aanwezige DJ een dansje wagen.

Lees ook: Het virtuele NITE HOTEL is een van de spannendste vondsten van de podiumkunsten

De enorme bewegingsvrijheid voor het publiek leidde tijdens de presentatie van het Vlaamse theatercollectief dinsdag.org echter ook tot problemen. De mogelijkheid om oneindig emoticons richting de spelers te sturen werd zo gretig omarmd dat de functionaliteit halverwege werd uitgeschakeld, omdat het de voorstelling waar het eigenlijk om zou moeten draaien volledig overschaduwde. Het laat zien dat een anoniem publiek vaak in puberaal gedrag vervalt, maar ook dat Nineties Lab een ronduit bedwelmend gevoel van bevrijding oplevert, als opwindende heruitvinding van het theater als collectieve ervaring.

Nieuwsbrief
NRC Cultuurgids

Wat moet je deze week zien, horen of luisteren? Onze redacteuren recenseren en tippen

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *