Regio durft zich (een beetje) met Myanmar te bemoeien




Terwijl betogers in Myanmar begrafenisrituelen hielden voor generaal Min Aung Hlaing en daarbij aardewerken potten stuk sloegen, liep de generaal in kwestie in een normaal pak zoals normale regeringsleiders dat dragen een vliegtuigtrap af in de Indonesische hoofdstad Jakarta. De Indonesische militairen salueerden voor hem zoals ze dat deden voor elke andere regeringsleider die arriveerde.Afgelopen zaterdag hield ASEAN, het samenwerkingsverband van tien Zuidoost-Aziatische landen, een speciale top over de crisissituatie in lidstaat Myanmar. Die top op zich was al bijzonder, omdat ASEAN als één van de belangrijkste uitgangspunten heeft dat zijn leden zich niet met elkaars interne aangelegenheden bemoeien. Maar de dood van bijna 750 onschuldige inwoners van Myanmar en de duizenden arrestaties sinds het leger de macht greep, op 1 februari, waren voor de Indonesische president en gastheer Joko Widodo genoeg reden om dat principe voor even aan de kant te zetten. De uitkomst van hun overleg was verrassend concreet, met vijf punten waarop de landen consensus hadden gevonden. Er moet onder andere een speciale ASEAN-gezant worden aangesteld die ook naar Myanmar zal gaan afreizen en daar bemiddeling op gang moet brengen. Ze willen dat er „een constructieve dialoog tussen alle betrokken partijen op gang komt voor een vreedzame oplossing”, aldus de ASEAN in de slotverklaring. En er komt humanitaire hulp via hun al bestaande hulporganisatie. Protest boet aan kracht inNiet dat de inwoners van Myanmar nu grote opluchting zullen voelen of denken dat alles snel goed komt. In aanloop naar de top hield het leger zich relatief rustig, dat zorgde ervoor dat afgelopen weekend verspreid over het land weer meer mensen de straat op durfden te gaan om zich te laten horen tegen de staatsgreep. De weerzin tegen de legerleiding is nog altijd groot, maar het bloedige neerslaan en gericht schieten op demonstranten boezemen angst in en hakken in op de mentale weerbaarheid van inwoners. Myanmar begint steeds meer trekken van een ‘failed state’ te vertonenDe ‘burgerlijke-ongehoorzaamheidsbeweging’, de algemene staking van werknemers in zowel de publieke als de private sector, lijkt zo bijna drie maanden na de staatsgreep iets aan kracht in te boeten. In de particuliere sector pakken bedrijven de draad weer op. Bij de overheid minder, maar daar zet het leger zware druk om ervoor te zorgen dat mensen weer aan het werk gaan. Ze trekken huisvesting en vergunningen in. En ze dreigen bijvoorbeeld van tientallen artsen hun paspoort af te nemen – zij worden ook aangeklaagd voor opruiing, omdat de ongehoorzaamheidsbeweging ooit in de ziekenhuizen was begonnen. Oppositie niet op ASEAN-topIntussen hebben tegenstanders van de coup een regering van nationale eenheid uitgeroepen, met officieel Aung San Suu Kyi en president Win Myint als leiders. Het is zwaar symbolisch die twee aan het hoofd te stellen, aangezien beiden al sinds 1 februari vastzitten. Maar hun National Unity Government (NUG) is een serieuze poging om het zo verdeelde Myanmar te verenigen, ze hebben er veel meer vooraanstaande leden van etnische minderheden en ook gewapende groepen bij betrokken dan de National League for Democracy, de partij van Aung San Suu Kyi, ooit heeft gedaan. Háár regering bestond toch vooral uit Birmese mannen van middelbare leeftijd.

Lees ook dit nieuwsbericht over de ASEAN-top van dit weekeinde

Die NUG wilde heel graag als partij worden uitgenodigd bij de ASEAN-top en ze was dan ook furieus dat generaal Min Aung Hlaing namens Myanmar mocht aanschuiven. Zijn deelname gaf hem een maar al te welkome internationale erkenning als regeringsleider – de onderlinge afspraak van de andere lidstaten om hem niet als staatshoofd aan te spreken, veranderde dat beeld niet. De slotverklaring werd ook afgezwakt in zijn voordeel: een oproep om de duizenden politieke gevangenen vrij te laten, haalde de tekst niet. Juist dat vrijlaten van gevangenen is één van de belangrijkste eisen van de NUG om überhaupt met de legerleiding in gesprek te treden. Net als het terugtrekken van militairen en het in ere herstellen van de verkozen parlementariërs van de verkiezingen in november – waar de hele staatsgreep mee is begonnen. De legerleiding beweert dat er grootschalig fraude was gepleegd bij die stembusgang, waarna ordeherstel nodig zou zijn geweest. Leger trekt eigen planIn plaats daarvan begint Myanmar trekken van een failed state te vertonen, met oplopende voedseltekorten en schattingen van een economische krimp van wel 20 procent voor dit jaar. Volgens het Wereldvoedselprogramma (WFP) van de Verenigde Naties zou het aantal inwoners dat voedselhulp van het WFP nodig heeft de komende maanden oplopen van 1,3 miljoen tot 3,3 miljoen. Achter de schermen zou generaal Min Aung Hlaing zich in Jakarta welwillend hebben opgesteld, hij zou zich niet tegen bemiddeling of hulp van ASEAN hebben uitgesproken. Maar wat daarvan overblijft nu hij terug in eigen land is? Het leger trekt zich notoir weinig van de buitenwereld aan. De woordvoerder van de NUG maakt zich in elk geval weinig illusies, zei hij tegen de Japanse website Nikkei Asia: „Verklaringen zijn makkelijk, maar als er niets mee gebeurt zijn ze betekenisloos. We moeten afwachten en kijken of ze hun troepen terugtrekken.” Zondag was dat laatste nog niet het geval: opnieuw kwamen meldingen binnen van patrouilles, arrestaties en mishandeling door het leger.
Overlegverband
De Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) is opgericht in 1967, uit angst voor communistische invloeden, met aanvankelijk alleen Indonesië, de Filippijnen, Maleisië, Singapore en Thailand als leden. De overige leden Laos, Cambodja, Vietnam, Myanmar en Brunei haakten in de loop der jaren aan. Pas veertig jaar later, in 2007, kwamen de lidstaten een eerste officieel charter overeen. Er is maar heel weinig effectieve samenwerking tussen de landen: de belangrijkste principes zijn dan ook non-interventie bij interne aangelegenheden en respect voor elkaars soevereiniteit. Besluiten dienen altijd unaniem genomen te worden.

Nieuwsbrief
NRC De Haagse Stemming

Volg de formatie op de voet en word zelf een Haagse ingewijde

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *