Onthullingen ministerraad zetten opnieuw druk op formatie

Onthullingen ministerraad zetten opnieuw druk op formatie

[ad_1]


De eerste poging tot een formatie mislukte en bracht veel schade toe aan het onderlinge vertrouwen tussen fractievoorzitters, met name in VVD-leider Mark Rutte. De tweede poging, die bedoeld was om dat vertrouwen te herstellen, is sinds deze woensdag ook aan het wankelen gebracht.
De reden: bijna de volledige huidige ministersploeg zou tijdens overleg over de Toeslagenaffaire in 2019 doelbewust hebben besloten de Kamer informatie te onthouden, een politieke doodzonde. De Kamer eiste woensdag een brief van het kabinet en wil een debat over de kwestie.
De onthulling was van RTL Nieuws. In het najaar van 2019 was al bekend dat tienduizenden onschuldige ouders door de Belastingdienst jarenlang als fraudeurs waren behandeld. Volgens RTL spraken de ministers destijds gezamenlijk af dat ze niet alle beschikbare informatie zouden delen, in de hoop dat dit de kwestie niet groter zou maken. Ondanks openlijk gedeelde twijfels over de rechtmatigheid van die beslissing – mocht dit wel van de Grondwet? – werd de afspraak vastgelegd in de notulen, aldus RTL.
‘Rutte III-doctrine’
Kortom: de ‘Rutte-doctrine’, Ruttes vermeende afkeer van openheid die hem ook tijdens de recente verkiezingen geregeld parten speelde, lijkt ineens de ‘Rutte III-doctrine’, een kwaal van zijn héle kabinet.
In de ministerraad zou volgens RTL ook gesproken zijn over individuele Kamerleden die de Toeslagenaffaire aan het licht hadden gebracht. Met name CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt zou het hebben moeten ontgelden, nadat D66-bewindspersonen tijdens een ministerraad in juni 2019 ergernis uitspraken over de behandeling van de eigen staatssecretaris op het dossier, Menno Snel. VVD en ook CDA sloten zich daarbij aan. „We hebben geprobeerd de heer Omtzigt te sensibiliseren, maar dat is niet gelukt”, zou minister van Financiën Wopke Hoekstra over zijn partijgenoot hebben gezegd, volgens de notulen waarover NRC in januari al berichtte, maar zonder de bewuste quote.
Dat is pijnlijk voor Hoekstra: de indruk dat hij Omztigt als een lastpak zag, zal hem niet in dank worden afgenomen door de CDA-achterban, waar Omtzigt heel populair is. Hoek-stra deed er de afgelopen weken alles aan om dat beeld te voorkomen. Hij sprak steevast over „onze Pieter”.

Lees ook: Hoe team-Rutte de term ‘Rutte-doctrine’ liet verdwijnen

De onthullingen gooien zand in de motor van een formatie die al moeilijk op gang wilde komen. De eerste verkenningspoging na de Tweede Kamerverkiezingen liep stuk, nadat bleek dat Rutte in zijn gesprek met de verkenners toch had gesproken over een „functie elders” voor Omtzigt. Eerst ontkende hij dat, later gaf hij toe te hebben gelogen. Het beschadigde de verhoudingen tussen de VVD en het CDA en D66, die een breed gesteunde motie van afkeuring indienden tegen Rutte.
Twee weken geleden werd Herman Tjeenk Willink aangetrokken om de formatie te redden. Hij moet onderzoeken hoe het vertrouwen hersteld kan worden. Dinsdag en woensdag kwamen partijleiders bij hem langs voor een tweede gesprek. Ook Hoekstra en Sigrid Kaag (D66) liepen naar binnen om te praten over „de betekenis van een andere bestuursstijl en meer dualisme voor het vertrouwen’’ – één van de agendapunten van de informateur. Maar eenmaal buiten moesten ze vragen beantwoorden over hun eigen bestuursstijl – als ministers zaten zij bij de gewraakte ministerraden waarover RTL berichtte.
Kaag zei niet zeker te weten of ze er tijdens de bewuste ministerraden bij was, ze reist veel als minister van Buitenlandse Handel. Uit haar gepubliceerde agenda blijkt dat ze er wel was. Hoekstra weigerde vragen te beantwoorden en wil het debat afwachten. Rutte zei woensdag na zijn gesprek met Tjeenk Willink dat er „niks vreemds of onoorbaar gebeurd” is.
Vertrouwen herstellen
De onthullingen komen de onderlinge verhoudingen niet ten goede. Partijleiders gaven deze week meermaals aan dat ze zelfreflectie misten bij Rutte. Die had volgens hen niet zijn best gedaan om het vertrouwen in hem te herstellen. Ook D66 en het CDA hadden zich tot nu toe hard uitgelaten over de VVD-leider, die verantwoordelijk zou zijn voor een politieke bestuurscultuur waar zij zich tegen keerden. Maar nu blijkt dat zij daar zelf nadrukkelijk onderdeel van waren. „Als dit allemaal waar is”, zei Geert Wilders woensdag, dan is de formatie „voorbij” en zijn „nieuwe verkiezingen onvermijdelijk”.

Nieuwsbrief
NRC De Haagse Stemming

Volg de formatie op de voet en word zelf een Haagse ingewijde

[ad_2]

admin

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *