Sofagate was een staaltje machtspolitiek, geen seksisme




‘Omdat ik een vrouw ben,” zei Commissievoorzitter Ursula von der Leyen maandag in het Europees Parlement, toen haar werd gevraagd hoe het kwam dat zij onlangs in Ankara voor schut was gezet met een ontbrekende stoel. „Ik voelde me gekwetst en alleen, als vrouw en als Europeaan”, zei ze. „Dit laat zien hoeveel er nog moet gebeuren voor vrouwen als gelijken worden behandeld, altijd en overal.”Hiermee koos Von der Leyen wel een heel beperkte uitleg van wat inmiddels ‘sofagate’ is gaan heten. Seksisme kan hebben meegespeeld, maar de diepere betekenis van deze vernedering in het paleis van de Turkse president Erdogan ligt toch echt op het politieke en geopolitieke vlak. Dit gaat over de machtsverhoudingen in Europa. En over de manier waarop Von der Leyens ‘geopolitieke Commissie’ en het Europese belang waar die voor staat, niet alleen door buitenlandse machthebbers wordt ondermijnd als dat zo uitkomt, maar net zo goed door de EU-lidstaten. Voordat ze de seksismekaart trok, stond het beeld van ‘sofagate’ als een huis. Dat geïrriteerde „Uhmm” van de Commissievoorzitter, die vragend omhoog gedraaide handpalm. En dat betrapte gezicht van Europees president Charles Michel, vertegenwoordiger van de EU-lidstaten, die vlug op de enige beschikbare stoel was gaan zitten en haar liet staan. Von der Leyen kwam sterk uit deze episode. Het waren Michel en Erdogan die zich daarna wekenlang in bochten wrongen om zichzelf vrij te pleiten. Hoe vaker ze hun gedrag probeerden goed te praten, hoe meer uitvluchten ze verzonnen of vrouwenconferenties beloofden, hoe lulliger het voor ze werd. Dat was hun verdiende loon.Door het vrouwelijke slachtoffer te spelen, geeft Von der Leyen zichzelf en de Commissie een trap naVerdiend, want het gaat altijd zo – niet alleen nu een vrouw Commissievoorzitter is, maar altijd, ook onder mannelijke voorzitters. Sommige derde landen houden niet zo van de Commissie. De Commissie staat symbool voor de hele Europese integratie. Voor dingen samendoen, een sterk Europa. Jaloerse rivalen doen daarom liever zaken met de lidstaten, apart, één voor één. Ze spelen de 27 tegen elkaar uit om een gemeenschappelijke Europese aanpak te bemoeilijken of te saboteren. Het is een ingewikkeld spel, maar China, Rusland en Turkije spelen het met verve. En er zijn altijd lidstaten te vinden die willen meespelen, omdat zij óók een gemeenschappelijke Europese aanpak willen verzwakken of verhinderen.Als Commissievoorzitter Juncker met president Tusk in Turkije was, zei Von der Leyen, kreeg hij wel een stoel. Dat klopt. Maar Erdogan kleineerde Juncker ook. Hij liet hem soms uren wachten. Toen Juncker eens te weinig geld bood voor de opvang van Syrische vluchtelingen, sneerde Erdogan dat Luxemburg een gat was, „vergelijkbaar met een klein Turks stadje”. Er is een video van Juncker en Tusk die met Donald Trump op de foto gaan. Trump negeert Juncker, die zegt: „Er is er hier een teveel.”China biedt EU-landen leningen voor infrastructuurprojecten, met voorwaarden die Europese aanbestedingsregels schenden. Dat doet China expres: hoe meer EU-landen clashen met de Commissie, hoe zwakker Europa wordt. Verdeel en heers. En het werkt: Hongarije, een Chinese hub in Europa, blokkeert constant EU-verklaringen over Chinese mensenrechten.Ook de Britten doen zoveel mogelijk bilateraal. Toen de VS, het VK en de EU laatst sancties instelden tegen China, had de Britse minister Dominic Raab het over „onze partners, 30 in totaal”. Londen weigerde zelfs maandenlang de EU-ambassadeur behoorlijk te accrediteren.Zo zijn er nog honderden voorbeelden. Die ontbrekende stoel was geen incident, maar een patroon. En het was niet Von der Leyen of een vrouw die hier werd afgezeken, maar de machtigste Europese institutie die er is. Door het vrouwelijke slachtoffer te spelen, geeft Von der Leyen zichzelf en de Commissie een trap na. Michel en Erdogan hadden dit niet moeten doen – óók niet als de Commissievoorzitter een man was geweest.
Caroline de Gruyter schrijft wekelijks over politiek en Europa.

Nieuwsbrief
NRC Europa

Onze EU-correspondenten over belangrijke voorstellen tot relletjes uit de wandelgangen

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *