Van duikvlucht tot close harmony




Kabinetsformaties zijn in Nederland nauw verbonden met de wereld van de muziek en de kleinkunst, de luchtvaart, maar ook met zoiets als geologie.Dat zit zo. De formatie van een nieuw kabinet na de verkiezingen van de Tweede Kamer is vele malen ingewikkelder dan die verkiezingen zelf. Een politicus moet in dit land vooral niet denken dat hij er is, als hij de verkiezingen gewonnen heeft.De verkiezingen gaan om het mandaat van kiezers. Bij de formatie gaat het om de macht. En met name om het delen van de macht. Een lichtgevoelig proces dat zich afspeelt in een donkere kamer. Als er licht binnenvalt, is het mislukt. Dat bleek deze week weer toen twee ‘verkenners’, Jorritsma en Ollongren, konden vertrekken. In Den Haag spreekt men dan graag over ‘afbreukrisico’s’ en ‘bananenschillen’. Het woord ‘formatie’ wordt ook gebruikt door piloten die in een bepaald verband willen vliegen. Zangers of kleinkunstenaars die groepsgewijs opereren zijn een rockformatie, bluesformatie of een cabaretformatie. En dan zijn er de aardwetenschappen: aardlagen of gesteenten die in eenzelfde periode zijn ontstaan of onder gelijke omstandigheden zijn gevormd, worden ook met het woord ‘formatie’ aangeduid. Van Dale noemt bijvoorbeeld sedentaire en eruptieve formaties, of kalksteen-, krijt- of juraformaties. Het opmerkelijke is dat een kabinetsformatie vaak eigenschappen vertoont uit die belendende betekenisgroepen. Net zoals een vliegtuig kan een kabinetsformatie een duikvlucht maken, aan het eind in de ‘hobbelfase’ terechtkomen en zelfs crashen. En net zoals in de muziek hopen kabinetsformateurs een groep bewindspersonen te vinden die in close harmony zullen samenwerken. Mislukt dat, dan kan een kabinet gaan lijken op een cabaret, zoals we gezien hebben toen de LPF deel uitmaakte van de regering. Dat leidt dan net als in de geologie tot een aardschok die aan het hele feest een eind maakt. Maar het meest geologische proces doet zich aan het einde van een formatie voor, als deelnemende partijen het eens moeten worden op onderwerpen waarover ze hartgrondig van mening verschillen. Als er tijdens de campagne bijvoorbeeld gezegd is door D66 dat medisch-ethische zaken een ‘vrije kwestie’ moeten zijn, en de ChristenUnie daar niks van wil weten, dan kan er een fase komen van hoge druk en enorme hitte. En, zoals bekend, dan wordt alles vloeibaar en kunnen onmogelijke dingen tóch gebeuren.

Nieuwsbrief
NRC De Haagse Stemming

Volg de formatie op de voet en word zelf een Haagse ingewijde

Written by 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *