NPO, geef vorm aan online publieke ruimte




Uit angst onaantrekkelijk te zijn voor jonge kijkers die filmpjes op internet verkiezen boven televisie kijken, wordt door de publieke omroep troosteloos tv-amusement verkozen boven journalistieke diepgang. Er was de laatste weken volop ophef over de Nederlandse publieke omroep, die televisieprogramma’s als Andere Tijden en Kassa marginaliseert ten gunste van Showcolade. Maar daarbij gaat het nog steeds om het blijven binden van mensen aan het medium televisie, en wordt er te weinig geïnvesteerd in het bewaken van publieke ruimte online. We moeten het hebben over de rol van de publieke omroep in de 21ste eeuw. Helaas is er in het publieke mediastelsel vooralsnog geen actuele visie op digitalisering.

Marietje Schaake is verbonden aan Stanford University. Marleen Stikker is directeur van Waag en professor of practice aan de Hogeschool van Amsterdam.
Welke informatie is in het algemeen belang en waar is die te vinden? Hoe organiseren we het publieke debat zonder dat manipulerende algoritmen leiden tot polarisatie? Hoe worden mensen van alle leeftijden betrokken? En wanneer is de macht van technologiereuzen te groot aan het worden in onze democratie? Die kwesties smelten samen als we naar de publieke omroep in een steeds digitalere wereld kijken. Een helder idee over de noodzaak om bij te dragen aan de ontwikkeling van een veilig digitaal publiek domein ontbreekt. Als digitalisering verder toeneemt, zonder dat er op dat gebied een duidelijke publieke taakopvatting is bij de NPO, ondermijnt dat het bestaansrecht van de publieke omroep. Daarom doen we hier een voorzet voor een actieve visie op het uitvoeren van de publieke, democratische rol in een digitaliserende wereld. De publieke omroep zit nog te veel gevangen in een verouderd frame: het maken en distribueren van tv- en radioproducties. Het is gericht op zenden en minder op interactie. Ondertussen is er nauwelijks een commercie-vrije online omgeving waar aantrekkelijke content voor jongeren wordt aangeboden. Zij vinden hun heil op TikTok en Snapchat, niet alleen om filmpjes te kijken, maar ook om die te maken en delen.Overgeleverd aan de commerciële platforms Het ‘nieuwe’ frame – inmiddels ook alweer bijna dertig jaar oud – is dat het internet het mogelijk maakt dat iedereen content kan maken, individuen, organisaties en professionals: de zogenaamde user-generated content. Helaas hebben alleen commerciële partijen daar de platforms voor gebouwd en daarmee zijn mensen en hun privacy vogelvrij verklaard. Doordat publieke omroepen geen verantwoordelijkheid hebben genomen om bij te dragen aan een breed online podium, hierin ook niet aangemoedigd door de politiek, is iedereen nu overgeleverd aan de commerciële platforms. Een nachtmerriescenario. De publieke omroep moet de radicale keuze maken online een publieke ruimte te helpen bouwen en die in te vullen. Het moet in elk geval stoppen met het faciliteren van dezelfde privacyschendende surveillancetechnologie als de Big Tech-partijen. Bezoekers van websites van de publieke omroep worden door cookies gevolgd. Wie het nieuws of een programma online bekijkt, treft gretige suggesties om een NOS-nieuwsbericht te delen op Facebook, Twitter of WhatsApp. Onder elke aflevering en elk fragment op Uitzending Gemist (NPO Start) wordt de internetgebruiker aangemoedigd om op sociale mediareuzen te linken. Op YouTube tref je dan ook filmpjes van Zondag met Lubach aan – die behoren tot de best bekeken Nederlandstalige clips. Het is logisch dat gemaakte programma’s ook online worden aangeboden. Maar door dat niet op een openbaar online platform te doen wordt het wegsluizen van het eigen publiek gefaciliteerd, en wordt intussen geen verantwoordelijkheid genomen voor het beschermen van mensen tegen de dataslurpende praktijken van de socialemediagiganten. Juist omdat minderjarige jongeren liever op het internet dan voor de tv rondhangen, is het beschermen van hun privacy en data extra gevoelig. Het kan en moet anders.

Lees ook dit opiniestuk: Op1 toont ongenadig de problemen van de publieke omroep

Geen cookies Het democratisch debat wordt ondertussen allang niet meer alleen gevoed met informatie die door media wordt verspreid. Op sociale media wordt alle data die een mens achterlaat door scrollen, surfen, bestellen, zoeken en navigeren opgeslagen en verhandeld. Met al die data worden gebruikersprofielen gemaakt, waarop al dan niet politieke reclames tot op de komma nauwkeurig worden toegespitst. Via zogenaamde ‘microtargeting’ bereiken die geïndividualiseerde reclames de gebruiker. Een publieke omroep moet, wil het een werkelijk publieke functie ook online betekenis geven, afstand doen van dit soort dataverzameling. Geen cookies, geen trackers en geen verwijzingen naar reclamebedrijven die doorgaan voor socialemediaplatforms.

Praat mee met NRC

Onderaan dit artikel

kunnen abonnees reageren.

Hier leest u meer over reageren op NRC.nl
.
Behalve mensen informeren met relevante programma’s over de impact van technologie, zoals Tegenlicht, kan de publieke omroep op basis van publieke waarden zoals toegankelijkheid, inclusiviteit en pluriformiteit bijdragen aan de ontwikkeling van een andere digitale ruimte. De publieke omroep is bij uitstek een organisatie met de schaal en het bereik om, in plaats van uitlevering aan Silicon Valley, mede verantwoordelijkheid te nemen voor openbare, niet-commerciële online platforms. Daarop kunnen eigen programma’s maar ook andere relevante content van musea, universiteiten, bibliotheken, maatschappelijke organisaties en jonge makers een nieuw, toegankelijk, online thuis vinden. Relevantie herwinnen Initiatieven als PublicSpaces, waarin allerlei publieke organisaties de krachten bundelen om het internet terug te veroveren in het algemeen belang, verdienen meer steun. Zij streven naar een decentraal, pluralistisch maar ook zelf-bestuurd platform. Het sociale platform Thorp, dat een alternatief biedt voor WhatsApp, is daar een voorbeeld van. Samenwerking is essentieel om schaal te behalen en om te investeren in de transitie naar een technologisch pakket en een aanbod van content, dat recht doet aan burgerlijke vrijheden. Dat vraagt ook wat van dan de overheid. Het nieuw te formeren kabinet zal moeten investeren in de ontwikkeling van het digitale publieke domein. Zonder een nieuwe, heldere visie op digitalisering zullen jongeren niet meer worden bereikt. En worden alle kijkers onnodig uitgeleverd aan de verdienmodellen van de grote, Amerikaanse, datareuzen. Om ervoor te zorgen dat een pluriform aanbod mensen van alle leeftijden bereikt, is het creëren van een veilige plek essentieel. Een publieke omroep die zich verliest in discussies over welke programma’s wel en niet mogen blijven, raakt haar legitimiteit kwijt. Door digitalisering te omarmen en een strategische positie te kiezen kan ze bijdragen aan het bouwen van een publieke, digitale, democratische ruimte en zo haar relevantie terugwinnen.

Nieuwsbrief
NRC Future Affairs

De spannendste stukken over de toekomst van tech, economie, klimaat en megatrends

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *