Protest Riffijnen is stuurloos zonder leider Zafzafi

Protest Riffijnen is stuurloos zonder leider Zafzafi

[ad_1]


‘Wij zijn allemaal Zafzafi”, schreeuwde een menigte Riffijnen woensdag voor de poorten van de gevangenis van de stad Al Hoceima aan de Marokkaanse kust. Ze verwelkomden zo de vrijlating, bij het einde van de ramadan, van zeventien activisten van de Riffijnse protestbeweging Hirak, onder wie de tot twintig jaar cel veroordeelde Hassan Barba en Wassim El Boustati. Hun vreugde was echter niet compleet. Zolang koning Mohammed VI hun leider Nasser Zafzafi (41) geen gratie verleent, zien ze geen reden tot groot feest. En dus begonnen de bewoners Al Hoceima het Suikerfeest zonder al te veel hoop op een betere toekomst. Door toenemende repressie – deels onder het mom van coronamaatregelen – zijn de Riffijnen afgelopen jaar steeds verder geïsoleerd geraakt. Hun protestbeweging is stuurloos nadat Zafzafi eind april via een brief uit de gevangenis aankondigde niet langer de leider te willen zijn. „Vanuit mijn cel kan ik niet over de toekomst van de Hirak beslissen”, lichtte Zafzafi in een gesprek met de Spaanse krant El Mundo toe. „Het Riffijnse volk zal dat zelf via een open dialoog moeten doen.” Het is de vraag hoe realistisch deze wens is. De Rif lijkt murw gebeukt na het breken van de protesten van 2016 en 2017, toen de Riffijnse volksbeweging, Zafzafi voorop, maanden achtereen de straat op ging om betere leefomstandigheden te eisen. In mei 2017 werd Zafzafi na een klopjacht van dagen gearresteerd op beschuldiging van separatisme. Hij werd mishandeld en kreeg twintig jaar cel. Een aantal weken lang ging men nadien nog de straat op om zijn vrijlating te eisen, maar vrijwel ieder protest ging met nieuwe arrestaties gepaard. Vreemde stilteNu „heerst een vreemde stilte in de stad”, zegt de 55-jarige filosoof en activist Jamal El Mahdali over de sfeer in zijn geliefde Al Hoceima. „Van het levendige centrum van de Rif is niets meer over”, appt de Riffijn. „De protesten zijn neergeslagen. De werkloosheid is enorm. De armoede is schrijnend. Jongeren willen massaal weg. Er is niemand meer die nog opstaat namens het murw geslagen volk.”Door de coronamaatregelen en toenemende repressie is de situatie van de Riffijnen afgelopen jaren verder verslechterd. Al Hoceima werd op gezag van de regering in Rabat steeds verder ‘verarabiseerd’. Vanuit alle delen van Marokko zijn agenten naar de Rif overgebracht om de orde te handhaven. Internationale media werden op afstand gehouden. De bevolking maakt zich dan ook weinig illusies over de nationale verkiezingen van september. El Mahdali: „Wie wekt ons uit deze nachtmerrie zodat we vrij kunnen leven?” De onvrede gaat in de Rif zo van de ene generatie over op de andere. Oudere Riffijnen zijn niet vergeten dat de toenmalige kroonprins Hassan II in 1958 – twee jaar na de onafhankelijkheid van Marokko – een slachting onder hen aanrichtte waarbij honderden doden vielen. In 1984 brak weer opstand uit. Ook die werd door Hassan II, dit keer als koning, neergeslagen. Al die jaren is nauwelijks geïnvesteerd in het geïsoleerde gebied, waardoor de werkloosheid onverminderd hoog en de gezondheidszorg gebrekkig bleef. Een groot investeringsproject dat begin deze eeuw voor de Rif was aangekondigd kwam er nooit en vormde een voedingsbodem voor de protesten, die eind oktober 2016 losbraken.„De Rif en zijn botsende relatie met het centraal gezag in Marokko zijn een repeterend gegeven”, legt Marokko-kenner Paolo De Mas uit, die onlangs samen met Herman Obdeijn en Nadia Bouras een herziene uitgave van Geschiedenis van Marokko maakte. „De overheid slaagt er niet in de protesten te kanaliseren en tegemoet te komen aan de op zich redelijke eisen. En onder de Riffijnen zijn verschillende bewegingen die in niets willen toegeven en zich daardoor makkelijk tegen elkaar laten uitspelen. Als je niet bereid bent tot compromissen krijg je vaak niks. Daarom loopt het in de Rif vrijwel altijd op geweld uit.” Voor het centrale gezag zijn de problemen in de Centrale Rif bovendien hanteerbaar, voegt De Mas toe. „Rabat maakt zich grotere zorgen over de grote steden, vanwege de massaliteit van de daar opgehoopte sociaal-economische problemen.” Activistische imamMaar Riffijnen geven zich niet snel gewonnen. De activistische imam Elmortada Iamrachen, bijvoorbeeld, werd in 2017 wegens uitingen van ‘terroristische sympathiën’ op Facebook tot vijf jaar cel veroordeeld. In de zomer van vorig jaar kreeg hij gratie van ‘M6’. Iamrachen kreeg last van psychische problemen, maar opgeven zit niet in zijn karakter. „Als de koning echt een politieke doorbraak wil, dan had hij álle gevangenen van de Hirak vrij moeten laten. Te beginnen met Zafzafi”, laat Iamrachen via Whatsapp vanuit Al Hoceima weten. „Jongeren staan klaar om het over te nemen. Maar dat kunnen ze alleen als er hervormingen komen die de economische situatie verbeteren. Nu zijn we net zover als bij het begin van de protesten in 2016.” Leraar filosofie El Mahdali hoopt dat de nieuwe generatie zijn vrijheidsstrijd voortzet. Maar de praktijk is weerbarstig. Er dreigt met het terugtreden van Zafzafi een machtsvacuüm in de volksbeweging te ontstaan. Opmerkelijke nieuwe kopstukken onder de jonge generatie hebben zich noch in Marokko, noch in de diaspora aangediend. Veel jonge Riffijnen prefereren een vertrek naar Europa boven een strijd in de Rif. Dit ondanks de expliciet aan hen gerichte oproep van Zafzafi uit de gevangenis: „Het gaat om de vrijheid in het hele land,” schreef hij. „De prijs die we betalen is hoog. Maar dat hoort bij dit soort processen. Ik heb zelf twee aanslagen overleefd en ben tot twintig jaar cel veroordeeld. Ik heb me nooit overgegeven.” „Dat kan ook niet”, stelt El Mahdali resoluut. „Ik geloof niet dat Zafzafi er goed aan doet terug te treden. Hij is door de Riffijnen vanwege zijn toewijding en trouw aangewezen als het gezicht van de Hirak. Het zou beter zijn als Zafzafi doorzet. De Hirak heeft geen leider nodig. Nee. De Hirak heeft Zafzafi nodig. Hij is onvervangbaar.”

[ad_2]

admin

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *