PBL: economie secundair in nieuwe leefomgeving




De stelselmatige nadruk op het economische gebruik van de ruimte begint zich te wreken nu Nederland voor uitdagingen staat als klimaatverandering, woningnood en afnemende biodiversiteit. In plaats van de sterke nadruk op economisch nut, moet het nieuwe kabinet voor een balans zorgen waarin duurzaamheid en de positieve beleving van burgers een grotere rol spelen.Dat is een van de conclusies van een donderdag verschenen studie van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) naar de toekomstige inrichting van Nederland. In Grote opgaven in een beperkte ruimte schetst deze adviseur van het kabinet de dilemma’s waarmee beleidsmakers te maken krijgen. Hoe kun je tegemoet komen aan de wens om een miljoen huizen te bouwen en windmolen- en zonneparken aan te leggen, terwijl de ruimte schaarser wordt en klimaatverandering meer droogte én wateroverlast veroorzaakt?Volgens het PBL moet in plaats van de economische benutting een goed beleid voor de kwaliteit van de bodem en de waterhuishouding centraal komen te staan. „Als er niet meer aandacht komt voor de draagkracht van de fysieke leefomgeving, neemt het risico op schades en kapitaalvernietiging toe”, stelt het rapport. Vooral de landbouw, die 60 procent van het grondgebied beslaat, bemoeilijkt verduurzaming. „De huidige milieudruk door de landbouw veroorzaakt voor een belangrijk deel een onvoldoende kwaliteit van natuur, water en bodem”, aldus het PBL. Zo is de landbouw verantwoordelijk voor 40 procent van de stikstofdepositie in natuurgebieden (Natura 2000) en voor 60 procent van de zouten in regionale wateren.Ook voor de biodiversiteit is de invloed van de landbouw volgens het PBL negatief. De afgelopen dertig jaar is het aantal karakteristieke diersoorten van het platteland gehalveerd en dat geldt ook voor de populatie boerenlandvogels. Het aantal insecten is nog sterker afgenomen, terwijl op de meeste landbouwpercelen weinig tot geen leefruimte is voor planten en vogels.Om natuur, recreatie en woningbouw voldoende ruimte te geven, leidt dat mogelijk tot een halvering van het huidige landbouwareaal in 2050, schat het PBL.Door de woningnood is de druk om snel te bouwen groot, waardoor onvoldoende aandacht wordt besteed aan infrastructuur en locatie, constateert het PBL verder. Als voorbeeld noemt het de aanleg van wijken in gebieden waar de kans op overstroming groot is. Welk beleid er ook wordt gevoerd, dit zal direct gevolgen hebben voor de burger: of het nu gaat om de komst van een nieuwe woonwijk, een windmolen of een recreatieplas. Juist omdat nu meer vaart gemaakt moet worden (vanwege woningnood en klimaatverandering) is het belangrijker dat de burger – „veel meer dan nu” – tijdig wordt betrokken bij de besluitvorming.Het PBL benadrukt de noodzaak voor Nederland om klimaatverandering tegen te gaan. In de afgelopen honderd jaar is de temperatuur met 2 graden gestegen en dat is tweemaal zo veel als de mondiale trend.

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 9 april 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *