Ook in coronadebat kunnen de partijen ‘crisismanager’ Rutte amper raken




Een beetje plichtmatig leest demissionair premier Mark Rutte (VVD) woensdag in het coronadebat zijn voorbereide antwoorden op. Binnen een paar minuten is hij alweer klaar. Ongevraagd recenseert Rutte de gedane suggesties uit de Tweede Kamer als „niets waar ik nu vreselijk van schrik”. Alsof de premier zegt: jullie hebben het me vandaag niet erg moeilijk gemaakt. Veel fractievoorzitters kijken wat verstrooid op van hun telefoons, een aantal staat dan toch maar op om de gang naar de interruptiemicrofoon te maken. Het moment is symbolisch voor hoe gezapig het coronadebat in de Tweede Kamer woensdag verliep. Terwijl de setting een bijzondere was: het komt vanwege het verkiezingsreces eigenlijk nooit voor dat de partijleiders precies een week voor de verkiezingen met elkaar in het parlement de degens kruisen. Maar omdat het kabinet maandag nog een persconferentie hield werd het reces er voor onderbroken. Het debat valt ruim een week na de aftrap van de tv-campagne bij RTL en komt een paar dagen voor de slotdebatten. Een uitgelezen kans dus om deze campagne van stilstand open te breken, en de VVD-premier en koploper in de peilingen te attaqueren.Jettens (D66) opmerking leidde tot gegniffel en het schudden van hoofden in vak KMaar weinig van dat alles deze woensdag. Het leek soms alsof de ventilatie in de Tweede Kamer na een jaar corona zo goed was dat elk vleugje verkiezingskoorts vliegensvlug werd weggeblazen. Bijna alle partijen lazen braaf hun spreektekst op, de meeste fractieleiders interrumpeerden elkaar niet. Terwijl tien van de vijftien sprekers ook lijsttrekker zijn van hun partij en er baat bij konden hebben ook in dit Kamerdebat hun onderlinge verschillen aan de kiezer te laten zien. Maar de meeste partijen voerden het coronadebat zoals ze eigenlijk altijd doen: ze hadden vragen op detailniveau aan het kabinet over de coronabesluiten, in plaats van dat ze met elkaar een fundamenteel debat voerden over waar het met Nederland na deze verkiezingen naartoe moet. De enige lijsttrekker die het debat wel actief opzocht is PVV-leider Geert Wilders. Hij viel vooral de „zorgvrekkigheid” van de VVD aan: onder tien jaar Rutte zou er te weinig in de zorg zijn geïnvesteerd waardoor er nu bedden en personeel tekort zijn. Wilders hengelde ook duidelijk naar de stem van horecaondernemers die door de lange sluiting mogelijk teleurgesteld zijn in de VVD. „Al heel lang is duidelijk dat de horeca het besmettingsgevaar niet is. U gijzelt een heel land in angst en onvrijheid, meneer Rutte.”‘De zoveelste leugen’ zei WildersWilders kon ook het meest geloofwaardig het verlengen van de avondklok bekritiseren. De PVV-leider verzette zich vanaf het begin tegen de vrijheidsbeperkende maatregel, terwijl andere partijen zich door het kabinet van de noodzaak ervan lieten overtuigen. Rutte beloofde de maatregel als eerste in te trekken zodra het kabinet kon versoepelen, een belofte die hij heeft gebroken. Wilders noemde het „de zoveelste leugen van Rutte sinds hij premier is”.

Lees ook: Hier ging de kiezer van Geert naar Thierry en weer terug naar Geert

Ook andere partijen hadden kritiek op het gemak waarmee Rutte het verlengen van de avondklok nu verdedigt. „Als je op meerdere terreinen versoepelt, hoe proportioneel is het verlengen van de avondklok dan nog?”, vroeg D66-fractieleider Rob Jetten zich af. GroenLinks-lijsttrekker Jesse Klaver zei dat het kabinet het geduld van zijn fractie „op de proef stelt”. Hij noemde de uitspraak van demissionair minister van Justitie en Veiligheid Ferd Grapperhaus (CDA), die had gezegd dat Nederlanders „meegroeien” met de avondklok. „Als je dat zegt, heb je het echt niet begrepen”, aldus Klaver.Speldenprikjes van D66 en SPPolitieke gevolgen had het allemaal niet: voorlopig blijft een ruime meerderheid de avondklok steunen. Ook op andere punten bleef het debat opvallend tam. Rond het plan om mensen die negatief getest of gevaccineerd zijn meer vrijheden te geven werden nog wat speldenprikjes uitgedeeld. Jetten (D66) zei dat hij dankzij het pleidooi hiervoor van zijn lijsttrekker Sigrid Kaag bij het RTL-debat nu „ook bij andere partijen beweging ziet”. Het leidde tot gegniffel en het schudden van hoofden in vak K, waar demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) zich naar Rutte boog en leek te zeggen: goed gejat, met dat plan voor een ‘coronapaspoort’ was ik allang bezig.

Lees ook: Een non-campagne in een crisis – en volop verliezers in de tussenstanden

Zagen veel partijen domweg geen kansen Rutte in dit debat aan te vallen? Het is waar dat eerdere kritiek in Kamerdebatten de VVD in de peilingen niet heeft doen wankelen. Een ander probleem: Rutte blijft graag in zijn rol van apolitieke crisismanager. SP-leider Lilian Marijnissen probeerde hem daar even uit te halen toen ze vroeg naar het ‘nationaal herstelplan’ waar Rutte als VVD-lijsttrekker in De Telegraaf voor had gepleit. Hoort bij dat plan van de premier ook dat de rijkste Nederlanders na de crisis meer belasting gaan betalen? Rutte wimpelde Marijnissen af. „Dan kom ik het terrein van de verkiezingscampagne, en daar stop ik.”

Nieuwsbrief
NRC Vandaag

Elke ochtend een overzicht van onze beste stukken en al het belangrijke andere nieuws

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *