‘Of we iets van geweld zagen? Ja, van de politie’




Huilende getuigen, een schijnbaar onbewogen notities makende verdachte en een rechter die ruimte probeert te scheppen voor de emoties die de rechtszaak over de dood van George Floyd losmaakt. Maandag en dinsdag, de eerste dagen van de inhoudelijke behandeling tegen Derek Chauvin, de 45-jarige politieman die zijn knie net zo lang op de nek van arrestant Floyd hield tot-ie dood was, waren een voorspel op de komende weken die de zaak naar verwachting in beslag zal nemen. De maatschappelijke druk is groot. De dood van Floyd leidde vorig jaar tot maandenlange protesten, heeft ongetwijfeld invloed gehad op de Amerikaanse verkiezingscampagne en wordt nu nog ingeroepen door president Biden (over wie media berichten dat hij de zaak op de voet volgt) om een wet te steunen voor de hervorming van de politie.Het belang van de rechtszaak wordt weerspiegeld in de beslissing om hem live uit te zenden, inclusief beelden van de verdachte en de meeste getuigen, en in de zware bewaking van de rechtbank. De Verenigde Staten hebben in het recente verleden al vele steden zien ‘ontploffen’ na de vrijspraak van agenten die verantwoordelijk werden gehouden voor de dood van Afrikaans-Amerikaanse burgers.Wegblijven van ‘ras’Hoe verschillend hun aanpak verder ook is, het openbaar ministerie en de verdediging van Chauvin lijken allebei weinig heil te zien in het schilderen van de ruimere context van deze zaak. Alle politieke lading van Floyds dood, de massale protesten, de debatten, de wetten en regels die erna zijn ingevoerd, probeerden ze deze eerste dagen zorgvuldig buiten de rechtszaal te houden. Het woord ‘ras’ bleef achterwege en openbaar aanklager Jerry Blackwell onderstreepte in zijn openingswoorden ook dat deze zaak „niet over de politie als geheel gaat, maar alleen om de daad van deze ene agent en om diens motief. Het OM wil immers moord bewijzen.De strategieën van OM en verdediging vielen op te maken uit de openingswoorden van Blackwell en Chauvins advocaat Eric Nelson, en het verhoor van de eerste getuigen. Blackwell hield de juryleden voor dat zij hun ogen vooral moesten geloven als ze naar de videobeelden keken die omstanders hadden gemaakt van de 9 minuten en 29 seconden dat de politieman geknield op de arrestant bleef zitten. „Wat u ziet is moord.”De eerste getuigen van het OM waren vooral omstanders die hadden toegekeken en daar nu nog verdwaasd, verontwaardigd en bedroef over waren. Donald Williams, een voorbijganger die toevallig is getraind in vechtsporten en daardoor de nekklem van Chauvin zei te hebben herkend als levensgevaarlijk, zat af en toe met zijn hoofd te schudden. Een getuige die wegens haar jonge leeftijd alleen bij haar voornaam Darnella werd genoemd, legde een deel van haar verklaring huilend af. „Het was fout. Die man leed.”De verdediging zette twee lijnen uit. Aan de hand van het autopsierapport en getuigenissen van medische experts zullen zij proberen twijfel te zaaien over de doodsoorzaak van Floyd. In zijn lichaam werden sporen van de drugs methamfetamine en fentanyl aangetroffen. In plaats van door verstikking zou Floyd volgens zijn advocaten door hartfalen kunnen zijn omgekomen.Verder proberen ze de houding van de politie, die geen moment reageerde op de waarschuwingen van omstanders over de toestand van Floyd, te verklaren uit de situatie ter plekke. Met name in zijn verhoor van Donald Williams probeerde advocaat Nelson bij de jury het beeld op te roepen van een dreigende en opdringerige menigte rond de plaats delict. Hij somde alle scheldwoorden („zak”, „pussy ass bitch”) op die Williams naar de agenten had geslingerd en vroeg hem of het klopte dat hij „steeds bozer” werd. Aanklager Blackwell probeerde de indruk bij de jury weg te nemen van een grote vechtsporter die dreigend op de politieagenten was toegelopen. Had hij hun bevelen genegeerd, vroeg hij aan Williams. „Nee, ik ben weer op de stoep gaan staan toen ze dat vroegen.” Zo preludeerde het OM op alle argumenten van Chauvins verdediging. Nee, zei Blackwell, Floyd had geen hartaanval gekregen. Hij had ook geen overdosis drugs gebruikt, dan was hij aanvankelijk bij de arrestatie minder ‘bij’ geweest. De enige reden dat Floyd is gestorven, is dat de agent hem de adem had benomen. Op het filmpje is te zien hoe Floyd zijn rechterschouder probeert op te heffen. „Dat is om zijn longen de ruimte te geven zich te vullen, terwijl hij door Chauvin als een pannenkoek tegen het trottoir wordt gedrukt.” „Waren jullie, zoals dat heet, een roerige meute”, vroeg Blackwell aan Darnella. De verdediging maakte bezwaar tegen die vraag. De rechter leek dat bezwaar toe te wijzen, zuchtte toen en zei: „Afgewezen. Anders krijgen we nooit uitsluitsel over deze kwestie.” Darnella mocht ‘nee’ antwoorden. „Zag je iets van geweld”, vroeg Blackwell. „Ja”, zei Darnella. „Van de politie.”

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 31 maart 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *