Van alfa tot omega: WHO geeft virusvarianten Griekse letter




Niemand wil geassocieerd worden met een coronavirus dat in deze pandemie wereldwijd al ruim 3,5 miljoen doden veroorzaakte. En dus geeft het altijd heibel als er zelfs maar een schijn van een relatie is tussen het vermaledijde virus en een land of groepering. „Als Griek ben ik diep beledigd over de toe-eigening van ons klassieke en magnifieke alfabet om coronavirusvarianten te benoemen”’, twitterde viroloog Theodora Hatziioannou van de Rockefeller Universiyty in New York deze week verontwaardigd. Hatziioannou reageerde daarmee op het nieuwe voorstel van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO om zorgwekkende varianten van SARS-CoV-2 voortaan aan te duiden met een letter uit het Griekse alfabet. Alfa, bèta, gamma en delta zijn dan de nieuwe namen van de variants of concern – respectievelijk de Britse, de Zuid-Afrikaanse, de Braziliaanse en de Indiase variant. Ook de variants of interest hebben al een Griekse letter –van èta (voorheen „de Californische”) tot kappa (een andere „Indiase variant).„Geen enkel land moet gestigmatiseerd worden vanwege het ontdekken en rapporteren van een virusvariant”, zei wetenschappelijke directeur van de WHO Maria van Kerkhove maandag tijdens een persconferentie in Genève. Het zou het vergaren van kennis over het virus in de weg kunnen staan als de usance blijft bestaan om nieuwe varianten te noemen naar het land waar ze het eerst worden ontdekt. Daarom is „na brede consultatie” dit nieuwe systeem gekozen, omdat de landennamen in de volksmond hardnekkig bleven voortbestaan.Pango-codeDe belangrijkste wetenschappelijke naamgeving, PANGO, bestaat uit een code van een letter, gevolgd door een cijferreeks, bijvoorbeeld „B.1.1.7”. Dat is wel neutraal, maar soms ook verwarrend, zeker voor het grote publiek. Bovendien zijn er nog twee andere systemen in gebruik, waardoor zelfs wetenschappers tabellen moeten raadplegen om onderlinge misverstanden te vermijden. Die systemen blijven bestaan, maar voor het dagelijks spraakgebruik wil de WHO overstappen op een Griekse letter als onderscheid. „Simpel en makkelijk te onthouden”, aldus Van Kerkhove.Maar het nobele initiatief kreeg meteen kritiek. „Zeta-Eta-Theta? Makkelijk uit te spreken? Makkelijk te verwarren”, twitterde de Oostenrijks-Amerikaanse microbioloog Florian Krammer. „Sorry, ga ik niet gebruiken”, voegde hij eraan toe. En komen we straks sowieso geen letters tekort, vroeg hij zich af? Het Griekse alfabet telt er 24 en de eerste tien zijn nu dus al „bezet”.De „Griekse oplossing” is in de virologie bovendien al op een andere manier in gebruik, zeggen critici. Juist ook voor coronavirussen. SARS-CoV-2 wordt bijvoorbeeld geclassificeerd als een bètacoronavirus. Moet de Zuid-Afrikaanse variant dan bètacoronavirus bèta gaan heten, zei Hatziionnou spottend? En hoe zou je een combinatievariant moeten aanduiden in Griekse letters, zoals de mengvorm van de Britse en de Indiase variant die kortgeleden werd ontdekt in Vietnam? Vanuit Athene kwam al een aantrekkelijk alternatief. Noem die varianten toch naar populaire cocktails, opperde bioloog George Kargiolakis: „Bloody Mary, Cuba Libre, Manhattan, Aperol Spritz …” Sander Voormolen
Iedere week bespreekt de redactie wetenschap hier ophef in de wetenschap.

Nieuwsbrief
NRC Wetenschap

Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *