Terrassen, tegenmacht en machtsevenwicht – NRC

Terrassen, tegenmacht en machtsevenwicht – NRC

[ad_1]


Den Haag lonkt in de formatie naar een nieuwe bestuurscultuur, omdat het volgens critici ontbreekt aan openheid, tegenmacht en aandacht voor de uitvoering. Wat dit betreft is de discussie, deze week, over coronabeleid en terrassen een schitterende testcase. Je kunt niet zeggen dat premier Rutte en vicepremier De Jonge gesloten zijn over de coronabestrijding. Ze bieden al maanden – nu niet lachen – ‘perspectief’. Ze moeten ook wel, anders gaat het geloof in alle vrijheidsbeperkingen verloren. De ellende is alleen dat bij corona elke vooruitblik neerkomt op een slag in de lucht, en nu betaalt het landsbestuur de prijs: het enige perspectief dat Rutte en De Jonge blijken te bieden is perspectief op het vorige perspectief. Hoe pijnlijk.Dan het punt van tegenmacht. De kritiek is dat de Kamer als controleur van de macht te veel als ja-knikker is gaan opereren – er zit veel in. Maar mede in reactie hierop kent de Haagse bestuurscultuur maatschappelijke spelers informele tegenmacht toe. Besturen als ‘polderen’. Je zag het toen vorige week bleek dat het kabinet nadacht over versoepelingen van de lockdown. Het RIVM reageerde bezorgd, ziekenhuizen waarschuwden, virologen ook. Nadat zondag bleek dat het kabinet naar ze had geluisterd – geen versoepelingen – kwamen burgemeesters van grote steden met hun tegengeluid: de politie, zeiden ze, kan naleving van deze lockdown niet langer handhaven. Het kabinet hield stand. Een boeiend conflict, omdat critici van de bestuurscultuur, zoals informateur Tjeenk Willink, vaak vaststellen dat de politiek te weinig let op uitvoerbaarheid van besluiten.Het geheel laat vooral zien hoeveel belangentegenstellingen bij zo’n grote beleidsvraag spelen. Geen bestuurder heeft in zo’n veelvormig veld van betrokkenen het gemak om te zeggen: ik heb gelijk, basta. De kunst van bestuur is dan juist het omgekeerde: informele tegenmachten op elkaar te laten inwerken, en dan een zo aanvaardbaar mogelijke uitkomst bereiken. Dan is niemand helemaal tevreden, en dat is doorgaans een teken dat er met alle belangen rekening is gehouden. Evenwicht dankzij tegenwicht.Daarna heeft dé drager van tegenmacht, de Tweede Kamer, het laatste woord. Tegenmacht is ook macht – kijk naar de VS, waar de tegenmacht het speelveld van de uitvoerende macht heeft geminimaliseerd. En je weet eigenlijk al dat het deze week over de heropening van de terrassen gaat spannen tussen Kamer en kabinet. De bewieroking van tegenmacht zal hierin meespelen, al hoop je ook dat de Kamer oog houdt voor de veelzijdige belangentegenstelling die onder dit besluit ligt. Want zoals alle macht werkt ook tegenmacht het beste als ze evenwichtig wordt aangewend.

Nieuwsbrief
NRC De Haagse Stemming

Volg de formatie op de voet en word zelf een Haagse ingewijde

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 13 april 2021

[ad_2]

admin

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *