Notulen schadelijk voor vertrouwen – NRC




De staatsrechtelijk hoogst uitzonderlijke stap van het demissionaire kabinet om geheime notulen van enkele ministerraden uit 2019 openbaar te maken had moeten bijdragen aan het herstelproces van het vertrouwen. Niet alleen tussen burger en openbaar bestuur – ernstig verstoord door het handelen van de Belastingdienst in de Toeslagenaffaire – maar vooral ook tussen regering en Tweede Kamer. Het was de Kamer die om de vertrouwelijke stukken had gevraagd, nadat RTL Nieuws er vorige week al uit leek te putten. Die publicatie wekte de indruk dat het kabinet Rutte III twee jaar geleden doelbewust het parlement cruciale informatie over de Toeslagenaffaire had willen onthouden. En volgens RTL had de ministerraad meermaals over individuele Kamerleden van coalitiepartijen gesproken.

Bekijk hier de vrijgegeven notulen

De publicatie van de stukken, maandagavond, zal het vertrouwen van fractievoorzitters onderling voorlopig niet herstellen – eerder meer beschadigen. In de moeizaam verlopende formatie had informateur Herman Tjeenk Willink onder andere de taak van de Tweede Kamer gekregen om te onderzoeken of en hoe dat onderlinge vertrouwen hersteld kon worden. Tot nu toe was er vooral weinig vertrouwen in VVD-leider Mark Rutte. Maar de notulen van de vergaderingen van de ministerraad tonen dat Rutte niet alleen stond in zijn eis om loyaliteit van de andere regeringspartijen en hun Tweede Kamerfracties. Die eis gold coalitiebreed en werd ook aangejaagd door D66. Partijen spraken elkaar actief aan op het gedrag van partijgenoten in de Tweede Kamer. Vooral demissionair Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) had daarin een leidende rol.
Hij had zich in een vergadering van 12 juli 2019 als eerste „zeer ontstemd” getoond over Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA) en Helma Lodders (VVD) – volgens hem „activistische woordvoerders”. Hij wilde dat hun partijgenoten in het kabinet ze daarop zouden aanspreken. Koolmees kreeg daarop bijval van Rutte, die aangaf al bij Lodders „het belang van eenheid binnen de coalitie” te hebben benadrukt. Ook Wopke Hoekstra (CDA) en Kajsa Ollongren (D66) sloten zich daarbij aan.
Alleen D66-leider Sigrid Kaag gaf aan er „minder moeite” mee te hebben dat Kamerleden van de coalitie zich „openlijk tegen het kabinet afzetten”, hoewel niet onvoorwaardelijk.
Coalitie in elkaars armen
De notulen dwingen daarmee de coalitiepartners van het demissionaire kabinet Rutte III in elkaars armen: ze zijn allemaal medeplichtig geweest aan een cultuur die D66, CDA en de ChristenUnie vooral VVD-leider Rutte verweten. Voor Hoekstra en Kaag zal het nu moeilijker zijn om de harde toon over Rutte, waarmee ze de afgelopen weken steeds meer afstand van hem probeerden te nemen, te handhaven.
De notulen hebben ook consequenties voor oppositiepartijen die tot op heden weigerden om samenwerking met de VVD van Mark Rutte uit te sluiten. PvdA-leider Lilianne Ploumen en GroenLinks-leider Jesse Klaver steunden weliswaar een motie van wantrouwen tegen Rutte – die geen meerderheid kreeg – maar lieten de deur daarna op een kier door Rutte steeds weer de kans te bieden om zich deemoedig te tonen en te laten zien dat hij het vertrouwen wilde herstellen. Ploumen reageerde maandagavond op Twitter onthutst. Ze hekelde het „ kaltstellen van kritische Kamerleden”. En: „het achterhouden van informatie werd met goedvinden van het hele kabinet belangrijker gevonden dan waarheidsvinding.”
De bewering dat het kabinet welbewust bepaalde informatie aan de Tweede Kamer heeft onthouden klopt inderdaad, maar dat had het kabinet naar eigen inzicht goede redenen voor. Het ging om een verzoek van Omtzigt om een „volledige feitenrelaas” waarin hij precies wilde weten welke ambtenaar van de Belastingdienst mogelijk onrechtmatig had gehandeld. Dat irriteerde verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel (D66). Die vond, met steun van Rutte en de rest van het kabinet, dat „het handelen van betrokken ambtenaren niet tot in detail” moet worden gedeeld.
Het wederzijdse wantrouwen tussen Kamer en kabinet is met de openbaring van de notulen nog niet weggenomen. Al helemaal niet door de stap die het kabinet maandag zette met aangifte voor het mogelijk lekken aan RTL van de staatsgeheime stukken. In de begeleidende Kamerbrief laat premier Rutte opnieuw doorschemeren wie hij als mogelijke verdachte(n) ziet: de leden van de Parlementaire ondervragingscommissie.
Notulen pagina 4-5

Bekijk hier de vrijgegeven documenten

Nieuwsbrief
NRC De Haagse Stemming

Volg de formatie op de voet en word zelf een Haagse ingewijde

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *