Rekenkamer: slechte controle op corona-uitgaven




Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van Hugo de Jonge (CDA) heeft te weinig grip op de extra miljarden die het uitgeeft in de coronacrisis. Het financieel beheer over de uitgaven om de coronapandemie te bestrijden schoot in 2020 „ernstig tekort” en is ook nu, halverwege 2021, nog steeds niet op orde.Dat concludeert de Algemene Rekenkamer in zijn jaarlijkse onderzoek naar de financiën van de rijksoverheid in het voorgaande jaar. Het gaat om 5,1 miljard euro aan publiek geld dat in 2020 door VWS deels onrechtmatig is uitgegeven aan onder meer de inkoop van mondkapjes, andere beschermingsmiddelen, beademingsapparatuur en testmaterialen, schrijft de Rekenkamer.De Rekenkamer benadrukt dat het veelal niet om nieuwe, corona-gerelateerde problemen in de financiële huishouding gaat, maar om al langer bestaande problemen die door de pandemie extra zichtbaar zijn geworden. De coronacrisis heeft „structurele zwakheden” aan het licht gebracht. „Het lag dus niet alleen aan de crisis, want er wás al wat aan de hand.”Al in september vorig jaar was bij het ministerie zelf duidelijk dat het financieel beheer niet op orde was. Toch duurde het tot begin mei van dit jaar voor minister De Jonge met een ‘verbeterplan’ kwam. Dat was nadat de Rekenkamer in april formeel bezwaar had gemaakt tegen het financieel beheer van het ministerie. De Rekenkamer wilde daarmee voorkomen dat de problemen in 2021 zouden voortduren. Door het verbeterplan heeft de Rekenkamer het bezwaar ingetrokken.

Lees ook: Wat gebeurde er met de miljarden uit het grootste steunpakket ooit?

Organisatie niet tijdig versterktDe groep mensen binnen VWS die de geldstromen moet bewaken „is niet tijdig versterkt”, schrijft de Rekenkamer. Het gevolg is dat er bijvoorbeeld ontvangstbewijzen ontbreken voor leveringen van beademingsapparatuur aan zorginstellingen. „Ook is niet duidelijk of de aantallen afgenomen coronatesten op facturen die de minister van VWS betaalde klopten.” Daarbovenop is het parlement te laat geïnformeerd, oordeelt de Rekenkamer, bijvoorbeeld over een belangrijke overeenkomst die het ministerie sloot. Daarmee is het budgetrecht van het parlement geschonden.Ook minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) schoot tijdens de coronacrisis tekort, oordeelt de Rekenkamer. Zo had hij als toezichthouder binnen het kabinet eerder moeten ingrijpen bij het falende financieel beheer van VWS. Ook bij de noodsteun voor bedrijven, instellingen en werknemers heeft hij zijn rol niet vervuld. Als minister van Financiën had hij met die steun moeten instemmen vóórdat de ministerraad erover besloot. Dat is bij slechts 10 van de 27 steunregelingen daadwerkelijk gebeurd. In 2020 is 29 miljard euro aan de coronacrisis uitgegeven.De Rekenkamer constateert bij meer ministeries onrechtmatigheden in de corona-uitgaven. Ook bij crisisuitgaven van de ministers van Economische Zaken, Landbouw en Binnenlandse Zaken is het parlement te laat of onvolledig geïnformeerd.Volgens de Rekenkamer is de 30.000 euro die het kabinet de gedupeerden in de Toeslagenaffaire vlak voor Kerst beloofde, eveneens niet rechtmatig tot stand gekomen. Het ministerie van Financiën informeerde het parlement, maar deed gelijktijdig mededelingen op sociale media waardoor het een besluit en geen voorstel leek. „Daarmee is het parlement voor een voldongen feit gesteld.”Te grote foutmargesDe Rekenkamer is bijzonder kritisch over het gevoerde beleid in 2020. Elk jaar op de derde woensdag van mei komt de Rekenkamer met zijn oordeel over de jaarrekeningen van alle ministeries, die het kabinet op deze dag naar het parlement stuurt.Zowel bij de uitgaven als bij de verplichtingen die de ministers van het kabinet-Rutte III zijn aangegaan, was er in 2020 zoveel niet op orde dat „de tolerantiegrens” die de Rekenkamer hanteert, is overschreden. Maximaal 1 procent van alle uitgaven en verplichtingen mag fouten en onzekerheden bevatten, maar in 2020 was dat bij 1,5 procent aan uitgaven en 2,5 procent van de verplichtingen het geval. Het gaat in totaal om 4,3 en 9,1 miljard euro. De laatste keer dat de tolerantiegrens zo werd overschreden, was twaalf jaar geleden. Dit vraagt extra aandacht van het parlement om herhaling te voorkomen, schrijft de Rekenkamer.

Lees ook: Defensie bezuinigde in tien jaar tijd minder dan beoogd

Een „ernstige onvolkomenheid” ziet de Rekenkamer ook bij het ministerie van Defensie. Sinds 2018 wijst de Rekenkamer erop dat de minister van Defensie Ank Bijleveld (CDA) onvoldoende zicht heeft op de achteruit gaande staat van de 11.000 gebouwen en 34.000 hectare aan terreinen die het ministerie bezit. Terwijl voor een goed functionerende krijgsmacht „een veilige werkomgeving essentieel is”. Volgens de Rekenkamer is er al jaren onvoldoende budget voor onderhoud. Het achterstallig onderhoud neemt toe. Terwijl het budget „dat nu al ontoereikend is, volgens interne ramingen na 2022 bijna wordt gehalveerd”.

Nieuwsbrief
NRC De Haagse Stemming

Volg de formatie op de voet en word zelf een Haagse ingewijde

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *