Over het waarom van Mark Rutte

Over het waarom van Mark Rutte

[ad_1]


De vraag was niet óf maar wanneer Wybren van Haga zich zou afscheiden van de man bij wie hij onderdak vond nadat hij uit de VVD was gezet. Je kon het voorspellen aan de hand van het aantal voorkeurstemmen dat hij kreeg: tweehonderdduizend, slechts vierduizend minder als/dan het stabiele genie zelf. Zoals Van Haga miljoenen vergaarde met zijn louche vastgoedbedrijf met de louche naam Sjopperdepop, verdiende hij zijn politieke kapitaal met al even louche beweringen over corona. Auf Flügeln des Gesanges steeg hij daarmee tot grote hoogten. Hij verstond zijn onverwachte succes als een oproep, een smeekbede: ze riepen hem, al die stemmen, kom, Wybren, kom… Hij kon er geen weerstand aan bieden, aan de sirenen die hem zelfstandige macht beloofden – het wachten was op een aanleiding.Het doet wat met een mens, de voorkeurstem. We herinneren ons Rita Verdonk, die er in 2006 meer kreeg dan lijsttrekker Mark Rutte. 620.555 waren het er, een getal dat ze net zo lang herhaalde tot we er stapelkrankzinnig van werden – misschien dat ze het nog weleens uitroept onder het bridgen: 620.555!De politicus met voorkeurstemmen die zich van zijn partij loszingt, is meestal geen lang leven beschoren: meteorieten in de dampkring.Bij Nieuwsuur maandag memoreerde ook Mark Rutte weer zijn aantal voorkeurstemmen: twee miljoen. Hij heeft ze net als Van Haga gecasht op corona, maar dan anders. Die stemmen kun je niet negeren, vindt Rutte, ze zijn het fundament onder zijn verlangen naar een volgende termijn. Zijn vierde, evenveel als Jan Peter Balkenende, maar dan met een langere gemiddelde duur.Je vraagt je af waarom toch. Welk motief drijft hem, anders dan ‘ik heb er ontzettend veel zin in’? Had Tjeenk Willink hem maar om een motivatiebrief gevraagd waarin hij het Nederlandse volk uitlegt waaruit dat heilig moeten van hem nou eigenlijk bestaat. (Minimaal een A4’tje en niet sjoemelen met regelafstand en corpsgrootte, ouwe kippendief!)Rutte praatte haastig bij Nieuwsuur, en onderbrak de interviewer vaak voordat ze haar vraag kon voltooien. Hij had radicale ideeën over bestuurlijke vernieuwing beloofd, we mochten hopen op de vrucht van diep nadenken over zichzelf, maar hij was met lege handen gekomen. Er kwam geen nieuwe bestuurscultuur, er waren geen radicale nieuwe inzichten, er was alleen maar meer Mark Rutte, die gaandeweg het gesprek in een wolk van lege woorden verdween.

Lees ook deze analyse: Rutte denkt ‘diep na’. Is het genoeg?

Het is opvallend hoe ambigu zijn spijtbetuigingen zijn en hoe dubbelzinnig hij verantwoordelijkheid neemt. Hij geeft toe dat er in de Toeslagenaffaire iets heel erg fout is gegaan, gevolgd door: „Dat is in ieder geval buiten mijn waarneming gebeurd.” De kwestie-Omtzigt was „een grote fout” als gevolg van „een verkeerde herinnering”. Hij noemt zich verantwoordelijk voor de obscure bestuurscultuur onder zijn leiding, maar benadrukt in één adem dat het de goede sfeer en de besluitvaardigheid diende. Bovendien was dat een gedeelde verantwoordelijkheid. Wanneer hij vervolgens diep heeft nagedacht over zichzelf, vertelt hij daar graag bij dat ‘de collega’s’ dat ook deden.Hij geeft met de ene hand en neemt met de andere. Sorry, echt, maar ik wist er niks van, geheugenverlies kun je iemand niet echt aanrekenen en de anderen hebben ook boter op hun hoofd.Macht is een lege plaats, schreef filosoof Claude Lefort over de democratie. Ze wordt op basis van verkiezingen, belangengroepen en tegengestelde maatschappelijke krachten telkens ingenomen door weer anderen, die haar tijdelijk bezetten en dan weer verdwijnen, zoals het hoort.Mark Rutte vereenzelvigt zich al te sterk met die lege plaats. In tien jaar tijd is hij ermee vergroeid geraakt, hij heeft bezit genomen van die leegte zoals die leegte ook bezit nam van hem.Oké, hij mag de lieu vide nog even bezetten, zijn vierde kabinet zal er heus wel komen, maar als de tekenen niet bedriegen, zal het geen lang leven beschoren zijn. We zullen ons Mark Rutte herinneren zoals we ons Jan Peter Balkenende herinneren. Niet of nauwelijks. Een lege plaats.
Tommy Wieringa schrijft elke week op deze plek een column.

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC Handelsblad
van 15 mei 2021

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 15 mei 2021

[ad_2]

admin

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *