Ontsnapte het virus uit een lab? Nee. En toch

Ontsnapte het virus uit een lab? Nee. En toch

[ad_1]


Toegegeven, ik had me nooit echt verdiept in de zoektocht naar de oorsprong van het coronavirus. Maar afgelopen week begreep ik hoe aannemelijk de theorie is van een menselijk gemaakt virus dat uit een lab ontsnapt. Want het is wel erg toevallig dat de pandemie uitbreekt in de stad Wuhan, waar op dat moment een experiment plaatsvindt, gesponsord met Amerikaans geld en in samenwerking met zoöloog Peter Daszak van EcoHealth Alliance, waarbij wordt geprobeerd om menselijke weefsels met coronavirussen te besmetten.Nog altijd acht ik de kans groter dat het coronavirus de zoveelste zoönose is, een virus dat is overgesprongen van dier op mens. Toch zitten er verontrustende aspecten aan dit verhaal. Neem het team dat door de Wereldgezondheidsorganisatie naar China werd gestuurd om de oorsprong van het coronavirus te onderzoeken. Een van de deelnemers was diezelfde Peter Daszak, die met het instituut in Wuhan werkte aan een experiment waarbij virussen worden geconstrueerd die beter menselijk weefsel kunnen besmetten.In een online virologen-talkshow met leden van het team, onder wie de Nederlandse Marion Koopmans, krijg ik niet de indruk dat zij zich bewust zijn van het geopolitieke wespennest. Daszak vertelt niet hoe hij betrokken was bij de experimenten, maar beschrijft wel hoeveel respect hij voor zijn Chinese collega’s heeft, voor hun diepgravende werk in de zoektocht naar de weg die het coronavirus aflegde van dier naar mens. Het Deense lid van de missie beschrijft hoe onbehoorlijk, onbeleefd zelfs, het voelde om haar Chinese collega’s aan een kruisverhoor te onderwerpen, maar dat ze de vragen toch maar had gesteld. Was er iemand ziek geworden bij het lab? Nee mevrouw. Hun familieleden dan? Ook niet. Waren de samples van de labmedewerkers allemaal negatief? Ja hoor, allemaal negatief. Een ontsnapping uit het lab werd als ‘extremely unlikely’ bestempeld, aldus wederom diezelfde Daszak. Tsja. Vertrouwen de virologen hun Chinese collega’s te veel? Zijn ze naïef? Keer op keer is het duidelijk geworden dat de Chinese overheid de informatievoorziening rond de pandemie stuurt, door te manipuleren, chanteren, intimideren.Stel, er was een positief sample geweest bij een medewerker van het instituut voordat de uitbraak op de Wuhan-markt plaatsvond, zouden de missieleden dat boven tafel hebben gekregen door er gewoonweg naar te vragen? En wat zouden de gevolgen voor de Chinese collega’s zijn geweest als ze dergelijke informatie hadden prijsgegeven? Meng wetenschap en politiek en je krijgt politiek, zegt Daszak in de virologen-talkshow. Daarmee bedoelt hij: politici moeten zich niet bemoeien met virologen-zaken. „That’s a good one”, zeiden de talkshow-hosts. Maar niemand stelde een kritische vraag.De kritische vraag die ze hadden moeten stellen is of je die opmerking ook kunt omdraaien. Hoe vaak is wetenschap niet misbruikt door de politiek? Hoezeer hebben zij, met deze tandeloze missie, hun wetenschappelijke geloofwaardigheid laten exploiteren door de Chinese overheid?Er werd me nog iets duidelijk. Wetenschap moet je niet aan wetenschappers overlaten. Het mag dan onwaarschijnlijk zijn dat het virus uit een lab is ontsnapt, de kans is niet 0 procent. En er worden nog regelmatig experimenten uitgevoerd om gevaarlijke virussen nog gevaarlijker te maken. Virussen ontsnappen uit labs, polio ontsnapt, SARS-1 ontsnapt, SARS-2 vast ook. En wetenschappers zijn niet altijd brave, onschuldige mensen die je kunt vertrouwen. Soms zijn ze slordig, frauderen ze of worden ze gechanteerd door hun overheden. Soms ook besluiten ze de regels te negeren en op hun eigen morele kompas te varen. Kijk maar naar He Jiankui die op eigen houtje twee embryo’s met CRISPR-Cas genetisch veranderde. Gewoon, omdat het kon. Dus nee, ik ben er niet van overtuigd dat dit een labontsnapping is. Verre van. Maar ik ben er wel van overtuigd geraakt dat er veel strengere regels moeten komen voor dit type technologie en experimenten. En die regels moeten niet worden gemaakt door dezelfde microbiologen die ze uitvoeren. Die hebben namelijk veel te veel vertrouwen in de goedheid en oprechtheid van hun collega’s.
Rosanne Hertzberger is microbioloog.

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC Handelsblad
van 29 mei 2021

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 29 mei 2021

[ad_2]

admin

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *