Ook migratie is gebaat bij minder markt




Soms moet je graven tussen de regels van ambtelijk proza om op iets nieuws te stuiten. Recent kondigde de regering in een Kamerbrief aan dat vanaf nu een jaarlijkse ‘staat van de migratie’ naar het parlement gaat. Daar is vaker om gevraagd, maar dit voorjaar gaat het ervan komen. Dat is toch wel iets om even stil bij te staan.De verkiezingsdebatten laten zien dat het nodig is: asielmigratie en arbeidsmigratie worden voortdurend door elkaar gehusseld. Alle lijsttrekkers die ik zag, raakten al snel verstrikt in de problematiek rond vluchtelingen, terwijl die niet meer dan zo’n tien procent van alle nieuwkomers uitmaken.Een jaarlijkse ‘staat van de migratie’ maakt het mogelijk om een geïnformeerd debat te voeren. Het parlement zou deze uitnodiging met beide handen moeten aangrijpen, want nu geven deelbelangen meestal de doorslag. Zo gaan bedrijven over de arbeidsmigratie en universiteiten over de studiemigratie. De gevolgen zijn bekend. Tijdens de coronacrisis werden de schaduwkanten van de arbeidsmigratie uit Oost-Europa goed zichtbaar. Wie denkt dat de problemen bij slachthuizen een incident zijn, begrijpt niet dat slechte arbeids- en woonomstandigheden bij het verdienmodel horen. Het Turkenpension van vroeger is het Polenhotel van nu. Ook de studie- en kennismigratie vraagt om betere afwegingen. In 2019 studeerden zo’n 94.000 internationale studenten aan onze universiteiten en hogescholen. Uit eigen ervaring weet ik dat die veel bijdragen. Het gevolg is wel dat het Nederlands als academische taal steeds meer in het gedrang komt. Daar kun je voor kiezen, maar dat lijkt me niet iets om aan universiteiten over te laten. Verder bleek uit recent onderzoek van De Groene Amsterdammer dat met kennismigranten uit China en Rusland het risico van industriële spionage toeneemt. Het antecedentenonderzoek ligt bij de werkgever; de Immigratie- en Naturalisatiedienst kijkt er onvoldoende naar. Daarnaast kan de academische vrijheid in de knel raken: denk aan de door China opgezette Confuciusinstituten. Dat zijn een paar voorbeelden van de bedoelde en onbedoelde gevolgen van migratie. Het zijn evenzovele redenen voor een grotere rol van het parlement. Of zoals de regering schrijft: „Het kabinet deelt de visie dat deze overzichten bij kunnen dragen aan het debat en de kennis over het migratiebeleid.” Geordende migratie heeft zeker maatschappelijke meerwaarde. Op de arbeidsmarkt is alle ruimte voor mensen van elders, maar nu passen die vooral bij het streven naar flexibilisering. De kwestie is: hoe kan migratie bijdragen aan een nieuw sociaal contract? En hoe krijgt een duurzame verplichting tegenover vluchtelingen vorm?Die benadering helpt bij het overbruggen van maatschappelijke tegenstellingen. Meer openheid en voorspelbaarheid dwingen om voorbij deelbelangen te kijken. Afgezien van populistische partijen die het liever hebben over remigratie, richten de meeste partijen in hun verkiezingsprogramma’s de blik vooruit.Ze beloven minder markt. D66 wil onder ‘strenge voorwaarden’ arbeidsmigratie stimuleren: het mag „nooit een goedkoop alternatief zijn voor Nederlandse werkenden”. De SP bepleit regulering van uitzendbureaus om te „voorkomen dat arbeidsmigranten worden uitgebuit”. En het CDA zegt: „Migratie moet een bewuste keuze zijn en niet iets dat ons overkomt.”In een jaarlijkse ‘staat van de migratie’ ligt de erkenning besloten dat Nederland een immigratieland is geworden en wil blijven. Dat was lang een heikele kwestie: de ontkenning duurde voort terwijl het aantal nieuwkomers toenam. Nu heeft een kwart van de bevolking een migratieachtergrond. Dat zal verder toenemen.De prognose voorziet een groei met twee miljoen mensen tot 2050. Negentig procent van die groei vloeit voort uit migratie. Door corona is het migratiesaldo in 2020 gehalveerd ten opzichte van 2019: 59.000 vergeleken met 108.000. De verwachting is dat de migratie zal terugkeren naar het oude niveau.Deze vragen zijn door de actualiteit naar de achtergrond gedrongen, maar ze zijn volop aan de orde bij de voorbereiding van een nieuwe regeerperiode. Verschillende ministeries buigen zich momenteel over demografische trends. Dat is een mooie opdracht, die als vanzelf de aandacht richt op de lange termijn. Een jaarlijkse ‘staat van de migratie’ zet parlement en regering aan tot een weging van alle belangen en beginselen. Gelatenheid is geen goede raadgever: er is zeker ruimte om invloed uit te oefenen op de richting waarin de samenleving zich ontwikkelt. Wat zijn de keuzes wanneer we migratie gaan zien als een zaak van algemeen belang?
Paul Scheffer schreef onder meer Het land van aankomst en De vorm van vrijheid.

Nieuwsbrief
NRC De Haagse Stemming

Volg de verkiezingscampagne op de voet en word zelf een Haagse ingewijde

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

nrc.next
van 12 maart 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *