Toezichthouder NVWA stond kwekers het gebruik van een verboden middel toe




. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft jarenlang het gebruik van een verboden gewasbeschermingsmiddel onder Nederlandse tomatentelers en tomatenplantkwekers toegestaan. Dit blijkt uit interne stukken die NRC heeft ingezien.Het gaat om het gewasbeschermingsmiddel V10. Dit middel moet de tomatenplant beschermen tegen het agressieve pepinomozaïekvirus, dat grote schade kan toebrengen aan de tomatenplanten. Die kunnen daardoor nauwelijks nog tomaten produceren. Door de plant met V10 te vaccineren, krijgen ze een zwakke variant van het virus toegediend en bouwen ze weerstand op tegen de meer agressieve variant van deze ziekte.In gepubliceerde onderzoeken hamerden het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) en de NVWA jarenlang op de risico’s die kleven aan V10 voor tomatenplantenkwekers. Door gebruik van dit middel onder kwekers kan het virus zich snel verspreiden onder gezonde plantjes en muteren in een agressieve variant van de ziekte, waardoor tomatenplanten doodgaan en telers en kwekers financiële schade oplopen. Het virus is overigens onschadelijk voor mensen.Voor 2013 was gebruik van V10 verboden in de tomatenteelt en -kweek. Vanaf juli 2013 tot en met medio 2018 was het middel alleen tijdens een zeer beperkte periode toegestaan in de tomatenteelt in kassen, maar voor tomatenplantenkwekers, die zaadjes opkweken tot planten en dan doorverkopen, bleef het verboden. Het middel is sinds september 2020 toegestaan in de tomatenteelt en -kweek .Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) was jarenlang zeer kritisch over toepassing van V10 in de tomatenteelt en -kweek. Volgens een Ctgb-woordvoerder is recent een protocol met hygiënemaatregelen opgesteld waardoor kwekers V10 veilig kunnen gebruiken. „Het protocol biedt”, zegt hij „voldoende zekerheid om verspreiding van het virus tegen te gaan.” Waarop die zekerheid is gebaseerd, is onduidelijk, volgens het toelatingsbesluit uit 2020 is er geen sprake van nieuw onderzoek.Gebruik op grote schaalUit de interne stukken die NRC heeft ingezien, blijkt dat in ieder geval vanaf 2006 kwekers en telers het middel op grote schaal gebruikten. Zo schrijft LNV in 2010: „Sinds enkele jaren introduceert echter een deel van de telers aan het begin van het seizoen het virus opzettelijk in hun teelt. Dit is in strijd met de wet omdat er een niet-toegelaten middel wordt ingezet.”In een brief uit 2013 schrijven vier plantenkwekers aan de NVWA dat ze al vanaf 2006 het vaccin toepassen. Een jaar later schrijft brancheorganisatie LTO Noord Glaskracht namens twaalf kwekers aan het ministerie en de NVWA dat kwekers sinds 2006 „in de opkweekfase” V10 gebruiken. De NVWA schrijft terug dat V10 voor een beperkte periode en uitsluitend in de tomatenteelt mag worden gebruikt en „expliciet niet in de opkweekfase”. Hier is op „Europees niveau geen draagvlak” voor, volgens de NVWA.Aan de LTO schrijft de NVWA niets over de consequenties van illegaal V10-gebruik. En in andere stukken schrijft ze geen onderzoek in te stellen, maar te zullen waarschuwen voor de risico’s van V10. De toezichthouder houdt zich zo niet aan zijn eigen toezichtkader. „Bij opzettelijke overtredingen, fraude en recidive handelt de NVWA stevig en doortastend”, schrijft de autoriteit in 2015.René van der Vlugt, hoogleraar ecologische plantenvirologie aan de universiteit van Wageningen, wees de NVWA herhaaldelijk op het illegale gebruik van V10 en de daaraan verbonden gevaren, zegt hij. Desondanks werd er niet ingegrepen. De NVWA schrijft in een reactie per mail te controleren op basis van meldingen en risicoanalyses: „Uit die bronnen waren geen aanwijzingen voor gebruik dat op dat moment niet was toegestaan.” Op de vraag hoe V10 jarenlang illegaal gebruikt kon worden in de tomatenteelt en de -kweek, antwoordt de NVWA niet.

Een versie van
dit artikel
verscheen ook in

NRC in de ochtend
van 7 april 2021

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *